Кіріспе
Порт-Арансас – Техас штатының Нюсес округіне жататын АҚШ қаласы. Бұл қала Сан-Антониодан оңтүстік-шығысқа қарай 180 миль қашықтықта орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 2 904 адамды құрады. Порт-Арансас – Мустанг аралындағы жалғыз орналасқан қала. Ол Падре аралының солтүстігінде орналасқан және Техас жағалауындағы ең ұзын тосқауыл аралдарының бірі болып табылады. Корпус-Кристи шығанағы, Мексика шығанағы, Лидия Энн кеме каналы және Корпус-Кристи кеме каналы – осы аймақты қоршаған сулардың құрамына кіреді.
Ерте тарих
1519 жылы Алонсо Альварес де Пинеда бастаған испандықтар жағалауды зерттеп жатқанда, Каранкава тайпасы осы аймақта көшпелі тіршілік етіп жатты. Ямайка губернаторы Франсиско де Гарей оған Флоридадан Вера-Крузға дейінгі Мексика шығанағының жағалауын зерттеуді тапсырған. 1519 жылдың жазында Пиньеда төрт кемеден тұратын флотты шығыстан батысқа қарай Мексика шығанағының бойымен, Техас жағалауындағы бес жолды зерттеп, картаға түсірді, соның ішінде бүгінде Арансас жолы деп белгілі болған жер де бар еді. 1720 жылы француз саяхатшысы Пьер Жан де Беранжеге Сент-Бернард шығанағын ("Матагорда шығанағын") зерттеу және Франция үшін оның жағалауында колония құру тапсырылды. Жан Испаниямен соғыс кезінде Флоридада қолға түскен ескі испандық кемені алып, оған Сент-Джозеф деп ат қойды, және оның саяхаттары Арансас жолын қайта ашуға себеп болды. 1739 жылы губернатор Пруденсио де Оробио и Бастерра өз картасында осы жолды Аранзасу жолы деп атады, себебі ол Аранзасу бекінісіне қызмет еткен. 1833 жылы "Амос Райт" кемесінің капитаны Монроның картасында бұл атау Арансас деп өзгертілді.
Порт-Арансас қарақшылары
Порт-Арансас 19-ғасырдың басында қарақшылардың тобының жиналатын жері болған. 1800 жылдардың басынан 1820 жылдардың басына дейін Мексика шығанағының жағалауы байлық іздеген қарақшылар кемелерінің тобының жиналатын жері болды. Капитан Жан Лафитт және оның серіктері Техас жағалауында уақыт өткізді; Галвестон қаласының құрылуына оның үлесі зор, ал Мустанг аралы оның ең сүйікті жерлерінің бірі болды. Капитан Жан Лафитт Мустанг аралын лагерь құру үшін пайдаланған, және аңыз бойынша, ол осы арада қазынасын жасырған. Жергілікті әңгімелерде Порт-Арансаста қарақшылардың қазынасы жерленгені айтылады. Қазына сандығы испан күміс пышағымен белгіленген деп есептеледі. Пышақ жатқан күйі қойылған, ал сабынан күміс тік ілген, бұл оның орнын көрсетеді. ?
Еуропалық қоныстану
Порт-Арансаста тұрақты қоныс тепкен алғашқы адам – Ланкастер, Англиядан келген капитан Роберт Эйнсворт Мерсер болды. Ол 1853 немесе 1855 жылы «Эль-Мар ранчо» деп аталатын қой және ірі қара мал шаруашылығын құрды. Мерсер алғаш рет қоныстанған кезде, аралдың жасыл жайылымдарында жапайы мустангтардың топтары еркін жүрді. 1854 жылы Техас Сенаты Корпус-Кристи портын жақсырақ қамтамасыз ету мақсатында Корпус-Кристиден Арансас асуына дейінгі жеті мильдік (11 км) каналды бекітті. Сондай-ақ 1850 жылдары Нью-Орлеан мен Мустанг аралы арасында жүк және жолаушылар тасымалы үшін тұрақты бу кемелер қатынайтын бағыт ашылды. Асудың қалыптасуымен, кемелерді қауіпсіз өткізу үшін жергілікті лоцмандар қажет болды. Олардың тұруы үшін доктар, маяқ, қоймалар, кемежайлар және жалпы дүкен сияқты тұрақты құрылыстар керек болды.
Құтқару станциясы мен маяк
1850 жылы Америка Құрама Штаттарының Өмірді сақтау қызметі Порт-Арансаста 8-ші округтік Америка Құрама Штаттарының Өмірді сақтау станциясын салды. Станция кеме апаттарына ұшыраған теңізшілерге көмек көрсету және құтқару үшін салынған. Өмірді сақтау станциясы АҚШ-тың кіріс теңізшілері (кейіннен АҚШ-тың кіріс кесу қызметі деп аталды) басқарды және ерікті өрт сөндіру бөліміне ұқсас, еріктілер тобымен жұмыс істеді. Техас штатынан 750 долларға жер сатып алынып, Өмірді сақтау станциясы сол жерге салынды, қазір сол жерде АҚШ Жағалау күзетінің станциясы орналасқан. Станцияның құрамында қайық үйінен каналға дейін созылатын док болды. Қайықтар рельстерге тартылып, пайдаланбағанда қайық үйіне итеріліп қойылды. Қайықтардың шағын паркіне 5 метрлік шлюпка, 7 метрлік серфинг қайығы, 8 метрлік кит қайығы және жартасты жағалау үшін 8 метрлік кит қайығы кірді. Мустанг аралындағы 8-ші округтік Өмірді сақтау станциясының бастығы болып Джон Г. Мерсер тағайындалды. Мерсер сонымен қатар жергілікті лоцман-бағыттаушылардың бірі болды және 1880 жылдың қыркүйегінде тағайындалды. Нью-Орлеан мен Порт-Арансас арасындағы тұрақты кеме қатынасы жолы туралы хабарланғаннан кейін, Америка Құрама Штаттарының Конгресі Арансас бұғазындағы маяқты салуға 12 500 доллар бөлді. Маяк спецификациялары бойынша келіспеушілік процесті баяулатты және қосымша зерттеу жүргізілді. Осы уақытта, ағымдар Сент-Джозеф аралының оңтүстік жағындағы солтүстік жағалауына құм жинақтап, бұғаз баяу оңтүстікке жылжыды. Содан кейін бұғазды белгілеу үшін фонарь кемесін пайдалану ұсынылды. Тағы зерттеулер жасалды, көп әңгімелер болды, содан кейін кірпіштен жасалған бұрандалы маяқ салу туралы ұсыныс қабылданды. 1855 жылдың желтоқсан айында кірпіштерді тасымалдайтын кеме бұғаздың табанына соқтығысып, ілігіп қалды. Кеме экипажының барлығы құтқарылды, бірақ кеме мен оның жүгі теңіз түбіне батып кетті. 1856 жылы жаңа кірпіштер келді, одан кейін шамдар орнатылатын фонарь бөлмесі және соңында төртінші реттік Френель линзасы жеткізілді. Сонымен қатар, маяк күзетшісінің үйі, шағын қойма және кемежайлар қажет болды. Құрылыс 1857 жылдың ортасына қарай аяқталды және сол жылдың соңында шам кемелерді бұғаз арқылы жүргізіп берді. Лидия Энн каналындағы маяқ 1952 жылы үлкен канал өзгергеннен кейін, станция канал кіреберісінен шамамен бір миль қашықтықта қалғаннан кейін өшірілді. Арансас бұғазын жақсырақ белгілеу үшін 1952 жылы Порт-Арансас Жағалау күзет станциясында жаңа шам орнатылды, ал Арансас бұғазындағы маяқ бір ғасырға жетпей тұрып қызметтен шығарылды.
