Кіріспе

Мексиканың 5-ші президенті 1832 жылы

кейде жай ғана Мельхор Мускиз деп аталатын атақты қала

Хосе Вентура Мельхор Сириако де Экай Мускиз и Арриэта (6 сәуір 1788 – 14 желтоқсан 1844) – мексикалық әскер және саясаткер, президент Анастасио Бустаманте 1832 жылғы Веракрус жоспары деп аталатын көтеріліске қарсы әскерін жеке басқару үшін қызметтен бас тарқаннан кейін Мексиканың 5-ші президенті болды. Мускиз көтерілісті басуға белсенді түрде қатысты, бірақ революция жемісті болды және Мускиз 1832 жылдың желтоқсан айында көтерілісшілер таңдаған президент – Мануэль Гомес Педраса игілігі үшін қызметтен кетуге мәжбүр болды.

Ерте өмір

Мелхор Мусквиз 1790 жылы Санта-Роза, Коауила қаласында дүниеге келді және Мексика қаласындағы Сан-Ильдефоно колледжінде оқуын бастады. 1810 жылы Мексика Тәуелсіздік соғысы басталғанда, ол көтерілісшілерге қосылу үшін оқуын тастап кетті. Ол Мичоакан және Веракрус аймақтарында испандықтарға қарсы күресті және полковник шеніне жеткен кезде Монте-Бланко хасиендасында тұтқынға алынды. Ол Пуэблаға жеткізілді, ату отрядымен атылуға дайын тұрғанда, амнистия арқасында құтқарылды, бірақ босатылғаннан кейін Испанияға қарсы қару көтермеймін деп ант беруден бас тартты.

Алғашқы саяси мансап

Ол 1821 жылы Мексиканың тәуелсіздігін қамтамасыз еткен Агустин де Итурбиденің Игуала жоспарына қосылды, ал 1824 жылы Мексика штатының губернаторы болды және бюджеттік артықшылықты сақтауымен белгілі болды. Президент Гуадалупе Викторияның басшылығымен ол бригадир-генерал дәрежесіне көтеріліп, 1828 жылғы даулы сайлаудан кейін президент сайланған Мануэль Гомес Педраса мен соғыс министріне қарсы Акорда төңкерісі басталғанда Пуэбланың бас қолбасшысы болып тағайындалды. Мусквиз төңкеріске қосылудан бас тартты, бірақ үкіметті қазір астананы басып алған төңкершілердің құрсауында деп есептегендіктен, оған адалдық жарияламады. Президент сайланған Гомес Педраса елден қашып кетті, соңынан Мусквиз Висенте Геррероның жаңа құрылған үкіметін мойындады. Бір жыл өткен соң, 1829 жылы Мусквиз президент Геррероны құлатып, оның орнына вице-президент Анастасио Бустамантені тағайындауды мақсат еткен Жалапа жоспарын белсенді түрде қолдады. Көтерілісшілер Мусквиздің үйінде жиналып, жоспарды оқыды, сонда Мусквиз қатысушылардың әрқайсынан оны қабылдайтындарын сұрады. Осыдан бастап Мусквиз Бустамантедің екінші қолбасшысы саналды.

Веракрус қаласының жоспары

1832 жылдың 2 қаңтарында Веракруста үкіметке қарсы либералдық көтеріліс басталды, ол президент Бустамантетің министрлерін қызметтен босатуды талап етті. Санта Анна қозғалысқа қосылып, 4 қаңтарда президент Бустамантеге қан төгілуді болдырмау үшін делдалдық жасауды ұсынды. Үкімет Санта Аннаны жеңе алмады, революция Тамаулипасқа тарады, онда көтерілісшілер Мануэль де Миер и Теран әскерлерін Тампикода жеңіске жеткізді. Содан кейін революцияға тағы да көп штаттар қосылды, олар министрлерді ғана емес, сонымен қатар 1828 жылғы сайлауда жеңіске жеткен, бірақ Висенте Геррероның көтерілісінен кейін елден қашқан Мануэль Гомес Педразамен Бустамантені алмастыруды талап етті. Ал Сан-Луис-Потоси, Мичоакан, Чиуауа, Мексика, Пуэбла және Табаско штаттары Бустамантеге адал болды, бірақ революция өрбуін жалғастырды.

