Кеңейтімді және дифференциалды геометрия сардары: Алексей Погорелов өмірі мен еңбектері
Aleksei Pogorelov
Алексей Погорелов – кеңістік және дифференциалды геометрия, геометриялық теңдеулер сарапшысы, қазақстандағы геометрия оқулығының авторы. Теоремалар авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес және орыс математигі
Soviet and Russian mathematician
Алексей Васильевич Погорелов (Алексе́й Васи́льевич Погоре́лов, Олексі́й Васи́льович Погорє́лов; 3 наурыз 1919 – 17 желтоқсан 2002), кеңес математигі. Дөңес және дифференциалдық геометрия, геометриялық дербес дифференциалдық теңдеулер және серпімді қабықтар теориясы саласындағы маман, геометрия бойынша жаңа мектеп оқулығының және аналитикалық геометрия, дифференциалдық геометрия, геометрия негіздері бойынша университет оқулықтарының авторы. Погореловтың бірегейлік теоремасы және Александров-Погорелов теоремасы оның құрметіне аталған.
Aleksei Vasilyevich Pogorelov (Алексе́й Васи́льевич Погоре́лов, Олексі́й Васи́льович Погорє́лов; 3 March 1919 – 17 December 2002), was a Soviet mathematician. Specialist in the field of convex and differential geometry, geometric PDEs and elastic shells theory, the author of the novel school textbook on geometry and university textbooks on analytical geometry, on differential geometry, and on foundations of geometry. Pogorelov's uniqueness theorem and the Alexandrov–Pogorelov theorem are named after him.
Өмірбаян
Ол Корочада шаруа отбасында дүниеге келген. 1931 жылы ұжымдастыру салдарынан Погореловтың ата-анасы ауылдан Харьковқа қашып келді, онда оның әкесі Харьков трактор зауытының құрылысында жұмысшы болады. 1935 жылы Погорелов Харьков мемлекеттік университетінде өткен математикалық олимпиадада бірінші орынды жеңіп алды. 1937 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Харьков мемлекеттік университетінің математика факультетіне оқуға түсті. Ол факультеттегі үздік студенттердің бірі болды. 1941 жылы Кеңес Одағының Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына байланысты Погорелов 11 айға Н.Е. Жуковский атындағы Әуе күштері инженерлік академиясына оқуға жіберілді. Оқу кезінде студенттер бірнеше айға ұшақтарды техникалық қызмет көрсету үшін майданға жіберілетін. Қызыл Армияның Мәскеу түбінде нацистерді жеңгенінен кейін оқу толық мерзімге жалғасты. Академияны бітіргеннен кейін Н.Е. Жуковский атындағы Орталық аэрогидродинамикалық институтында (ЦАГИ) инженер-конструктор болып жұмыс істеді. Университет білімін аяқтау және геометрия саласында кәсіби маман болу ниеті Погореловты Мәскеу мемлекеттік университетіне жеткізді. И.Г. Петровскийдің (механика және математика факультетінің деканы) және белгілі геометр В.Ф. Каганның ұсынысымен Погорелов А.Д. Александровпен танысты – тегіс емес дөңес беттер теориясының негізін қалаушы. Бұл теория бойынша көптеген жаңа сұрақтар туындады. Александров Погореловқа осы сұрақтардың біріне жауап беруді ұсынды. Бір жыл ішінде мәселе шешіліп, Погорелов Мәскеу мемлекеттік университетінің механика және математика факультетінің аспирантурасына қабылданды. Николай Ефимов Александровтың теориясы бойынша оның ғылыми жетекшісі болды. 1947 жылы кандидаттық диссертациясын қорғағаннан кейін, әскери қызметтен босатылып, Харьковқа көшіп келді, онда Харьков мемлекеттік университетінің Математика институтында және университеттің Геометрия кафедрасында жұмыс істеді. 1948 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1951 жылы Украина Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, 1960 жылы КСРО Ғылым академиясының (физика-математика ғылымдары бөлімі) корреспондент-мүшесі болды. 1961 жылы Украина Ғылым академиясының академигі болды. 1976 жылы КСРО Ғылым академиясының академигі (Математика бөлімі) атанды. 1950-1960 жылдары Харьков мемлекеттік университетінің Геометрия кафедрасын басқарды. 1960 жылдан 2000 жылға дейін Украина Ұлттық ғылым академиясының Төмен температуралық физика және инженерия институты Веркин институтында Геометрия бөлімінің меңгерушісі болды. 2000 жылдан бастап Мәскеуде тұрып, Стеклов математика институтында жұмыс істеді. 2002 жылдың 17 желтоқсанында қайтыс болды және Мәскеудегі Николо-Архангельск зиратында жерленді.
He was born in Korocha in a peasant family. In 1931, because of the collectivization, the parents of Pogorelov escaped from the village to Kharkiv, where his father become a worker at the construction of the Kharkiv tractor plant. In 1935, Pogorelov won the first prize at the Mathematical Olympiad in Kharkiv State University. After high school graduation in 1937, he entered the mathematical department of the Kharkiv State University. He was the best student at the department. In 1941, after the involvement of the Soviet Union in the World War II, Pogorelov was sent for 11 months study to N. Y. Zhukovsky Air Force Engineering Academy. During his studies, the students periodically were sent for several months to the front as technicians for the airplane service. After the Red Army Victory over Nazi near Moscow, the training continued for a full term. After academy graduation, he worked at N. Y. Zhukovsky Central Aero hydrodynamic Institute (TsAGI) as a design engineer. The desire to complete university education and specialize in geometry professionally led Pogorelov to Moscow State University. By recommendation of I. G. Petrovsky (Dean of the Mechanics and Mathematics Department) and a well known geometer V. F. Kagan, Pogorelov met A. D. Aleksandrov – the founder of the theory of non smooth convex surfaces. There were many new questions concerning this theory. Aleksandrov proposed to give an answer to one of them to Pogorelov. In a year the problem was solved and Pogorelov was enrolled to the graduate school of the Mechanics and Mathematics Department of Moscow State University. Nikolai Yefimov became his scientific advisor on topics of Aleksandrov theory. After defending his Ph. D. thesis in 1947, he was demobilized and moved to Kharkiv, where he started to work at the Institute of Mathematics of Kharkov State University and the Geometry Department of the university. In 1948 he defended his doctoral thesis. In 1951 he became the Corresponding Member of the Academy of Sciences of Ukraine, in 1960 he became the Corresponding member of the USSR Academy of Sciences (Division of Physical and Mathematical Sciences). In 1961 he became an Academician of the Academy of Sciences of Ukraine. In 1976, he became an Academician of the USSR Academy of Sciences (Mathematics Division). From 1950 to 1960 he was the Head of the Geometry Department at Kharkiv State University. From 1960 to 2000 he was the Head of the Geometry Division at the Verkin Institute for Low Temperature Physics and Engineering of the National Academy of Sciences of Ukraine. Since 2000 he lived in Moscow and worked at the Steklov Institute of Mathematics. He died on December 17, 2002, and was buried in Moscow at the Nikolo Arkhangelsk cemetery.
Құрметтер
2015 жылы Харьков қаласындағы бір көше Погорелов атымен аталды. 2007 жылы Украина Ұлттық ғылым академиясы геометрия және топология саласындағы еңбектері үшін Погорелов сыйлығын тағайындады. (19919) Погорелов [fr] астероидінің де аты Погорелов есімімен байланысты.
In 2015, one of the streets in Kharkiv was named after Pogorelov. In 2007, National Academy of Sciences of Ukraine founded the Pogorelov Award for the achievements in the field of geometry and topology. One of the asteroids is named after Pogorelov: (19919) Pogorelov [fr].
Таңдалған жарияланымдар
Геометрия [орыс тілінен аударған Леонид Левант, Александр Репьев және Олег Ефимов.]. Мәскеу: "Мир" баспасы (1987). .
Geometry [translated from the Russian by Leonid Levant, Aleksandr Repyev and Oleg Efimov.]. Moscow: Mir Publishers (1987). .