Кіріспе

Шеффилд, Англияда өткен көп түрлі спорттық жарыс

Жазғы Универсиаданың 1991 жылғы жарысы, ресми түрде XVI жазғы Универсиада деп аталады және көбінесе Дүниежүзілік студенттер ойындары деп танылады, 1991 жылдың 14-25 шілдесі аралығында Англияның Шеффилд қаласында өтті. Бұл жарыс 1948 жылғы жазғы Олимпиададан бері Ұлыбританияда өткізілген ең ірі спорттық шара болды. Шеффилд қалалық кеңесі бұл жарысты индустриялық құлдыраудан кейін қаланың жаңаруы мен қайта жаңғыртуының ынталандырғышы ретінде қарастырды. Олар жарысты ұйымдастыру үшін Universiade GB Ltd компаниясын құрды. Жарыс үшін салынған жаңа нысандардың ішінде басты Дон аңғары стадионы және басқа да ареналар бар, ал Лицей театры осыған байланысты мәдени шаралар үшін қайта жаңартылды.

Дайындық және әзірлеу

Шеффилд 1991 жылғы жазғы Универсиадаға қабылдаушы қала ретінде 1987 жылдың ақпанында қалада өткен FISU (Federation Internationale du Sport Universitaire) атқару комитетінің жылдық мәжілісінде таңдалды. Бастапқы қуанышқа қарамастан, орталық үкіметтен қаржыландыру мен демеушілік жетіспеуі Universiade GB ұйымдастыру компаниясының 1990 жылдың жазында 1 миллион фунттан астам қарызбен тарап кетуіне әкелді. Шеффилд қалалық кеңесі салық төлеушілердің қаражаты есебінен ойындарды өткізуді өз мойнына алды.

Орындар

Іс-шараларға арналған үш негізгі аренаның барлығы бұрын түрлі өнеркәсіптік нысандар орналасқан жерде, осы іс-шара үшін арнайы салынды. Ойындардың орталық алаңы – Дон Вэлли стадионы 1990 жылдың қыркүйегінде 29 миллион фунт стерлинг сомасына аяқталды. Бұл 1923 жылғы Уэмблиден бері Ұлыбританияда салынған тұңғыш толыққанды жаңа ашық спорт аренасы болды. 25 000 көрерменге арналған бұл стадионның сыйымдылығы елдегі екінші ірі жеңіл атлетика аренасы – Кристалл Пэластан екі есе жоғары еді. Бұрынғы болат зауытының орнында салынған Пондс Фордж су спорты түрлерінен жарыстар қабылдады. Шеффилд Арена 1991 жылдың мамырында көп мақсатты арена ретінде ашылды және Ойындар барысында гимнастика залы қызметін атқарды. Тағы да бірнеше ареналарға Ширгриндегі Конкорд спорт орталығы және Хиллсборо стадионы кірді. Футбол турнирі Йоркшир аймағында – Хаддерсфилд, Честерфилд, Уэйкфилд, Брэдфорд, Сканторп және Стоксбридж қалаларында өтті, ал финалдық ойын Хиллсборо стадионында ойналды.

Тұрғын үй

Шеффилд қаласының орталығына жақын орналасқан Хайд Парк үйлері ойындар кезінде спортшыларға тұруға берілді. 1960 жылдары салынған көптеген үйлер бұзылып, қалғандары Ойындарға арнайы жөндеуден өтті.

Медальдар

Медальдер Шеффилд қаласындағы Thessco монета қорыту фабрикасымен жасалған, және олар оларды жасағаны үшін ешқандай төлем алмады. Медальдердің дизайны жалпыұлттық студенттер арасындағы байқау арқылы іріктелді, ал түпкілікті нұсқада Йоркшир гүлі бейнеленді.

Хабар тарату

Ұйымдастырушылар үш ірі арнаның (BBC, ITV немесе Channel 4) біреуімен тікелей эфир трансляциясы үшін серіктес табуға күш сарп етті, соның нәтижесінде BSB (British Satellite Broadcasting) компаниясымен келісім жасалды. Алайда, сол кезде спутниктік теледидарға қол жеткізе алатын үй шаруашылықтарының саны 1,5 миллион ғана болды, бұл мүмкін көрермендер санын шектеді. Ал Йоркшир теледидарында Джон Хелм мен Гэри Блумның комментарийлерімен басты сәттер көрсетілді.

Ашылу рәсімі

Ашылу салтанатына Шеффилдтің өнеркәсіптік мұрасын құрметтейтін қойылым кірді, қатысушылар жалпақ қалпақтар мен жилет киіп, қолында балғалармен жүрді. Бұл қойылымды хореографы Джуди Чабола қойды, ол 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатына қатысқан еді. Шеффилд тумасы, Ұлыбританияның алғашқы ғарышкері Хелен Шарман ойын шырағын сүрініп тастап, сөндіргеніне байланысты көп назар аударды; отты от ыдысы ішіндегі тұтандырғышпен қайта жақты. Салтанатты түрде ойындарды ханшайым Анна ашты.

Мұра

Ойындар қаладағы жаңаруды қамтамасыз етеді деген бастапқы үміттерге қарамастан, ауыр қаржылық шығындар ойындардың мұрасын уақытша жүктеуде. Шараны өткізуге сол кезде 10 миллион фунт стерлинг жұмсалған, ал құрылыс құны 25 миллион фунтқа жетеді деп күтілгенімен, ашылу салтанатына дейін құрылысқа 174 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Үш негізгі арена – Дон Валли стадионы, Пондс Фордж халықаралық спорт орталығы және Шеффилд Аренаны салу үшін алынған несиелер соңғы жылдары төрт рет қайта қаржыландырылды, ал 2024 жылы толығымен өтелгенде құны 658 миллион фунт стерлингке жетеді. Дон Валли стадионы кейінгі жылдары регби лигасы, американдық футбол және «Нью-Йорк» стадионы салынып жатқан кезде «Ротерхэм Юнайтед» клубының үй стадионы ретінде пайдаланылды. 2013 жылы бюджетті қысқартуға байланысты бұзылып жатыр. Ойындар үшін салынған Шеффилд Арена 1991 жылы «Шеффилд Стиллерс» шайбалы хоккей командасының үйіне айналды, бұл аренаны ұзақ мерзімді пайдалануға бағытталған әрекет болды. Команда ойындарын жалғастыруда. 1991 жылғы жазғы Универсиада Ұлыбританияда өткен жалғыз ойын болып табылады.