Уақытша төрағалық

Үкіметке 6 тамызда сол кезге дейін адал болған Сан-Луис-Потоси қаласы көтерілісші генерал Хосе Эстебан Моктесумамен басып алынғаны туралы хабар жетті, ал президент Бустаманте оған қарсы жорық жүргізу үшін әскерге жеке басшылық етуді қабылдады. Бустаманте президенттік лауазымынан бас тартып, депутаттар 14 тамызда генерал Мелхор Музквизді уақытша президенттікке сайлады. Президент Музквиз соғыс министрі Хосе Антонио Фасио мен Бустаманте әскерлерін қаржыландыруға күш салды, бірақ ел азамат соғысы кезінде несие ала алмады. 18 қыркүйекте Бустаманте Моктесума әскерін жеңіп, 30 қыркүйекте Сан-Луис-Потосиді басып алды. Алайда, генерал Габриэль Валенсия Мексика штатында төңкерілгендерге қолдау білдіріп, астанаға қауіп тудырды. Бустаманте Мексика қаласына қайтып, Пеньон-Бланкоға жетті, онда ол Закатекас штатының губернаторы Франсиско Гарсия Салинастан үкіметке көмектесуге уәде алды, бірақ бұл уәде кейін бұзылды. Осы уақытта Веракруста алты айлық тоқтап тұрғаннан кейін Санта-Анна Фасио басқарған үкімет әскерін жеңіп, оның әскеріне Веракрустан шығып, 6 қазанда Такубаяға жетіп, астанаға жол ашты. Музквиз әкімшілігі адал губернаторларға хаттар жіберіп, өзін сақтап қалу үшін күшін екі есе арттырды. Оның министрлерінің жартысына төңкерілгендер қарсы болды, бірақ Музквиз жауап ретінде ешқандай өзгеріс жасамады. Конгресс те Гомес Педразаны атқарушы билікке тағайындап, көтерілісшілермен келіссөздер жүргізуден бас тартып, Мелхор Музквизге төтенше өкілеттіктер берді. Санта-Аннамен келіссөздер жүргізу үшін комиссиялар жіберілді, бірақ келісімге қол жеткізілмеді. Бірақ Санта-Анна 6 қарашада Мексика қаласынан Пуэблаға Бустаманте әскеріне қарсы бет бұрып, 16 қарашада жеңіске жетті. Осы кезде үкімет елдің қалған бөлігін бақылауын жоғалтты, тек Оахака мен Чиуауа адал болды. Бустаманте әскери күрестен бас тартып, келіссөздер бастады, онда конгресс тараптар арасындағы бейбіт келісімді бекіткенге дейін қару тоқтатуға келісті. Музквиз де қару тоқтатуға келісуге ниеттенді, бірақ конгресс бас ие алмады. Музквиз 15 желтоқсанда наразылық білдіріп, отставкаға кетеді, бірақ оның отставкасы қабылданбады. Алайда Бустаманте одан әрі қан төгілмеуі үшін конгреске бағынбай, 1832 жылғы 23 желтоқсанда Завалета шарты арқылы бекітілген бейбіт келісім туралы келіссөздер жүргізді. Шарты бойынша президенттік Мануэль Гомес Педразаға өтті. Жеңіске жеткен төңкерілгендерден келген комиссия Музквиздің бұрынғы президент екенін және үйіне қайтуға болатынын хабарлады.

Кейінгі өмірі

Ол бір уақыт бойы қоғамдық істерден шеттетілді. 1836 жылы, Мексика штаттар емес, департаменттерге бөлінген Мексиканың Орталық Республикасы тұсында, ол Сiete Leyes (Жеті Заң) арқылы құрылған, конституция бойынша президенттен де жоғары тұрған Жоғарғы Модерациялық Биліктің президенті болды. Ол қаржы, сот және департаменттер билігі салаларында конституциялық реформалар жүргізді. 1840 жылы ол тағы бір рет Жоғарғы Модерациялық Билікке тағайындалды. Музквис 1844 жылдың 14 желтоқсанында, бұрын атқарған жоғары лауазымдарына қарамастан, кедейлікте қайтыс болды. Кейіннен оның туған қаласы оның құрметіне аталды.