Кіріспе

Спокан, Вашингтон, АҚШ-тағы сахналық өнерлер орны және бұрынғы кинотеатр.

Спокандағы Фокс театры 1931 жылы салынған Ар-Деко стиліндегі кинотеатр, қазір сахналық өнерлер орны ретінде және Спокан симфониясының үйі ретінде қызмет етеді. Оны Йеллоустоун ұлттық паркіндегі "Ескі адал қонақүйдің" дизайнымен танымал сәулетші Роберт К. Ример жобалаған. Театр студия магнаты Уильям Фокс құрған Fox Film Corporation империясының бір бөлігі болды. Театр 1931 жылдың 3 қыркүйегінде ашылды және Рассел Кроудың басты рөлде ойнаған "Гладиатор" фильмі көрсетілгеннен кейін 2000 жылдың 21 қыркүйегіне дейін үздіксіз фильмдер көрсетіліп келді.

Жоспарлау және құрылыс

1927 жылы Уильям Фокстың кеңейіп жатқан «Fox Film Corporation» компаниясы Спокан қаласының орталығында «бір миллион долларлық кино сарайы» салмақ екендігі туралы әңгімелер тарады. Осы кезде Батыс жағалау компаниясының өкілі Спраг авенюі мен Монро көшесінің арасындағы қалалық учаскенің 2/3 бөлігін сатып алды. Сол кезде бұл аймақта түрлі-түрлі театрлар көп болған, бірақ ірі кинокомпания мен дистрибьютордың театры болмаған. 1928 жылы Фокс компанияның басқаруын қолға алғаннан кейін, ол 1928 және 1929 жылдары бірнеше баспасөз хабарламаларында Спокан қаласындағы киножобасын қолдайтынын мәлімдеді, соның ішінде жаңа дизайнның эскиздері де болды, бірақ учаске бос тұрды. Жаңа театрдың соңғы эскизі 1930 жылғы 1 шілдеде жарық көрген «Spokane Daily Chronicle» газетінде жарияланды. Онда сол кезде кең таралған «модернистік» арт-деко стиліндегі дизайн көрсетілген, ол бұрынғы баспасөз хабарламаларында көрсетілген қайта жаңғырту стилінен едәуір өзгеше болды. «Spokane Fox» театрларының стилі – 1800 жылдардың соңында Еуропада қалыптасқан модернизм мен арт-нуво қозғалыстарының синтезінен туған Голливудтың арт-деко интерпретациясына негізделген. 1931 жылғы 3 қыркүйекте Анита Пейдж, Митзи Грин, Джордж О’Брайен, Виктор МакЛаглен және Эль Брендел ашылу кешіне қатысты. Театр сыртында 20 000-ға жуық адам тегін көрсетілімді көру үшін және «Davenport» қонақ үйінен шығатын жұлдыздарды көру үшін жиналды. «Spokesman Review» газетінің журналисі Вилбур Хиндли дизайнды «өте ерекше, керемет және болашаққа бағытталған» деп сипаттады, сондай-ақ «көшеден өтетін адам таңғалып, қызығушылықпен тоқтап қалады» деді. Дизайн интерьерде дәстүрлі мәрмәр мен ағаш орнына алюминий мен шыныдан жасалған, сондай-ақ қолмен салынған су асты өсімдіктерінің суреттері мен өрнектелген шыныдан жасалған шам панельдері сияқты әшекейлермен безендірілген. «Fox» театры Фанчон мен Марконың «About Town» атты эстрадалық қойылымын тікелей эфирде көрсетумен ашылды, содан кейін «Merely Mary Ann» фильмі көрсетілді. Билет алған көрермендер Лорел мен Хардидің және «Fox Theater Orchestra» оркестрінің қойылымын да тамашалады. 1937 жылы Спокан қаласының танымал тұрғыны Бинг Кросби «Fox» театрында ұлттық таланттар шоуын өткізді. Сол жылдың мамыр айында «Fox» театры оны Лос-Анджелес аймағының коллекционеріне сатты, ол оны бөлшектеп, Калифорнияға жіберді. Органды бөлшектеу процесі шамамен бір аптаға созылды. 1968 жылдан бастап театр кино көрсетілімдерімен қатар «Spokane Symphony» симфониялық оркестрінің тікелей қойылымдарын да ұйымдастыра бастады. Оркестр 1974 жылға дейін ғимаратта тұрақты түрде өнер көрсетті, содан кейін жаңа салынған «Spokane Opera House» опера театрына көшті. 1989 жылы театр билет бағасын 1 долларға төмендетіп, екінші рет көрсетілімдер ұйымдастыра бастады. Бұл өзгеріске байланысты төбеден тоғыз шамшырақ алынып тасталды. Соңғы фильм – «Gladiator» фильмі 2000 жылғы 21 қыркүйекте көрсетілді. Көрсетілім алдында өткен шағын салтанатта театр «Spokane Symphony» симфониялық оркестріне сатылды. «Regal Cinemas» кинокомпаниясы мен «Spokane Symphony» оркестрінің өкілдері театрдың кілттері үшін символдық 1,3 миллион долларлық чекпен алмасты. «Club» клубы сол кездегі иелері «Regal Cinemas» кинокомпаниясымен келіссөздер жүргізгенімен, келісімшартқа қол қоймады және «Spokane Symphony» оркестрі концерт залы үшін учаскеге қызығушылық танытқанын білгеннен кейін, олардың ниеттерін қолдады. Симфониялық оркестр жөндеу жұмыстарын жүргізудің мүмкіндігін және қаражатты тартудың жолдарын анықтағаннан кейін, қалпына келтіру үшін қажетті бюджетті жинау мақсатында «Save the Fox» («Түлкіні құтқару») атты кең ауқымды қайырымдастық науқанын бастады. Миртл Уолдсон науқанға 1 миллион доллар сыйлық берді, содан кейін 2 миллион долларлық сыйлыққа теңестіруге шақыру жасады. Архитектуралық ерекшеліктерге үлкен үлес қосқан демеушілердің құрметіне қайта ат берілді. Театр Спраг авенюі мен Монро көшесі бойында «Жұлдыздар аллеясын» ашты, ол театр мен симфониялық оркестрді қолдаған адамдардың қайырымдылықтары мен үлесін мойындау үшін арналған. Театр 2001 жылғы 30 қарашада Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Қалпына келтіру дизайнын «NAC Architecture» (Спокан) компаниясы жасады, ал жобаның мердігері «Walker Construction» (Спокан) компаниясы болды. Жөндеу жұмыстары кезінде ғимараттың сыртқы түріне де бірқатар өзгерістер енгізілді. «Cowles» отбасының сыйлық ретінде берген жері сахналық аумақты театрдың батыс жағында кеңейтуге мүмкіндік берді, сондай-ақ жаңа бетон қоршауы орнатылды және ғимараттың үстіне қайта жасалған тік шамшырақ орнатылды. Жоба 2010 жылы Ұлттық тарихи сақтау қорынан ұлттық сақтау сыйлығын алды. Театр 2007 жылғы 17 қарашада «Spokane Symphony» симфониялық оркестрінің үйі ретінде қайта ашылды. Қайта ашылу салтанатында 2007 жылғы 19 қарашада Тони Беннеттің концерті өтті. Мұқият жөндеу жұмыстары «KSPS TV» телеарнасының «Spokane's 21st Century Fox» («Споканның 21 ғасырындағы түлкісі») атты деректі фильмінде көрсетілді.