Кіріспе

1632 жылы Уильям Прынннің сын жұмысы, Джон Марстонның "Гистриомастикс: Ойыншының жазасы немесе Актердің трагедиясы" пьесасы. 1632 жылы жарық көрген "Гистриомастикс: Ойыншының жазасы немесе Актердің трагедиясы" – пуритандық автор және polemist Уильям Прынннің кәсіби театр мен актерлерді сынаған еңбегі.

Жарияланым

Шығарманың басылым тарихы толыққанды анық емес болғанымен, "Гистриомастикс" 1632 жылдың соңында кітап сатушы Майкл Спарк тарапынан жарияланды. Авторы оны баспаға түсіруге дейін шамамен он жыл дайындаған. Алғашқы басылымның титулдық парағында 1633 жыл деп қате көрсетілген; осының салдарынан көптеген дереккөздер осы жылды жарияланған күні деп келтіреді. Прайнннің ісіне байланысты алынған жауаптар мәтіннің 1631 жылдың көктемінен 1632 жылдың ортасы мен соңына дейін жазылғандығын көрсетеді.

Тақырыптар

Хисториомастикс – ағылшын Ренессанс театрына және Рождество сияқты тойларға пуритандық шабуылдың шеңбері болып табылады, бұл туралы төмендегідей айтылған: «Біздің Рождестволық ойын-сауық шеңберлері, билер, маскалар, көрімдіктер, мемлекеттік актерлер және христиандар арасында қазір қолданылып жатқан басқа Рождестволық тәртіпсіздіктердің бәрі римдік Сатурналия және Баханалия мерекелерінен тараған, оларды барлық ізгі христиандар мәңгілікке жек көруі керек». Мыңнан астам беттен тұратын және 43 жолдан тұратын бас тақырыбы бар «Хисториомастикс» драмалық өнердің «күнәсіне» қарсы ежелгі және орта ғасырлық көптеген авторитеттерді жинақтайды. Кітап өзінің дәуіріндегі драмалық өнердің көптеген аспектілерін, әйелдерді сомдайтын жігіттердің актерлік тәжірибесінен бастап, «сахнада құмарлықпен орындалатын ұятсыз махаббат әндеріне» дейін айыптайды.

Теологиялық және саяси контекст

Прайннің кітабы сахнаға жасалған бірінші шабуыл емес, бірақ әрине ең толық болған. Оның пуритандық діни көзқарастары, әйтеке шешілген мәселе ретінде, Бас прокурор Уильям Ной бастаған мемлекеттік билік тарапынан қабылданбады.

Сот және үкім

Прайн 1633 жылы түрмеге қамалды, бірақ 1634 жылға дейін сотталмады, сол кезде ол бүлікшіл жала жабу айыбымен Жұлдызды палатаның алдында тұруға мәжбүр болды. Ной атынан адвокат Уильям Хадсон айып тағып, оны Эдвард Аткинс пен Джон Херн қорғады. Прайнге қатысты үкімді Лорд Коттингтон жариялады, ал басқа судьялар (Сэр Джон Коук, Роберт Хит, Пемброк графы және сэр Томас Ричардсон) келісті. Прайннің сотында кітаптан елуге жуық бөлек және бүлікшіл деп саналатын үзінділер келтірілді; бірақ кейінгі сыншылардың ең көп назарын Прайннің әйел актерлерді «белгілі бәделер» деп шабуылдауы тартып алды. Прайннің мәтінінде ол Blackfriars-те жақында өнер көрсеткен француз актрисалары туралы айтқаны анық болғанымен, бұл сөз сол кезде королева Генриетта Марияға тікелей сілтеме ретінде қабылданды. Королева Уолтер Монтегюдің «Шопанның жұмағы» маскасында сөйлейтін рөлді орындаған, ол 1633 жылдың 9 қаңтарында қойылды, мүмкін Прайннің кітабы жарықтанғаннан кейін, бірақ ол бұрынғы екі маскада да пайда болып, билеген, сондай-ақ 1626 жылы Honorat de Racan-ның «Artenice» пасторалының жеке қойылымында француз тілінде сөйлеген рөлді орындаған. Ақырында Прайн екі рет ұяға отыруға, 5000 фунт айып төлеуге және өмір бойына түрмеге жабылуға үкім шығарылды. Оның үстіне, оның кітабын қарапайым дарға асушы өртеп жіберді, оны университетінен шығарып салды, заңгерлікпен айналысуға тыйым салды және құлақтарын кесіп, мүжіп етті. Түрмеде отырған кезінде Прайн Англикан шіркеуінің басшыларына қарсы анонимді памфлеттер жазуын жалғастырды, бұл 1637 жылы билікті одан әрі жазалауға итермеледі: біріншіден, оның кесілген құлақтарының қалған бөліктері кесілді, екіншіден, оның екі жағына «S. L.» әріптерімен белгі салынды. Бұл әріптер «Сейдициус Либелер» сөздерін білдірді, бірақ Прайннің өткір сөздері кейде архиепископ Лаудқа бағытталғандықтан, ол оларды «Стигмата Лаудис», яки «Лаудтың белгілері» деп атауды жөн көрді.

Қайтарып алу туралы мәлімдеме

Чарльз I-нің 30 қаңтарда 1649 жылы өлім жазасына кесілуінен көп бұрын, "Лондон, 1649 жылы басылған" деп белгіленген трактат тарала бастады. Оның тақырыбы – Уильям Принннің "Histrio Mastix" деп аталатын бұрынғы кітабына қайта оралу арқылы сахналық пьесаларды қорғауы. Принннің стилінде және оның атынан жазылған мәтін, "Histrio Mastix" кітабында білдірілген пікірлерді қайтарып алу болып есептелді. Принн өзінің "Қорғанысы" деген тақырыптағы "хабарлама қағазы" немесе жарнама парақшасымен жауап берді, ол 10 қаңтар 1648 жылмен белгіленген, бұл күмәнді түрде, жалған қайтарып алудың жариялануынан бір жыл бұрын болды. 1825 жылы антиквариус Э. В. Брейли "Принннің "Сахналық пьесаларды қорғауының" нақтылығына қатысты сауал" атты кішкентай көлемдегі еңбекте "қайтарып алуды" жалғандық ретінде әшкерелеуге тырысты. Оның аргументі, 1582 жылғы күнтізбе реформасының баяу қабылдануын түсіндіре отырып, күндердің бұл аномалиясын да қарастырады.

Салдары

Прайн Ұзақ парламент кезінде түрмеден босатылды. Жаман атқа ие кітап толыққанды түрде тыйым салынбады, алайда келесі буында тіпті Карл II патшаның кітапханасында да оның бір данасы болды.