Кіріспе
Албаниядағы католик шіркеуі – Римдегі Рим папасының рухани басшылығымен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. 2011 жылғы халық санауы бойынша католиктердің үлесі 10,03% құрады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша бұл көрсеткіш 17,90%-ға өсті. Католицизм елдің солтүстік-батыс бөлігінде ең күшті, себебі бұл аймақ тарихи түрде Рим мен Венеция Республикасымен байланыс орнатуға және қолдау алуға қолайлы болған. Мирджада католиктердің ең көп шоғырланған жері орналасқан, ал Шкодра Албаниядағы католицизмнің орталығы болып табылады. Черногорияда 20 000-нан астам албан католигі тұрады, олардың көп бөлігі Ульцинь, Бар, Подгорица, Тузи, Гусинье және Плав қалаларында шоғырланған. Бұл аймақ жеті албандық католик тайпасының құрамындағы Малсия таулы аймағының бір бөлігі саналады. Аймақ Бірінші Балқан соғысынан кейін Османдық Албаниядан бөлініп шықты. Косово мен Солтүстік Македонияда да шашыраңқы албан католиктері бар, олардың ең көп саны Гякова маңында кездеседі. Елде бес діни округ бар, оның ішінде екі архиепархия және Оңтүстік Албанияны қамтитын апостолдық басқарма бар.
Ұйым
Қазіргі уақытта ел екі шіркеулік провинцияға бөлінген, олардың әрқайсысын солтүстіктегі Шкодер-Пулт архиепископы және орталық және оңтүстіктегі Тирана-Дуррес архиепископы басқарады. Шкодер-Пулт епархиясы Леже және Сапе үшін екі суфрагандық диоцезді қамтиды. Тирана-Дуррес Рршен үшін бір суфрагандық диоцезге ие, сондай-ақ Византиялық обрядының Оңтүстік Албания апостолдық әкімшілігіне де басшылық етеді, ол Албаниялық грек-католик шіркеуі ретінде де белгілі.
The first known Bishop of present day Albania was Bassus , who was made Bishop of Scutari (Shkodër) in 387, suffragan to the Bishop of Thessaloniki, Primate of all Illyricum. In the 6th century, Shkodër became a suffrage of Ohrid, in the present day North Macedonia, which was made the Primate of all Illyricum, and by the early Middle Ages, Shkodër was suffrage of the Bishop of Duklja, in present day Montenegro. In 1867 Shkodër was united with the Archdiocese of Antivari (Bar, Montenegro), but split in 1886, to become a separate Archdiocese once again with suffragan bishops in Lezhë, Sapë and Pult. The Diocese of Pult (Pulati) – a region north of Shkodër between the present day villages of Drisht and Prekal – dates back to 899, when a Bishop of Pult was appointed as a suffragan to the Bishop of Duklja. The Diocese was once divided into Greater Pult and Lesser Pult but eventually merged with Shkodër in 2005. Drisht, a village north of Shkodër, also used to be a separate Bishopric. The Diocese of Sapë (Sappa) – covering the region of Zadrima between Shkodër and Lezhë – dates back to 1062, and that of Lezhë (Alessio) to the 14th century.
Атау Аймақ Католик халқы %
Шкодер-Пулт архиепископиясы Шкодер 166,700 70%
Леже диоцезі Леже 86,300 71%
Сапе диоцезі Задрима, Вау-Дежес 70,701 35%
Тирана-Дуррес архиепископиясы Тирана 135,400 11%
Рршен диоцезі Рршен 55,300 23%
Оңтүстік Албания апостолдық әкімшілігі Оңтүстік Албания 3,000 0.2%
The first known Bishop of present day Albania was Bassus , who was made Bishop of Scutari (Shkodër) in 387, suffragan to the Bishop of Thessaloniki, Primate of all Illyricum. In the 6th century, Shkodër became a suffrage of Ohrid, in the present day North Macedonia, which was made the Primate of all Illyricum, and by the early Middle Ages, Shkodër was suffrage of the Bishop of Duklja, in present day Montenegro. In 1867 Shkodër was united with the Archdiocese of Antivari (Bar, Montenegro), but split in 1886, to become a separate Archdiocese once again with suffragan bishops in Lezhë, Sapë and Pult. The Diocese of Pult (Pulati) – a region north of Shkodër between the present day villages of Drisht and Prekal – dates back to 899, when a Bishop of Pult was appointed as a suffragan to the Bishop of Duklja. The Diocese was once divided into Greater Pult and Lesser Pult but eventually merged with Shkodër in 2005. Drisht, a village north of Shkodër, also used to be a separate Bishopric. The Diocese of Sapë (Sappa) – covering the region of Zadrima between Shkodër and Lezhë – dates back to 1062, and that of Lezhë (Alessio) to the 14th century.
Қазіргі Албаниядағы ең алғашқы белгілі епископ – Бассус, ол 387 жылы Скутари (Шкодер) епископы болып тағайындалған, Салоники епископының суфраганы, барлық Ильрикумның приматы. 6 ғасырда Шкодер қазіргі Солтүстік Македониядағы Охридтің суфраганы болды, ол бүкіл Ильрикумның приматы болып жарияланды. Ал ерте орта ғасырларда Шкодер қазіргі Черногориядағы Дукля епископының суфраганы болды. 1867 жылы Шкодер Антивари (Бар, Черногория) архиепископиясымен бірікті, бірақ 1886 жылы бөлініп, Леже, Сапе және Пултта суфрагандық епископтары бар жеке архиепископия болып қайта құрылды. Пулт диоцезі (Пулати) – Шкодерден солтүстікке қарай, қазіргі Дришт және Прекал ауылдары арасындағы аймақ. Бұл диоцез 899 жылға дейін барады, осы жылы Пулт епископы Дукля епискобының суфраганы болып тағайындалды. Диоцез бір кезде Үлкен Пулт және Кіші Пултқа бөлінген, бірақ 2005 жылы Шкодермен біріктірілді. Шкодерден солтүстікке қарай орналасқан Дришт ауылы да бұрын жеке епископтық болып келген. Сапе (Саппа) диоцезі – Шкодер мен Леже арасындағы Задрима аймағын қамтиды, ол 1062 жылға дейін, ал Леже (Алессио) 14 ғасырға дейін барады.
