Кіріспе
1997 жылғы Джанет Джексонның "Got 'til It's Gone" әні – американдық әнші Джанет Джексонның алтыншы студиялық альбомы "The Velvet Rope" (1997) ішінде американдық рэпер Q Tip және канадалық әнші Джони Митчеллдің қатысуымен жазылған ән. Әннің авторлары – Джексон, Jam және Lewis, ал қосымша авторлары Рене Элизондо-младший, Митчелл және Камаал Ибн Фарид. Әнді продюсерлік еткендер – Джексон, Jam және Lewis. "Got 'til It's Gone" 1997 жылы Virgin Records лейблы арқылы "The Velvet Rope" альбомының жетекші синглы ретінде жарық көрді. Ән Миннесота штатының Эдина қаласындағы Flyte Tyme студиясында жазылған. "Got 'til It's Gone" үшін Джексон аспаптық жағынан әлсіз, бірақ регги элементтерімен байытылған R&B, поп және хип-хоп жанрларының үйлесімді қоспасын таңдады. Ән музыка сыншыларынан жағымды пікірлер алды, көптеген сыншылар Джексонның поп стилін хип-хоппен біріктіруін және әннің ашық тақырыбын жоғары бағалады. "Got 'til It's Gone" коммерциялық сингл ретінде шығарылмағандықтан, Billboard Hot 100 тізіміне ілеспеді. Дегенмен, ән Hot 100 Airplay чартында 36-шы орынға, ал R&B/Hip Hop Airplay чартында үшінші орынға көтерілді. Халықаралық аренада "Got 'til It's Gone" Франция, Германия, Ирландия, Италия, Швейцария және Ұлыбритания сияқты бірнеше еуропалық елдерде топ 20-ға енді. "Got 'til It's Gone" әніне түсірілген музыкалық бейнефильмді Марк Романек режиссерлік етті, түсірілімдер Лос-Анджелестегі Голливуд Палладиумында өтті. Бейнеклипте Джексон Оңтүстік Африкадағы апартеид кезеңінде салон әншісінің рөлін сомдайды. Сыншылар бейнеклипті шедевр деп атады және ол "Ең жақсы қысқа форматтағы музыкалық бейнефильм" номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Джексон "Got 'til It's Gone" әнін шыққаннан бері барлық концерттік турларында орындап келеді. Әнді әнші Марша Амброзиус та кавер жазды, сонымен қатар ол бірнеше кітаптардың атауларына шабыт берді.
"Got 'til It's Gone" is a song by American singer Janet Jackson, featuring American rapper Q Tip and Canadian singer Joni Mitchell, from her sixth studio album, The Velvet Rope (1997). It was written by Jackson, Jam and Lewis, with additional writing by René Elizondo Jr., Mitchell, and Kamaal Ibn Fareed. The song was produced by Jackson, Jam and Lewis. It was released as the lead single from The Velvet Rope in 1997, by Virgin Records. The song was recorded at Flyte Tyme Studios in Edina, Minnesota. For "Got 'til It's Gone", Jackson opted for a less polished sound which resulted in an authentic blend of R&B, pop, and hip hop with traces of reggae influences. "Got 'til It's Gone" was met with mostly positive reviews from music critics, with most praising its fusion of Jackson's pop style with hip hop, and for its revealing theme. "Got 'til It's Gone" was not released as a commercial single, making it ineligible to appear on the Billboard Hot 100. However, the song peaked at number 36 on the Hot 100 Airplay chart and reached number three on the R&B/Hip Hop Airplay chart. Internationally, "Got 'til It's Gone" reached the top 20 in several European markets, including France, Germany, Ireland, Italy, Switzerland, and the United Kingdom. The accompanying music video for "Got 'til It's Gone" was directed by Mark Romanek and filmed at the Hollywood Palladium in Los Angeles, and was premiered right before the 1997 MTV Video Music Awards. Jackson portrays a lounge singer in the video, which takes place during the time of apartheid in South Africa. It was called a masterpiece by critics, winning a Grammy Award for Best Short Form Music Video. Jackson has performed "Got 'til It's Gone" on all of her concert tours since its release. The song was also covered by singer Marsha Ambrosius, and was also a source for several book titles.
Өмірбаян және шығару
1996 жылы Джанет Джексон Virgin Records компаниясымен 80 миллион долларлық келісімшартын жаңартты – бұл сол кездегі тарихтағы ең ірі жазба келісімшарты және ол өзінің мансабында екінші рет мұндай жетістікке жетті. Одан кейін ол өзінің алтыншы студиялық альбомын, «Керемет арқан» (The Velvet Rope) альбомын жасауға кірісті, ол Джексонның депрессиямен және жеке қарым-қатынастармен күресін көрсетеді. MTV телеарнасына берген сұхбатында ол депрессияның оны жиі қайғыға толы қылғанын және музыкалық мансабынан үзіліс жасауға мәжбүр еткенін айтты. Джексон отбасының қалған бөлігінен алыстауы осы сезімді күшейтті деп ойлады. Джимми Джем альбом жазылған кезде Джексонның депрессияда екенін білді, ол жазба сессияларын спонтанды түрде қалай тоқтатып, үнемі мазасыздық танытқанын байқады. Джексон Rolling Stone журналына берген сұхбатында «Got 'til It's Gone» әні мен «Керемет арқан» альбомы туралы былай деді: «Осы әндерді орындау – көп бұрын жерлеген ауыртпалықты қайтадан қазумен тең. Бұл қиын және кейде түсініксіз. Бірақ мен осыны істеуім керек еді. Мен өмірім бойы ауыртпалықты жасырып келдім. Бұл кілемнің астына кірді көму сияқты. Бір кезде кірдің мөлшері артып, адам тұншығып қалады. Мен тұншығып тұрмын. Менің терапиям осы әндерді жазу арқылы жүзеге асты. Содан кейін мен оларды орындауға батылдық табуым керек еді, әйтпесе салдары ауыр болар еді – мәңгілік қайғы-қасірет». Әннің музыкалық видеосы мен жарнамалық суреттері Джексонның «Керемет арқан» кампаниясы үшін жасаған жаңа бейнесінің алғашқы көрінісі болды, ол готикалық және африкалық мәдениеттердің элементтерін біріктірді және қызыл шаш, мұрын мен денеге жасалған тесіктер, сондай-ақ бірнеше татуировкалардан тұрды. «Got 'til It's Gone» әні 1997 жылдың 2 қыркүйегінде «Керемет арқан» альбомының жетекші синглы ретінде поп, урбан, ритмикалық және ересектерге арналған заманауи/джаз сияқты әртүрлі радио форматтарына жіберілді. Ұлыбританияда Virgin компаниясы 1997 жылдың 22 қыркүйегінде әнді CD-сингл, 12 дюймдік винил сингл және кассеталық сингл түрінде шығарды. Сол жылдың 10 қарашасында екі дискілі 12 дюймдік сингл жарық көрді. Жапонияда 1997 жылдың 29 қазанында CD-сингл шығарылды.
Singing these songs has meant digging up pain that I buried a long time ago. It's been hard and sometimes confusing. But I've had to do it. I've been burying pain my whole life. It's like kicking dirt under the carpet. At some point there's so much dirt that you start to choke. Well, I've been choking. My therapy came in writing these songs. Then I had to find the courage to sing them or else suffer the consequences – a permanent case of the blues. The song's music video and promotional photos were the first glimpse of the new image Jackson developed for The Velvet Rope campaign, which combined elements from Gothic and African cultures and consisted of red hair, nasal and body piercings, and several tattoos. "Got 'til It's Gone" was serviced to multiple airplay formats, including pop, urban, rhythmic, and adult contemporary/jazz, on September 2, 1997, as the lead single from The Velvet Rope. In the United Kingdom, Virgin released the song on September 22, 1997, as a CD single, a 12 inch vinyl single, and a cassette single. Later that year, on November 10, a two disc 12 inch single was released. In Japan, a CD single was issued on October 29, 1997.
Құрастыру және лирикалық интерпретация
"Got 'til It's Gone" әнін Джексон, Джимми Джам және Терри Льюис, Рене Элизондо, Q Tip және Джони Митчелл жазды. Ән Митчеллдің 1970 жылғы "Big Yellow Taxi" әнінен үлгі алған. EMI Music Publishing компаниясы жариялаған ноталарға сәйкес, ән F мажор тонында және 4/4 өлшемінде орындалады. Джексонның вокалы G3-тен C5-ке дейін жетеді. Әннің темпі минутына 96 соққыны құрайды. "Got 'til It's Gone" үшін Джексон әдеттегіден кем өңделген дыбысты таңдады, ал әннің өзі R&B сияқты түрлі жанрлардың қоспасы. Ол 1997 жылы бірнеше ай бұрын шыққан Brand New Heavies тобының "Sometimes" әнінің J Dilla жасаған ремиксінен шабыттанды. Джам әннің кең аудиторияға танылу мүмкіндігі туралы айта келе, "Джанет әрқашан R&B, хип-хоп, поп және рок жанрларын біріктіретін суреткер болды. Біз "Got 'Til It's Gone" әнінің барлық тыңдаушыларға ұнайды деп ойладық" деді. Джексон "Got 'Til It's Gone" әнінің мәтіні – өмірден алған маңызды сабақ екенін, яғни бар нәрсені бағалау керектігін көрсетеді. Jet журналымен сұхбаттасқанда Джексон: "Мен өмірімде еш нәрсені бекер деп санамаймын, тіпті әрқашан сәттілікке жете бермеймін" деді. "Мен фольклор мен рэпті ұқсас бағыттар деп есептеймін. Әсіресе, мәтін жағынан, себебі бір әнге көп мазмұн сыйып жатады. Хип-хоп – керемет, және ол геттодағы өмірдің қиын шындықтарын айтатыны жақсы". Q Tip-тің қатысуы туралы сөз қозғалғанда Джексон: "Q Tip рэптің барлық шығармашылық және күшті жақтарын бейнелейді. Ол шынайы, тікелей айтады, сондықтан онымен жұмыс істеу маған ұнады" деді. Джексон Митчеллді өнер жолындағы ықпалды суреткер ретінде жиі атап өтеді, соның нәтижесінде ол Митчеллді "Got 'til It's Gone" әніне вокал қосуға шақырды. Джексон: "Мен кішкентай кезімде Джони Митчеллдің пластинкаларын тыңдайтынмын. Джонидің әндері маған жақын, жекелей сезімдерімді қоздыратын" деді. Жағдайды еске түсіре келе Джексон: "Мен оған шешім қабылдамас бұрын оған демо жазба жібергім келетінін айттым. Ол оны тыңдап, бірнеше күннен кейін қоңырау шалып, оған қатты ұнағанын және бізбен бірге жұмыс істеуге қуаныш танитынын айтты, мен де одан өте қуандым" деді.
Десеридің дау-дамайлары
"Got 'til It's Gone" әні жарық көргеннен кейін британдық әнші Десри бұл әннің 1992 жылғы Mind Adventures альбомындағы "Feel So High" әніне өте ұқсас екенін айтты және Джексон мен әннің продюсерлерін сотқа берді. 1998 жылдың шілдесінде соттан тыс келісім арқылы оған әннің жариялаудан түсетін кірістің 25 пайызы, шамамен 2 миллион фунт стерлинг төленді. Кейінірек Десри "менің мақсатым одан ақша алу емес еді" деді, бірақ бұл әділдік үшін ғана болды, себебі ол Джексонның өзінің жұмысынан "үзінді алғанын" және оған авторлық құқық бермегенін мойындауын қалады.