Азамат соғысы
Америка Азамат соғысының басында линза маяқтың шамдық бөлмесінен алынып, құрылыстың артындағы батпақтарға жасырылды. Бұл маяқ ең маңызды болды, себебі ол түнгі уақытта кемелердің өтуін бақылап тұрды. Жарық маяғын басқарушы түнгі жолды реттеді. Осы жарық болмағанда, Одақтың кемелері қауіпті өткелді тек күндіз ғана кесіп өте алатын, бұл жағалауды блокадалауда Одақтың кемелерінің қозғалысын шектеді. Корпус-Кристи, Рокпорт-Сент-Мэрис, Копано шығанағы аймағы және Мустанг және Сан-Хосе аралдарындағы порттар Конфедерация армиясын Солтүстікке қарсы соғысқан әскерлермен ет, тұз, теңіз өнімдері және мақтамен қамтамасыз етіп отырды, ал Одақ осы жүкті тоқтатуға ниеттенді. 1861 жылдың қараша айында, күтілгендей, Одақ теңіз күштері жағалауды блокадалау науқанын бастады. Содан кейін, USS Afton әскери кемесінен теңізшілер Сан-Хосе аралына десант түсіріп, Аррансас қалашығын қиратты, 1862 жылдың ақпан айында көптеген үйлерді, құрылыстарды, қоймаларды, пирстерді, доктарды және кемежайды өртеп жіберді. Кішкентай қала жартылай жойылды, бірақ оның қалдықтарын бүгінге дейін табуға болады. Соғыс бойында маяқтың билігі Конфедерация және Одақ жасақтары арасында ауысып отырды. Лейтенант Дж. В. Киттредж Корпус-Кристиді оңтүстік күштерінен тартып алуға тырысқанмен, майор Альфред М. Хобби және оның әскерлері Одақ кемелерін кері шегіндірді. Сол жазда оңтүстік азаматтары Солтүстіктің билігінде болудан гөрі аралдарды тастап кетті. АҚШ теңіз күштерінің кемелері, Дж. В. Киттредж басшылығымен (ол тұтқындалғанға дейін), жағалауды қоршады, Сент-Джозеф аралын және ондағы қалған құрылыстарды тұтқындалған мақта сақтау үшін пайдаланды. 1862 жылғы Рождество күні Конфедерация генералы Джон Б. Магрудер әскерлер тобына маяқ мұнарасын қиратуға рұқсат берді. Мұнараның ішінде оқ-дәрі шаңдары жиналып, жанып, нәтижесінде 20-25 фут кірпіш қабырғасы, шыны жабын және дөңгелек баспалдақ зақымдалды. Бұл аймақтағы соғыстың келесі маңызды кезеңі 1863 жылдың 3 мамырында болды, капитан Эдвин Э. Хоббидің Конфедерация ротасы маяқты қорғауға жіберілген Одақ гарнизонына шабуыл жасап, 20 сарбазды өлтірді. 8 мамырда Конфедерация әскерлері Мустанг аралында қайтадан батарея орнатты; айдың соңында олар Одақ әскерлерін Сент-Джозеф аралынан ығыстырып шығарды. Бірақ олардың жеңісі ұзаққа созылмады, себебі Одақ өткелдің маңыздылығын түсінді, ал қарашада Т. С. Г. Робинсон басқаруымен федералды әскерлер қайта оралып, аралды қайта бақылауға алды.
Тарпон қонақ үйі
Тарпон қонақ үйі 1886 жылы Азамат соғысы кезіндегі казармалардан қалған ағаш материалдарымен салынған. Ол оңтүстік жағалауды (кейін Мэнсфилд жағалауы деп аталған) салушы жұмысшыларды орналастыру үшін арналған. 1886 жылы жағалау аяқталғаннан кейін ғимарат қонақ үйге айналдырылып, «Тарпон» қонақ үйі деп аталды. Оны Франк Стивенсон ашқан, ал 1897 жылы Мэри Хэтфилд пен оның ұлы Эд Коттерге сатылған. 1919 жылғы дауыл негізгі құрылысты қиратқаннан кейін, қонақ үй 1923 жылы Джеймс М. Эллиске қайта сатылды, ол оны ескі казармаларға ұқсатып қайта тұрғызды. 1923 жылы Тарпон қонақ үйі қайта салынғанда, көптеген жаңа тіреулер бетонға орнатылды, олардың ұштары бүкіл құрылымды және мансарданы тесіп өтті. Тарпон қонақ үйі мықты нығайтулармен және қорғалған баспанамен салынғандықтан, ол дауыл кезінде көптеген адамдарға пана берді және Қызыл Крест, «Ақ тіл биік» әлеуметтік қызмет көрсету ұйымы мен әскери бөлімдердің штаб-пәтері ретінде қызмет етті. Тарпон қонақ үйінің екі қабырғасы тарпон қабықтарымен жабылған. Әр қабықта тарпонды ұстаған балықшының қолы мен туған жері, балықтың ұзындығы, салмағы және ұсталған күні көрсетілген. Тарпон қонақ үйінде қалған адамдардың арасында: 1937 жылы балық аулаған президент Франклин Д. Рузвельт; бал айын өткізген Дункан Хайнс; Хеди Ламарр; Виктор МакЛаглен; Эйми Семпл Макферсон; Клайд Битти; Боб Лилли; және физик Эдвард Теллер болды. 1979 жылы Тарпон қонақ үйі Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізіліп, Техас штатының тарихи ескерткіші деп танылды. 1941 жылы Техас университетінің Теңіз ғылымдары институты құрылды, алғашқы директоры доктор Лунд болды. Зерттеулер ескі пирс ғимаратында басталды, алғашқы жобалардың бірі доктор Лунд пен доктор Гордон Гюнтердің Техас штатының теңіз балықтарының таралуы, өмір салты және саны туралы зерттеулері болды, Гюнтер Лундтың шәкірті болды және кейіннен Лундтың орнына директор болды. Гюнтер сонымен қатар АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін кемелердің түбіне жабысатын организмдердің мәселесін зерттеді. Соғыс аяқталғаннан кейін институттің дамуы жаңадан басталды. Лунд сатып алып, сыйға тартқан ескі Армия инженерлік корпусының ғимараты, 1890 жылы салынған және бірнеше дауылдарды бастан өткерген, институтқа қосылды. Бұл ғимарат әлі күнге дейін бар және студенттердің ескі үлгідегі верандада демалып, Аррансас бұғазында кемелер мен дельфиндерді шамадан тыс жақыннан бақылайтын жатақханасы ретінде қызмет етеді. 1946 жылы Техас штатының Порт-Арансас қаласында алғашқы тұрақты теңіз зертханасы құрылды. Екі бір қабатты ғимарат салынды, олар әлі күнге дейін асхана мен жатақхана ретінде қызмет етеді, және штаттан тыс қызметкерлер орналастырылды. 1948 жылы пирсте зертхана салынды, ал 1970 жылдары жерді сатып алу, қосымша зертханалар, жатақхана, пәтерлер, техникалық қызмет көрсету кешені және 5 1/4 акрлық қайық тұрағымен физикалық инфрақұрылым кеңейтілді.
Порт-Арансас Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы Коттер көшесінен, UT кампусының қарсы жағындағы биік құмдықта артиллериялық қару мұнарасын орнатып, соғыс бойы күтіп келді, қазір ол UT жерлерінің бір бөлігі. Ол неміс суасты қайықтарының (U-боттарының) көрінуінен жолды қорғау үшін салынған. Түнде аралдың барлық жерінде жарықтар сөндірілуі керек еді, жағажайда от жағуға, көлік фараларын қосуға тыйым салынды, ал үйлердің терезелерінен жарық шықпауы үшін оларды қалың перделермен, көрпелермен немесе ағашпен жабу қажет болды.