The first known Bishop of present day Albania was Bassus , who was made Bishop of Scutari (Shkodër) in 387, suffragan to the Bishop of Thessaloniki, Primate of all Illyricum. In the 6th century, Shkodër became a suffrage of Ohrid, in the present day North Macedonia, which was made the Primate of all Illyricum, and by the early Middle Ages, Shkodër was suffrage of the Bishop of Duklja, in present day Montenegro. In 1867 Shkodër was united with the Archdiocese of Antivari (Bar, Montenegro), but split in 1886, to become a separate Archdiocese once again with suffragan bishops in Lezhë, Sapë and Pult. The Diocese of Pult (Pulati) – a region north of Shkodër between the present day villages of Drisht and Prekal – dates back to 899, when a Bishop of Pult was appointed as a suffragan to the Bishop of Duklja. The Diocese was once divided into Greater Pult and Lesser Pult but eventually merged with Shkodër in 2005. Drisht, a village north of Shkodër, also used to be a separate Bishopric. The Diocese of Sapë (Sappa) – covering the region of Zadrima between Shkodër and Lezhë – dates back to 1062, and that of Lezhë (Alessio) to the 14th century.
Қазіргі заман
Осман империясы құлағаннан кейін албандық католик шіркеуі қысқа ғана уақытқа еркіндікке ие болды. Бұл еркіндік Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммунистер билікке келген кезде аяқталды, ал 1967 жылы Албания конституциялық түрде атеистік мемлекет деп жарияланды. "Шіркеу жүйелі түрде қуғынға ұшырады, оның құрылыстары да, жамағаттары да аман қалмады. Барлық шіркеулердегі діни нышандар күшпен алынып тасталды, ғимараттардың шіркеуге ұқсас пішіні жойылды және діни емес, ар-ұятсыз және қорлау мақсатында пайдаланылды. Мысалы, Шкодердегі кафедралық собор спорт залына айналдырылды, ал Дуррестегі кафедралық собор қуыршақ театры ретінде қолданылды. Рим папасы 2014 жылы Албанияға жасаған сапары барысында айтқандай, бұл 'ауыр азап пен қорқынышты қуғын-сүргіннің ондаған жылдары' болды". 2019 жылдың 26 қарашасында Албанияда жер сілкінісі болды. Албаниядағы католик шіркеуі 27 және 28 қарашада жер сілкінісінен зардап шеккендер үшін шіркеулерде дұға өткізді және католик қайырымдылық қоры Caritas-тың жергілікті бөлімдері арқылы көмек көрсету жұмыстарын үйлестірді. Католик қайырымдылық қоры "Шіркеуге көмек" жобасының директоры Марко Менкальяның сөзіне қарағанда, Албаниядағы шіркеу көптеген қиындықтарға тап болып отыр: "Елдің орталығында орналасқан Тиранадағы шіркеуге ерекше көмек қажет. Діни қызметкерлердің саны өте аз. Пасторлық жұмысты діни қауымдар аз қаржымен жүзеге асырады. Мұнымен қатар, елдің солтүстігінен жақсы болашақ іздеп астанаға көшіп келетін адамдардың ішкі миграциясын да ескеру керек. Католиктердің саны өте аз оңтүстік аймағы алғашқы миссионерлік аймақ деп есептелуі мүмкін, сондай-ақ жаңа миссияның бастапқы нүктесі де болуы мүмкін. Бұл аймаққа көптеген батыл миссионерлер келіп, шіркеу мүлдем белгісіз болған жаңа қауымдастар құрды".
Демография
2011 жылғы албандық халық санауы бойынша, халықтың 10,03% католик дінін ұстанады, 56,7% мұсылман, 13,79% дінсіз, 6,75% православиелік, 5,49% басқа діндерді ұстанады, 2,5% атеист, 2,09% бекташи және 0,14% басқа христиандарды құрайды. Бұрынғы Осман империясының ешбір провинциясы бойынша толыққанды статистика жинақталған жоқ. CIA World Factbook 1939 жылғы халық санауының деректерін пайдаланады: 70% мұсылман, 20% шығыс православиелік христиан және 10% католик. Дегенмен, 2022 жылғы мәліметтер бойынша халықтың 17,90% католик христиандары болып табылады.
Географиялық таралуы
Католиктер Леже округінде көпшілікті құрайды (72,38%) және Шкодер округінде ең үлкен діни топ (47,19%). Албандағы католиктердің үлесі (2011 жылғы санақ) Жергілікті тұрғындар (2011) Католиктер (%) Шлак 671 99.1 Виг Мнеле 1,509 98.1 Орош 1,899 97.7 Шалë 1,804 97.7 Хаджмель 4,430 96.9 Качинар 1,016 96.8 Фиерзе 1,302 96.5 Блинште 3,361 96.0 Пулт 1,529 95.7 Рубик 4,454 95.1 Грек 1,587 93.8 Кельменд 3,056 93.5 Калмет 4,118 93.4 Фан 2,977 93.4 Геджжан 2,846 92.6 1,229 21,229 21.6 Колч 4,228 92.4 Дайч 3,834 92.0 Рррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррррр