Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдмонтонның қуанышты жындысы – Элизабет дәуірінің сахналық пьесасы; Питер Фабелл есімді әдемі әзілкеш, «қуанышты жын» деп аталған сиқыршы туралы комедия. Бұл пьеса бір кезде Уильям Шекспирге жатқызылған, бірақ қазір Шекспирдің апокрифтерінің қатарына жатады.
Elizabethan era stage play
The Merry Devil of Edmonton is an Elizabethan era stage play; a comedy about a magician, Peter Fabell, nicknamed the Merry Devil. It was at one point attributed to William Shakespeare, but is now considered part of the Shakespeare Apocrypha.
Күн және мәтін
Ғалымдар пьесаның жазылған мерзімін 1592 жылға дейін болжайды, бірақ көбінесе 1600–1604 жылдар аралығын ұсынады. "Көңілді шайтан" пьесасы 1604 жылы тарихи жазбаларда пайда болады, ол замандас еңбек "Қара кітапта" айтылған. Пьеса 22 қазан 1607 жылы Stationers' Register-ге тіркелді және келесі жылы Генри Баллард баспасынан, кітап сатушы Артур Джонсон үшін (Q1 – 1608) жарық көрді. Ғсырдың соңына дейін тағы бес кварто нұсқасы жарық көрді: Q2 – 1612; Q3 – 1617; Q4 – 1626; Q5 – 1631; және Q6 – 1655. Бұл квартолардың барлығы авторсыз жарияланды.
Scholars have conjectured dates of authorship for the play as early as 1592, though most favor a date in the 1600–4 period. The Merry Devil enters the historical record in 1604, when it is mentioned in a contemporary work called the Black Booke. The play was entered into the Stationers' Register on 22 October 1607, and published the next year, in a quarto printed by Henry Ballard for the bookseller Arthur Johnson (Q1 – 1608). Five more quartos appeared through the remainder of the century: Q2 – 1612; Q3 – 1617; Q4 – 1626; Q5 – 1631; and Q6 – 1655. All of these quartos were anonymous.
Шекспирдің авторлығы
Баспагер Хамфри Мозли пьесаға құқық алды және оны 9 қыркүйекте 1653 жылы Уильям Шекспирдің туындысы ретінде қайта тіркеді. Мозлидің Шекспирге жатқызуын Эдвард Арчер 1656 жылғы пьесалар тізімінде [қараңыз: «Ескі заң»], ал Фрэнсис Киркман 1661 жылғы тізімінде қайталады. Пьеса «Шекспир. 1-том» деп аталған кітапта Карл II кітапханасында сақталған. Оның жариялану тарихы көрсеткендей, пьеса көрермендердің арасында танымал болды; оны Бен Джонсон «Жұман – есек» пьесасының алғы сөзінде еске алады. «Күлкілі шайтан» пьесасы Корольдің актерлерінің пьесасы болған, Шекспир оның жазылуына белгілі бір үлес қосыпты, бірақ оның Шекспир стиліне тән ерекшеліктері жоқ. 19 ғасырдағы сыншылардың кейбіреуі пьесаны Майкл Дрейтонға немесе Томас Хейвудқа жатқызуға тырысты, бірақ олардың пікірлері басқа ғалымдар тарапынан сенімді деп табылған жоқ. Уильям Амос Абрамс 1942 жылғы басылымында Томас Деккерді пьесаның авторы деп ұсынды; Деккерді зерттеушілер Джеральд Дж. Эберл мен М.Т. Джонс Дэвис онымен келісті, бірақ Деккердің драмалық туындыларының редакторы Фредсон Бауэрс ұсынылған дәлелдерге көнбеді және оны өзінің басылымына қоспады.
Publisher Humphrey Moseley obtained the rights to the play and re registered it on 9 September 1653 as a work by William Shakespeare. Moseley's attribution to Shakespeare was repeated by Edward Archer in his 1656 play list [see: The Old Law], and by Francis Kirkman in his list of 1661. The play was bound with Fair Em and Mucedorus in a book titled "Shakespeare. Vol. I" in the library of Charles II. As its publishing history indicates, the play was popular with audiences; it is mentioned by Ben Jonson in the Prologue to his play The Devil is an Ass. While Merry Devil was a King's Men play and Shakespeare may have had a minor role in its creation, it does not have the distinctive marks of Shakespeare's style. Individual 19th century critics attempted to attribute the play to Michael Drayton or to Thomas Heywood; but their attributions have not been judged credible by other scholars. William Amos Abrams proposed Thomas Dekker as the play's author in his 1942 edition; Dekker scholars Gerald J. Eberle and M. T. Jones Davies agreed, though Fredson Bowers, the editor of Dekker's Dramatic Works, was unpersuaded by the evidence offered and did not include it in his edition.
Қысқаша мазмұны
Сэр Артур Клэр қызы Миллисенттің жоспарланған некесін бұзуды қалайды. Ол оны уақытша монастырьға жіберуді жоспарлайды, бірақ ол отбасынан айрылуға немесе Фрэнк Джернингхам сияқты басқа мүмкін күйеуге деген сезімін жоғалтуға қарсы тұрады. Сэр Ричард Монченсидің мұрагері Реймонд Миллисентке ғашық, ал Клэр оның қызына қаластыруға рұқсат береді, бірақ Миллисент үйлену үшін бір жыл күтуі керек. Реймонд монах кейпінде жасынып, достарымен Миллисентке қаласу және мүмкін, оны қашқызуды жоспарлайды. Олар Фабеллдің көмегіне жүгінеді, ол оларға сиқырмен көмектесуге келіседі. Басқа бір оқиғада, ұрылар тобы Норфолк герцогының қызметінде жүріп, күзетшілерден жасырынуды жоспарлайды. Екі оқиға бірігіп, Миллисент Реймондқа үйленгенін мойындауымен аяқталады.
Sir Arthur Clare wants to break off his daughter Milliscent's arranged marriage. He plans to temporarily send her to a nunnery, but she resists as she doesn't want to leave her family or potential love for another potential suitor, Frank Jerningham. Raymond, the heir of Sir Richard Mounchensey, is in love with Milliscent and Clare agrees to let him pursue her, but Milliscent must wait a year to marry. Raymond disguises himself as a friar and plots with his friends to court and potentially kidnap Milliscent. They enlist the help of Fabell, who agrees to use magic to help them. In a separate storyline, a group of thieves plans to serve the Duke of Norfolk while hiding from keepers. The two storylines converge and end with Milliscent confessing to marrying Raymond.
Өнер тарихы
Бұл пьеса 1608 жылғы 8 мамырда сарайда қойылды. Ол сондай-ақ, корольдің қызы Елизаветаның Пфальц сайлаушысы Фредерик V-ке үйлену тойына арналған мерекелік шаралар кезінде 1612–13 жылғы Рождество маусымында корольдің әртістері сарайда орындаған жиырма пьесаның бірі болды. Қазіргі замандағы кәсіби қойылымдар сирек кездеседі, алайда 1957 жылы BBC радиоадаптациясын жасады, 2010 жылы Филадельфия Фриндж фестивалінде Bad Quarto Productions алғашқы оқу-жаттығу қойылымын, ал 2017 жылы Red Bull театрында Бродвейден тыс оқу өткізді. 2020 жылдың қаңтар айында «Эдмонтонның шайтаншасы» алғаш рет Эдмонтон қаласында (Канада) Эдмонтонның қысқы Шекспир фестивалі аясында қойылды. Қойылым – Джон Ричардсонның Канаданың Эдмонтон қаласының тарихы мен қазіргі заманғы ескерткіштеріне сілтемелер енгізілген мәтінінің сахналық оқуы болды.
The play was performed at Court on 8 May 1608; it was also one of the twenty plays that the King's Men acted at Court in the Christmas season of 1612–13 during the festivities celebrating the wedding of Princess Elizabeth, the daughter of King James I, with Frederick V, Elector Palatine. Professional productions in the modern age have been rare, though a radio adaptation was produced by the BBC in 1957, an original practice performance by Bad Quarto Productions at the 2010 Philadelphia Fringe Festival, and an off Broadway reading at the Red Bull Theater in 2017. In January 2020, The Merry Devil of Edmonton was performed for the first time in Edmonton, Canada as a part of Edmonton's Winter Shakespeare Festival. The performance was a staged reading of a text adapted by John Richardson to include references to the history and contemporary landmarks of the Canadian Edmonton.