Фарли қайығы мен Порт-Арансас
20 ғасырдың басында тарпон балығын аулау Американың түкпір-түкпірінен балықшылар мен туристерді Порт-Арансасқа тарта бастады. Бірақ Порт-Арансастың айналасындағы толқынды сулар Мексика шығанағының жағалауына қол жеткізуді шектеді. Сол кездегі қайықтар Мексика шығанағының құлпыратын суларына төтеп беруге арналмаған, ал 20 ғасырдың басындағы дауылдар қолданыстағы жалдамалы қайықтар паркін жойды. Осы қайықтарды бүкіл елден тарпон балығын аулауға келген балықшылардың қажеттілігін қанағаттандыру үшін Фарли отбасы жасады. 1915 жылы Чарльз Фредерик ("Фред") Фарли және оның ұлы Порт-Арансаста Farley and Son, Boat Builders компаниясын құрды. Фарли қайықтары балықшылар мен балық аулаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жобаланды. Олар төменгі борты мен жоғары мұрты бар, толқындармен күресуге арналған етіп жасалды. Сондай-ақ, Фарли қайықтары төменгі кабиналармен жабдықталған, бұл кез келген бағытта балық аулауға мүмкіндік берді. 1937 жылы президент Франклин Д. Рузвельт Порт-Арансасқа келді, ал Конгресс 1937 жылғы сот жүйесін қайта ұйымдастыру туралы заң жобасын талқылап жатқанда, ол тарпон балығын аулады. Ол белгілі балық аулаушы гиді, Фред Фарлидің інісі Барни Фарлиді жалдады. Президент өзінің 11 метрлік балық аулау қайығын әкелді, ал Барни Фарли президентті қайыққа шығаруға келісті. Сәтті болмаған саяхаттан кейін Барни Фарли президентті Фарли қайығынан балық аулауға көндірді, бірақ оны оның шөбересі Дон Фарли алып жүрді. Дон сәтті балық ауласа да, былай деді: "Судағы қайықтармен жүріп жатқан құпия қызметтің арқасында ол соншалықты көп балық аулағанын сенгім келмейді". Президент көптеген тарпон балықтарын аулағандықтан, сол жылдың соңында Порт-Арансасқа оралып, Барни Фарлимен бірге Фарли қайығында қайтадан балық аулауға барды. Бүгінде Фарли қайықтарынан жасалған гүлзарлар Порт-Арансас қаласының барлық жерінде орналасқан, олар Мексика шығанағының жағалауындағы Фарли қайығының тарихы мен маңыздылығын көрсетуде.
Харви дауылы
Порт-Арансас 2017 жылдың тамызында «Харви» дауылы құрлыққа шыққан кезде ауыр зардап шекті, желдің жылдамдығы 132 миль/сағ (212 км/сағ, 59 м/с) құрады.
Қазіргі заман
Порт-Арансас қазір балық аулауға, жағажайға және демалысқа арналған ауылға айналды. Жазда халық саны кейде 60 000-нан асып кетеді, сонымен қатар студенттердің көктемгі демалысын өткізуге танымал орын. Жыл сайын сәуір айында Порт-Арансаста «Құм фестивалі» атты шара өтеді, оған мыңдаған адам мүсіншілердің тамаша құм сарайларын салуын тамашалау үшін келеді. Фестивалде тағам сатушылар, сауда орындары және тікелей музыка да ұсынылады. Шарадан түскен барлық қаржы жергілікті қауым мен мектептерге жұмсалады.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 12,1 шаршы миль (31 км²), ал оның 3,3 шаршы милі (9 км²) (27,01%) су жамылған. Порт-Арансас (27.827373, –97.072205) координаталарында орналасқан.
Климат
Порт-Арансас ылғалды субтропиктік климатқа ие, температурасы Техастың оңтүстігі және Оңтүстік Флорида сияқты басқа да Мексика шығанағы аймақтарына ұқсас. Аймақтағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері , ал Мексика шығанағынан басым желдер оңтүстік-шығыстан соғады.
2020 жылғы халық санағы
Порт-Арансас халқының нәсілдік құрамы (NH = Испандық емес)
As of the 2020 United States census, 2,904 people, 1,982 households, and 1,314 families resided in the city.
Нәсіл саны пайызбен
Ақ (NH) 2,498 86.02%
Қара немесе африкалық американдық (NH) 40 0.14%
Американың жергілікті тұрғындары немесе Аляска тумалары (NH) 12 0.41%
Азия (NH) 38 1.31%
Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары (NH) 2 0.07%
Басқа нәсіл (NH) 22 0.76%
Аралас/көп нәсілдік (NH) 114 3.93%
Испандық немесе латиноамерикандық 2,147 7.37%
Барлығы 2,904
As of the 2020 United States census, 2,904 people, 1,982 households, and 1,314 families resided in the city.
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 2,904 адам, 1,982 шаруашылық және 1,314 отбасы тұрады.
As of the 2020 United States census, 2,904 people, 1,982 households, and 1,314 families resided in the city.