Кіріспе

Фондық сәулелену эквиваленті уақыты (BRET) немесе фондық эквивалент уақыты (BERT) – иондаушы сәулелену дозасын өлшеу бірлігі, ол бір күндік орташа адамның табиғи фондық сәулеленуіне тең келеді. BRET бірліктері төмен деңгейлі сәулеленуді өлшеу үшін қолданылады. Иондаушы сәулеленудің төмен дозаларының денсаулыққа зияны әлі толыққанды зерттелмеген және даулы, себебі салдары – негізінен қатерлі ісіктер мен генетикалық зақымдану – көрінуіне көп жылдар қажет, ал сәулеленуден туындаған ауру жағдайларын басқа себептерден статистикалық тұрғыдан ажырату қиын. BRET өлшемінің мақсаты – төмен дозаны барлық адам күнделікті өмірде табиғи көздерден алатын орташа фондық сәулелену дозасы сияқты әмбебап өлшеммен салыстыруға мүмкіндік беру. Фондық сәулелену деңгейі радиологиялық денсаулық салаларында рұқсат етілетін доза шектерін белгілеу үшін стандарт ретінде кеңінен қолданылады. Шамамен, егер адам бірнеше күнде алатын сәулелену дозасына тең доза алса, бұл оның ауруға шалдығу ықтималдығын айтарлықтай арттырмауы мүмкін.

Анықтама

BRET – профессор Дж.Р. Камеронның туындысы. Сәулелену дозасына сәйкес BRET шамасы – бұл орташа табиғи фондық дозаның күндерімен эквивалент болатын сан. Ол сиверттермен өлшенген эквивалентті дозадан, орташа жылдық фондық сәулелену дозасына (Sv-те) бөліп, сосын 365-ке көбейтіп есептеледі. BRET бірлігінің анықтамасы, көрінетіндей, біркелкі емес және ол орташа жылдық фондық сәулелену дозасының қандай мәні қолданылғанына байланысты, ал бұл мән уақыт және жерге қарай үлкен өзгерістерге ұшырайды. 2000 жылғы UNSCEAR бағалауынша, әлем бойынша орташа табиғи фондық сәулелену дозасы 2,4 мСв (240 мрем) құрайды, ал диапазоны 1-ден 13 мСв-қа дейін. Үндістанда 30 мСв (3 рем) дейін жететін шағын аймақтар бар. 2,4 мСв мәнін пайдаланғанда, әрбір BRET бірлігі 6,6 мкСв-қа тең. Диагностикалық рентгенологиялық процедуралар үшін BRET шамалары тіс рентгені үшін 2 BRET-тен басталып, барийлік клизма зерттеуі үшін шамамен 400-ге дейін жетеді.