Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Валентия королінің ұлы Мукедор және Арагон королінің қызы Амадин туралы, көбінесе Мукедор деп аталатын, өте жағымды комедия – бұл Елизавета дәуірінің романтикалық комедиясы. Ол алғаш рет 1590 жылдары сахнаға қойылған және Реставрацияға дейін үнемі қайта қойылған. Бұл замандағы ең көп қойылған пьесалардың бірі болды, 1598 мен 1668 жылдар аралығында 16 кварто басылымы жарық көрді, осылайша сол кездегі ең көп тараған пьеса атанды. Ол Елизавета патшайым мен король Джеймс І үшін ойналды. 1610 жылы қосымша сахналармен қайта жөнделген және кеңейтілген нұсқасы жарық көрді. Мукедордың авторлығы толығымен немесе ішінара Уильям Шекспирге жатқызылды, бірақ бұл теориялар Шекспир зерттеушілері тарапынан қабылданбады. Ол көбінесе апокрифтік деп саналады және Шекспирдің негізгі туындыларының қатарына кірмейді. Джордж Пил, Роберт Грин және Томас Лодж сияқты авторлар да ұсынылған.
A Most pleasant Comedie of Mucedorus the Kings Sonne of Valentia, and Amadine the Kinges daughter of Aragon, commonly called Mucedorus, is an Elizabethan romantic comedy, first performed around 1590 and regularly revived until the Restoration. It was one of the most performed plays of its age, and 16 quarto editions were published between 1598 and 1668 making it the most widely printed play from the time. It was performed for both Queen Elizabeth and King James I. A revised and expanded version was published in 1610 with additional scenes. Mucedorus has been attributed to William Shakespeare in whole and in part, but these theories are generally not accepted by Shakespeare scholars. It is generally classified as apocryphal and not part of the main Shakespearean canon. Other proposed authors have included George Peele, Robert Greene, and Thomas Lodge.
Қысқаша мазмұны
Джеймс I-ге қойылғанда, пьесаға пролог қосылды. Пьеса комедия мен қызғаныш аллегориялық бейнелерінің арасындағы метатеатралды тартыспен басталатын индукциямен ашылады. Қызғаныш осы шаттыққа толы комедияны трагедияға айналдыратынын жариялайды. Комедия оған қарсы тұрып, соңында мереке жеңіске жететінін айтады. Әдетте бірінші акттың бірінші және екінші көріністері деп аталатын сахналар Жакобтың қайта жөндеуімен мәтінге жаңа қосымшалар болды. Бұл көріністерде Валенсия князі Муцедор Арагон патшасының қызы Амадиннің ерекше сұлу екенін естіп, досы Ансельмомен қоштасып, оны жеңіп алу үшін өзін жасыру жоспарын ашады. Ансельмо оған бұрын маскада өнер көрсеткен қойшының киімін ұсынады. Муцедор өзін жасырып, Ансельмоға құпия сақтауға ант береді және кетеді. Екінші қосымша сахнада пьесаның клоуны, Тышқан таныстырылады. Ол қожайынының жылқысын тамақтандырудан қашып, аюдан қорқып немесе «аюдың киіміндегі бір шайтаннан» (1.2.3) кіреді. Одан қашып құтылуға тырысып, кері жүгіріп, аюға тіреліп, қорқып қашады. Пьесаның түпнұсқа нұсқасы Сегастоның, Амадинге үйленуге ниеттенгеннің, қорқып жүгіріп келуімен басталады, оның артынан Амадиннің өзі шапшаң жүгіреді, оларды сахнадан қуатын аюдан қашып. Сегасто Амадинді тастап кетеді, бірақ оны семсер мен аюдың басын ұстап тұрған Муцедор құтқарады. Ол оған алғыс айтып, Арагон сарайына шақырады. Амадин мен Муцедордың келгенін көрген Сегасто Муцедорға қызғана бастайды – енді сарайда батырлығы үшін құрметтелген қарапайым қойшы. Сегасто досы Тремелиодан Муцедорды өлтіруді сұрайды, ол келіседі, бірақ Муцедор оны жылдам жеңіп шығады. Муцедор патшаның алдына әкеліп, Тремелионы өлтіргені үшін өлім жазасына кесіледі, бірақ Амадин патшаға оны аюдан құтқарған Муцедор екенін айтады. Патша Муцедорды өлтірмейді, бірақ Сегасто Муцедорды патшалықтан қуу туралы жарлықты бұрмалайды. Амадин мен Муцедор бір-біріне деген махаббатын білдіріп, патшалықтан бірге кетуге шешім қабылдайды. Кейінірек, жақын ормандықта Муцедормен кездесуді күтіп тұрған кезде Амадинді жабайы адам Бремо тұтқынға алады, оның әйелі болуға. Муцедор Амадиннің жоғалып кеткенін білгеннен кейін, өзін қайтадан жалғыздыққа салып, Бремо да тұтқынға алады. Муцедор Бремоны өзі мен Амадинді қалай күресуге үйрету керектігіне көндіреді, осылайша Бремо оларды қорғауға келмегенде өздерін қорғай алады. Бремо Муцедорға семсер бергеннен кейін, Муцедор оны өлтіріп, жалғыздықтан шығып, қайтадан қойшы болады. Жоғалған жұпты іздеп орманды аралап жүрген Сегасто Амадин мен Муцедорды табады. Амадин Муцедорға деген махаббатын білдіреді, ал Сегасто мойынсұнуға шешім қабылдайды. Муцедор өзінің Валенсия князі екенін ашады. Осы оқиғаларды естігеннен кейін патша Муцедор мен Амадиннің некесін мақұлдайды, ал пьеса барлық кейіпкерлер тойлауға кетіп аяқталады. Қызғаныш пен Комедия кейіпкерлері сахнаға қайта оралады, Қызғаныш әлі де Комедияны жеңе алатынын мәлімдейді. Екеуі төбелес кезінде аудиториядағы монархты (Елизавета патша немесе король Джеймс) таниды және комедия мен трагедияның екеуі де таққа қызмет ететінін жариялайды.
A prologue was added to the play when it was performed for James I. The play opens with an induction that consists of a meta theatrical flyting between the allegorical personifications Comedy and Envy. Envy declares that he will turn this pleasant comedy into a tragedy. Comedy challenges Envy to do so and claims that mirth will triumph in the end. The scenes usually labelled as act one, scenes one and two were new additions to the text with its Jacobean revision. In these scenes, the Prince of Valencia, Mucedorus, having heard that Amadine, the daughter of the king of Aragon, is extraordinarily beautiful, bids farewell to his friend Anselmo, revealing to him his plan to disguise himself in order to pursue her. Anselmo offers him the costume of a shepherd in which he has previously performed in a masque. Mucedorus disguises himself, swears Amselmo to secrecy, and departs. The second additional scene introduces the clown of the play, Mouse. He enters having fled from feeding his master's horse, frightened by a bear, or "some devil in a bear's doublet" (1.2.3). In his attempt to escape it, he advances backwards, only to trip over the bear and flee in terror. The original version of the play began with Segasto, who is bethrothed to Amadine, running in terror, swiftly followed by Amadine herself, from a bear that chases them across the stage. Segasto abandons Amadine, but she is rescued by Mucedorus, who appears wielding a sword and the bear's head. She thanks him and invites him to the court of Aragon. Upon Amadine and Mucedorus's arrival, Segasto becomes envious of Mucedorus, a lowly shepherd who is now honoured in court for his bravery. Segasto thus asks his friend, Tremelio, to kill Mucedorus, which Tremelio agrees to do, but Mucedorus dispatches him quickly. Mucedorus is brought before the King and sentenced to death for killing Tremelio, but Amadine reveals to the King that it was Mucedorus who saved her from the bear. The King spares Mucedorus's life, but Segasto falsifies a directive banishing Mucedorus from the kingdom. Amadine and Mucedorus declare their love for each other and decide to leave the kingdom together. While waiting to meet up with Mucedorus later in the nearby woods, Amadine is captured by Bremo, a wild man, to be his bride. Mucedorus, finding that Amadine has disappeared, disguises himself again as a hermit and is captured by Bremo as well. Mucedorus convinces Bremo that he and Amadine must be taught how to fight so that they may defend themselves when Bremo is not around to protect them. Once Bremo gives Mucedorus a sword, Mucedorus kills him and sheds his disguise as the hermit and becomes the shepherd again. Segasto, who had been searching the forest for the lost couple, finds Amadine and Mucedorus. Amadine declares her love for Mucedorus, and Segasto decides to relent. Mucedorus now reveals that he is actually the Prince of Valencia. Upon learning of these events, the King approves of the marriage between Mucedorus and Amadine, and the play ends with all the characters leaving to celebrate. The characters Envy and Comedy return to the stage, with Envy claiming that he can still defeat Comedy. As the two fight, they recognise the monarch in the audience (either Queen Elizabeth or King James) and declare that both comedy and tragedy serve the throne.
Шығанағы мен жанры
Қазіргі заманғы зерттеулер пьесаның 1590 жыл шамасында жазылғанын көрсетеді. Жекелеген сыншылар Сэр Филип Сиднидің "Аркадиясын" (оның кейіпкерлерінің бірі Музидор деп аталады) пьесаның бастауы ретінде қарастырды және оның пасторальдық және халық аңыздарымен, дәстүрлі маскарадтық ойындармен, ортағасырлық театрмен, рыцарлық романдармен және итальяндық Commedia dell'arte-мен байланысын зерттеді. "Муцедор" – ерте романтикалық комедия. Ол көбінесе комедия мен трагедия арасындағы шапшаң ауысулар арқылы күлкі тудырады. Мысалы, Бремо өлтірілгенде, оның өліміне қатысты бір ғана шумақ айтылып, пьеса дереу романтикалық сюжетке оралады. "Муцедор" пьесасының көптеген кейіпкерлері жанрға тән стереотиптік бейнелер болып табылады, олар тереңдік пен жаңалықты ұсынбайды. Тышқанның саңыраулығы – сөйлеушінің сөздерін қасақана бұрмалайтын комедиялық ақымақтардың әдетін еске түсіреді.