Сыни қабылдау
"Got 'til It's Gone" музыка сыншыларынан көбінесе оң пікірлер алды. Billboard журналының Ларри Флик әнде "шеберлік" пен "айқын жетілу" бар екенін айтып, "көрнекті поп-дивалардың хип-хоп кеңістігін зерттеу кезеңі" және "бұл ән – нәзік вокалдық стиль мен шикі ырғақтарда шебер құрылған зерттеу" деді. Ол шолуында Джексонның әдеттегі көңілді поп және би стилінен айырылуы тыңдаушыларды алғашқыда шатастыруы мүмкін екенін, бірақ соңында бұл дұрыс шешім болғанын атап өтті. Журнал оның шығуының 20 жылдығында оны 1997 жылғы ең ұлы 29 поп-ән деп бағалады. The Daily Telegraph газетінің Нил Маккормик әнді "тамаша жеңіл тәтті" деп мақұлдады. Entertainment Weekly журналынан Крис Уиллман әннің "сергітетін ырғағы" "әрине, құпиялылыққа ұсыныс" екенін айтты. The Guardian газетінен Роб Фицпатрик оны "абсолютті керемет поп-өндіріс" деп сипаттап, Джексонның "бұрынғыдан да сергек" естілгенін айтты. Фицпатрик сондай-ақ әннің қарапайым өндірісін мақтап, "ғарыш пен динамиканың революциялық қолданылуы радиода және клубтарда керемет нәтиже берді" деп қосты. Jet журналы: "Джанет өзінің жанкүйерлерін альбомның бірінші хиті Got Til It's Gone арқылы би алаңына шақырды", - деп жазды және Q Tip-тің қосымша өлеңін "көшелік білімді" деп атады. MTV-ден Гил Кауфман әннің "жаңа, тәжірибелі материалға тон беретінін", "қорқынышты вокалды цикл", "ескі мектеп диджейінің сызығын" және "барлығын Джексонның нәзік, сыбырлаған вокалымен үйлестіріп, ән сол кезде, қазір және болашақта бірдей" деп баялады. Британдық Music Week журналы оны бес балдық шкала бойынша төртеу деп бағалап, Аптаның әні деп таңдады. Олар: "Джексонның осы күнге дейінгі ең ерекше әні, бұл жұмсақ құрылымды ырғақ Джони Митчеллдің Big Yellow Taxi әнінен үлгі алып, оның сиқырын жұмсақ түрде іске қосу үшін Q Tip рэпін қосады" деді. Редактор Алан Джонс: "Оның дауысы тәтті және әдемі, ал Митчеллдің үлгісі таңқаларлықтай орынды естіледі" деп жазды. The New York Times газетінің Джон Парелес оны "хип-хоппен боялған R&B" деп санады, сондай-ақ Джексонның вокалінде "депрессиялық тыныштық" байқады. People журналының бір рецензенті тректі "шабыттандырған, бірақ күтпеген рэпер Q Tip пен үлгіленген Джони Митчеллдің жұбы бар қарапайым хип-хоп пастиші" деп мақтады. Сан-Франциско апталық басылымынан Мартин Джонсон оны Джексонның вокалымен және Q Tip-тің "жай ырғағымен" жақсы үйлесетін "ақылды пастиш" деп сипаттады. Time журналынан Джон Кристофер Фарли оны "R&B қайта өңдеуі" деп санады, ол үлгіден "ақылға қонымды" пайдаланды.
