Кіріспе

Балықтардың кіші тобы

Автоматты taxobox
| fossil range =
| image = ANTARTIC FISH.png
| image caption = "Антарктика балықтары мен балық шаруашылығы" (K. H. Kock, 1992) еңбегіне сүйенген алты Notothenioidei суреті
| taxon = Notothenioidei
| authority = Regan, 1913 Notothenioids Антарктиканы қоршаған континенттік шельф суларындағы балық биомассасының шамамен 90% құрайды.

Эволюция және географиялық таралу

Оңтүстік мұхит 400 миллион жыл бойы балықтардың тіршілік ету ортасын қамтамасыз етті; алайда, қазіргі заманғы нототениоидтар эоцен дәуірінен кейін пайда болған болуы мүмкін. Осы ерекше қоршаған орта жағдайлары, антифриз гликопротеинінің маңызды эволюциялық жаңашылдығымен бірге, субтәртіп ішінде кең таралған сәулеленуді ынталандырып, жаңа түрлердің жылдам дамуына әкелді. Олардың бейімделу сәулеленуі тереңдікке байланысты түрленумен сипатталады. Бағаланғандай, түрлердің 79% Антарктика аймағында қоныстанған. Оңтүстік мұхит суларының жоғары тұздылығының арқасында теңіз суының температурасы тұщы судың қату нүктесінен төмен (0 °C немесе 32 °F) болуы мүмкін. Нототениоидтардың шамамен 0–1500 м (0–4921 фут) тереңдік диапазоны бар және ферменттік белсенділіктегі метаболизмінің өтелуі байқалады. Көптеген нототениоидтар суық және тұрақты температурада эволюцияға байланысты, дерлік барлық жағдайда кездесетін жылулық соққыға жауап беруді (HSR) жоғалтқан. Көптеген нототениодты балықтар Оңтүстік мұхиттың мұзды суларында тірі қалуға қабілді, себебі олардың қаны мен дене сұйықтықтарында антифриз гликопротеині бар. Антарктиканың көптеген түрлері дене сұйықтықтарында антифриз ақуыздарына ие болғанымен, барлығында олар жоқ. Антарктикаға жатпайтын кейбір түрлер мұзға қарсы затты мүлдем өндірмейді немесе өте аз өндіреді, ал кейбір түрлерде жас, дернәсіл балықтарда мұзға қарсы концентрация өте төмен болады. Көптеген жануар түрлерінің қанында 45% гемоглобин (немесе басқа да оттегімен байланысатын және оттегі тасымалдайтын пигменттер) болса, Channichthyidae тұқымдасының нототениоидтары қанында ешқандай глобин ақуызын өрнектемейді. Нәтижесінде, олардың қанының оттегімен қамтамасыз ету қабілеті басқа балықтардың 10% -ынан кем болады. Гемоглобиннің жоғалуы осы түрлерде үлкен, баяу соққан жүрек және жүректің өнімділігін арттыру үшін төмен қысыммен үлкен көлемде қанды тасымалдайтын кеңейген қан тамырларының болуымен ішінара өтеледі. Осы өтемақыларға қарамастан, глобин ақуыздарының жоғалуы физиологиялық өнімділіктің төмендеуіне әкеледі. Бұл кейіннен Персиформалардың субордені ретінде қарастырылды. Атауы 1841 жылы сэр Джон Ричардсон жасаған Notothenia туысына негізделген, бұл атау "оңтүстіктен келген" дегенді білдіреді, бұл туыстың Антарктикада таралуына сілтеме жасайды.