Modern scholarship suggests a date for the play's origin c. 1590. Individual critics have considered The Arcadia of Sir Philip Sidney (one of whose characters is named Musidorus) as a source for the play, and have studied its relationship to pastoral and folktale forms, and to traditional mummers' plays, Medieval theatre and chivalric romances, and the Italian Commedia dell'arte. Mucedorus is an early romantic comedy. It often elicits humour through rapid transitions between comedy and tragedy. For example, when Bremo is killed, there is only one line reflecting on his death before the play returns to the romantic plot. Most of the characters in Mucedorus are stock expectations for the genre, offering little depth or originality. Mouse's deafness is a play on the stock comedic fools who often wilfully twist a speaker's words.
Баспа тарихы
Муцедорус Реставрацияға дейін ең көптеп қайта басылған пьеса болды, 17 ғасырдың соңына дейін 17 кварто нұсқасы сақталған.
Mucedorus was the most frequently reprinted play prior to the Restoration, with 17 quarto texts surviving before the end of the 17th century.
Сахналау тарихы
Муцедорусты XVIII ғасырға дейін саяхатшы актерлер ойнаған. Мұндай қойылымдардың бірі 1653 жылдың 3 ақпанында Оксфордширдегі Витниде (жаңа стиль бойынша) өтті, сол кезде көпшіліктің салмағынан еден құлап, көрермендердің бірқатары қаза тауып, жарақат алды. Пюритандық пастор бұл оқиғаны Алланың актерлік өнерге наразылығының белгісі деп санады.
Mucedorus was performed by strolling players as late as the eighteenth century. One such performance, at Witney in Oxfordshire on 3 February 1653 (new style), saw a number of the audience killed and injured when the floor collapsed under the weight of the crowd. A Puritan preacher considered the accident a sign of God's displeasure with play acting.
Шекспирмен қарым-қатынасы
Q3 (1610) «Муцедорус» Глобус театрының репертуарында болғанын мәлімдейді: A/Өте жағымды/ «Муцедорус» комедиясы, Валентия королінің ұлы/ және Арагон королінің қызы Амадина./ Тышқанның көңілді ойларымен./ Жаңа қосымшалармен толықтырылған, король алдында / White Hall-да, қарлы сенбі күні кешкісінде /ойналған./ Оның жоғарылық серіктері Глобуста әдеттегідей /ойнаған./ Өте әдемі, және көңілді қызыққа толы./ Лондон қаласында Уильям Ионес үшін басылған./ Холборн каналының жанында, / «Мылтық» таңбасымен./ 1610./ Осы Q3-тен бастап, барлық келесі басылымдарда пьеса мәтіні алты қосымша бөлімшемен толықтырылды, олар түпнұсқа авторының жұмысы емес екені анық. Кейбір ерте сыншылар осы қосымшалардың авторлары ретінде Шекспирді қарастырды, бірақ қазіргі заманғы ғылыми консенсус бұл көзқарасқа қанағаттанбады. Пьеса 1656 жылы Эдвард Арчердің пьеса тізіміне енгізілді, ол «Ескі заң» басылымында жарияланды; сондай-ақ король Карл II кітапханасында «Шекспир. 1-том» деп белгіленген кітапқа «Fair Em» және «The Merry Devil of Edmonton» пьесаларымен бірге қосылды.
Q3 (1610) of Mucedorus claims that it was in the repertoire of the Globe Theatre: A/Most pleasant/Comedie of Muce /dorus the Kings sonne of Valen /tia, and Amadine the Kinges/daughter of Aragon./With the merry conceites of Mouse./Amplified with new additions, as it was/acted before the Kings Maistie at/White hall on Shroue /sunday night./By his Highnes Seruantes vsually/playing at the Globe./Very delectable, and full of conceited Mirth./Imprinted at London for William Iones./dwelling neare Holborne Conduit/at the signe of the Gunne./1610./ Starting with this same Q3 and continuing through all subsequent editions, the text of the play is augmented with six additional passages, which are plainly not the work of the original author. Some early critics considered Shakespeare as a potential author of these additions rather than the original play – though even this view is not regarded with favour by the modern scholarly consensus. The play was assigned to Shakespeare in Edward Archer's play list of 1656, published in his edition of The Old Law; it was also bound together with Fair Em and The Merry Devil of Edmonton in a book labelled "Shakespeare. Vol. I" in the library of King Charles II.