Чарттағы өнімділік
"Got 'til It's Gone" АҚШ-та коммерциялық сингл ретінде жарық көрмегендіктен, ол Billboard Hot 100 және сол кездегі кестелік ережелерге сәйкес бірнеше басқа кестелерге де іліге алмады. Ән Hot 100 Airplay кестесінде 36-орынды иеленді. Канадада ән 1997 жылдың 15 қыркүйегінде RPM Singles Chart-та 41-орынға тұрақтап, 1997 жылдың 17 қарашасында 19-орынға көтерілді. Нидерландыда "Got 'til It's Gone" 1997 жылдың 27 қыркүйегінде синглдар тізіміне 50-орында кірді. Кейіннен ол 9-орынға жетіп, кестеде барлығы 13 апта бойы тұрды. Ән 1997 жылдың 4 қыркүйегінде әлемдік премьерасын жасады, ол 1997 жылғы MTV Video Music Awards-тан бірден бұрын болды, ал сол күні кешке VH1 және BET сияқты басқа музыкалық арналарда көрсетілді. Ол кезде мен Оңтүстік Африкада танымал болған "Drum" журналына қызығушылық таныстым. Ол қалалық "Life Magazine" сияқты еді, суреттері керемет болды, мен "Қара мәдениетін бейнелейтін, сол кездегі және қазіргі хип-хоп бейнелері сияқты мақтаншақтыққа бой алмайтын, материализм мен сексизмді азайтатын бейне жасағым келеді" дедім. Мен "Қара мәдениетінің бейнелеуге лайық басқа да жақтары болуы керек" деп ойладым. Джексон видеоның "өте мақтан тұтатынын" айтып, оны "жасау қызықты болды" деді. Видеода үлкен үй кешін көрсетеді және фотограф Малик Сидибенің туындыларынан шабыттанған көріністер бар. Видеодағы суреттерге кіретіндер: бір ер адамның жамбасына жақын тұрған темекінің тұтандырылуы, бір кішкентай баланың ер адамның артынан тығылып қарауы, бір көзі бар боксшының позы, ерлі-зайыптылардың артқы жағынан жыныстық қатынас сияқты қозғалыс жасауы, балалар төсекке секіруі, сыртта жалғыз адамның жүруі және Джексонның көлеңкесінің қабырға бойымен аңдай қозғалуы. Джони Митчелл бейнебаян барысында телеэкранда пайда болады, ал судандық модель Алек Век те камео рөлде ойнайды. Видеоның соңында африкалықтардың сегрегациялық белгілеріне бөтелкелер лақтырылады, бұл дискриминация мен расизмге қарсы наразылықты және бостандық пен бірлікке құрметті білдіреді. "Blues & Soul" журналы клипті "нағыз шедевр" деп сипаттады. (Түсінікті түрде, тікелей айтқанда) Оңтүстік Африка қалаларындағы кештен алынған кадрлар, Джанет пен оның өзінің флэш-фотосуреттері және [A] Tribe Called Quest тобының Q Tip-інің суреттерімен бірге. Бұл оқиға бақыттың құндылығын, оны бағалау қажеттігін көрсетеді. Бұл Джанеттің ең жетілген жұмысы. Кэрол Верналисс "Бейбарыс медиа: Ютуб, музыкалық бейнелер және жаңа цифрлық кино" кітабында бейнебаянның "раса мен мифке байланысты көптеген бейнелеріне қарамастан", оның көңіл-күйі мен тоны "көбінесе жылы" екенін, Джексон мен Митчеллдің дауыстарының ұқсастығына назар аударатынын талдады. Ол сондай-ақ 1997 жылы VH1 "Ең сәнді видео" сыйлығының жеңімпазы атанды және Slant Magazine журналының "Барлық уақыттағы 100 ең үздік музыкалық бейнелер" тізімінде 10-орынды иеленді. Complex журналы да бейнебаянды "25 ең сәнді хип-хоп бейнелері" тізімінде 15-орынға қойды. Австралиялық және жапондық телешоулар "Hey Hey It's Saturday" және "Hey! Hey! Hey! Music Champ" бағдарламаларында көрсетілді. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол "The Oprah Winfrey Show" бағдарламасында "Together Again" әнімен бірге орындады. Еуропалық промо-турға оралғаннан кейін ол "Got 'til It's Gone" әнін француз телеарналары Les Années Tubes, Hit Machine бағдарламаларында "Together Again" әнімен бірге және испан телеарнасы Música Sí бағдарламасында орындады. Әнші "Got 'til It's Gone" әнін шыққаннан бері барлық турларында орындап келеді. Ол 1998 жылы Velvet Rope Tour турнесіне әнді қосты. Сәхне шамшырақтармен безендірілген, ал Джексон "әдемі киіммен" киінген күйінде концерттің қосымша бөлігі ретінде орындады. MTV бұл орындалуды "жоғары энергиялы" деп бағалады, ал The Washington Post газеті оны "гипноздық орындалу" деп сипаттады. 1998 жылдың 11 қазанында Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденде өткен концерттегі әннің орындалуы HBO телеарнасының "The Velvet Rope: Live in Madison Square Garden" атты арнайы бағдарламасында көрсетілді. Ол сондай-ақ 1999 жылы шыққан The Velvet Rope Tour – Live in Concert DVD-сіне де қосылды. Ол 2001 және 2002 жылдары All for You альбомын қолдау үшін өткен All for You Tour турнесінде де орындалды. MTV "Son of a Gun (I Betcha Think This Song Is About You)" әнінің бұрынғы орындалуымен салыстырғанда, бейне экрандарда Джони Митчеллдің болмауына назар аударды, бұл кезде әннің үлгісі алынған Карли Саймон "арнайы бейне қонақ ретінде пайда болды". 2002 жылдың 16 ақпанында Гавайидегі Алоха стадионында өткен турдың соңғы концерті HBO телеарнасында көрсетілді және "Got 'til it's Gone" әнінің орындалуын қамтыды. Бұл орындалу 2002 жылы шыққан Janet: Live in Hawaii DVD-сіне де қосылды. Алты жылдық үзілістен кейін Джексон 2008 жылы Rock Witchu Tour турнесіне қатысты және "Got 'til It's Gone" әнін оның репертуарына қосты. Орындалу кезінде Q Tip-тің өлеңдерін оқыған бейне көрсетілді, ал Джексон сахнада ән айтты. Ән 2011 жылдың 2 қарашасында Австралиядағы Голд-Кост қаласына арналған Number Ones: Up Close and Personal турнесінде орындалды. Джексон сондай-ақ 2015 жылғы 16 Unbreakable World Tour және 2017-2019 жылдардағы State of the World Tour турлерінде де әнді орындады. Ол сондай-ақ 2019 жылы Лас-Вегастағы Janet Jackson: Metamorphosis резиденциялық шоуында да орындады.
БАҚ-та және мұқабада қолдану
Ән 2008 жылы жарық көрген "Got til It's Gone" романының атауына шабыт берді және кітаптың өзінде де еске алынады. Ларри Дюплешанның 2008 жылғы романы да осы әннің атымен аталып, кітапта Джексон туралы айтылады. Продюсер DJRum "Got 'til It's Gone" әнін DJ мансабын бастауға оны ынталандырған әндердің бірі деп санайды. Ән CBS телеарнасының ғылыми-фантастикалық "Now and Again" сериалында қолданылды, ал шоудың атқарушы продюсері "әннің көңілді күйі сол сәт үшін өте лайықты болды" деді, бұл ән актер Джон Гудманның кейіпкері қайтыс болатын сахнада ойнатылды. Ән Jay Z-дің 2010 жылғы "Decoded" естелік кітабында да еске алынады, онда ол әннің мағынасын өзінің "The Black Album" (2003) студиялық альбомындағы "December 4th" тақырыбымен салыстырады. Сондай-ақ, ән "Getting to the Good Part" және "In Due Time" романдарында да кездеседі. 2012 жылы британдық әнші Марша Амброзиус осы әнді рэпер TWyse-пен бірге орындады. TWyse-тың рэп шумағы Q Tip-тің нұсқасынан өзгеше болды, ал Амброзиус Джони Митчеллдің үлгісін қайта орындады. Бұл ән Джефф Брэдшоудың "Bone Appétit Vol. 1 – Main Course" альбомында орналасты, ол Hidden Beach Recordings лейблы арқылы шығарылды. Олардың орындауына түсірілген бейнеклип "Катрина" даулының жеті жылдығына арналды және Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында түсірілді.