Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қолақтың тиімділігі – оның тоқтату күшінің өлшемі: жауды мүмкіндігінше жылдам және тиімді түрде қабілетсіз ету мүмкіндігі.
Handgun effectiveness is a measure of the stopping power of a handgun: its ability to incapacitate a hostile target as quickly and efficiently as possible.
Шолу
Көптеген тапанша оқ-дәрілерінің энергиясы орталықтан атылатын мылтықтар мен шашыратқыштарға қарағанда айтарлықтай төмен. Олардың қуаты жетіспесе де, кішкентай және жеңіл болуы жасыруға және қолдануға ыңғайлы болуына мүмкіндік береді. Тапаншаның қуаты және әртүрлі патронның тиімділігі көптеп талқыланатын мәселелер. Азаматтар, құқық қорғау органдары, әскерилер және оқ-дәрі өндіруші компаниялар арасында тәжірибелік зерттеулер үздіксіз жүріп жатыр. Тапаншаның тиімділігіне әсер ететін факторларға тапаншаның конструкциясы, оқтың түрі және оқтың қасиеттері (мысалы, жаралану механизмі, тегілу қабілеті, жылдамдығы және салмағы) жатады.
Most handgun projectiles have significantly lower energy than centerfire rifles and shotguns. What they lack in power, they make up for in being small and lightweight, lending to concealability and practicality. Handgun power and the effectiveness of different cartridges are widely debated topics. Experimental research among civilians, law enforcement agencies, militaries, and ammunition companies is constantly ongoing. Factors that can influence handgun effectiveness include handgun design, bullet type, and bullet capabilities (e. g. wound mechanisms, penetration, velocity, and weight).
Кавитация
Көптеген тапанша оқ-дәрілері негізінен олар жасаған тесіктің мөлшері арқылы жарақаттайды, бұл тұрақты қуыс немесе қарапайым оқ тесігі деп аталады. Мылтықтар ұқсас патронмен әлдеқайда жоғары жылдамдыққа ие және қосымша қауіптілікті қамтамасыз ететін уақытша кавитацияны тудырады. Көптеген тапанша оқ-дәрілері уақытша кавитация жасау үшін тым баяу жылдамдықпен қозғалады, бірақ егер оқ сынып қалса, серпімді емес тіндерге (бауыр, көкбауыр, бүйрек, ОЖЖ) тисе немесе нысанаға энергияның кемінде бөлігін берсе, онда мұндай жағдай туындауы мүмкін. Соңғы жағдайда әдетте тапаншаларда қолданылатыннан үлкен және/немесе жоғары жылдамдықты оқ-дәрі қажет болады.
Most handgun projectiles wound primarily through the size of the hole they produce, known as a permanent cavity or simply a bullet hole. Rifles are capable of much higher velocities with similar cartridges and add Temporary cavitation for additional lethality. Many handgun bullets move too slowly to cause temporary cavitation, but it may occur if the bullet fragments, strikes inelastic tissue (liver, spleen, kidneys, CNS), or transfers at least of energy into the subject. This last instance usually requires a larger and/or higher velocity projectile than is commonly used with handguns.
Енгізу
Қарудың тиімділігін бағалаудың бір факторы – оның тегілу қабілеті. ФБР-дің барлық қызметтік патрондары үшін талабы – калибрленген баллистикалық желатинге тегілуі. Бұл, әдетте, оқтың көптеген бұрыштардан және киімнің әртүрлі қабаттары мен материалдары арқылы адамның өмірлік мүшелеріне жететініне кепілдік береді. Тегілу қабілеті көбінесе атушының шеберлігінен басқа, қол қаруы патронының жаралану мүмкіндігіндегі ең маңызды фактор ретінде қарастырылады.
One factor used to measure a handgun's effectiveness is penetration. The FBI's requirement for all service rounds is penetration in calibrated ballistic gelatin. This generally ensures a bullet will reach the vital human organs from many angles and through many different layers and materials of clothing. Penetration is often argued as the most important factor in handgun cartridge wounding potential outside the skill of the shooter.
Баллистикалық қысым толқыны/гидростатикалық соққы
Гидростатикалық соққының (дәлірек айтқанда, баллистикалық қысым толқыны) қол атыс қаруының оғының тиімділігіне үлкен әсер ететіндігін көрсететін маңызды дәлелдер бар. Ғалымдар М. Кортни мен А. Кортни жариялаған соңғы зерттеулер баллистикалық қысым толқынының қабілетсіздікке және жарақаттануға себеп болатын рөлін нақтылай түседі. Бұл жұмыс Suneson және авторлардың бұрынғы еңбектеріне негізделген. Онда зерттеушілер шошқалардың миына жоғары жылдамдықты қысым датчиктерін орнатып, шошқалардың аяғына оқ тиген кезде миға күшті қысым толқыны жететінін көрсеткен. Бұл ғалымдар аяқта пайда болған баллистикалық қысым толқынының алыс әсерінен мидағы нейрондық зақымдануды байқады. Suneson және авторлардың нәтижелері кейінірек иттерде жасалған тәжірибеде расталды және толықтырылды, ол "жоғары энергиялы снарядтың аяққа тигеннен кейін орталық нерв жүйесінде қашықтықтан әсердің болатынын растады. Жоғары энергиялы снарядтың аяққа тигеннен кейін мида үлкен амплитудалы және қысқа мерзімді тербелісті жоғары жиілікті қысым толқыны анықталды". Wang және авторлар баллистикалық қысым толқынының алыс әсерінен мидың гипоталамус және гиппокамп аймақтарында елеулі зақымдануды байқады.
There is a significant body of evidence that Hydrostatic shock (more precisely known as the ballistic pressure wave) can contribute to handgun bullet effectiveness. Recent work published by scientists M Courtney and A Courtney provides compelling support for the role of a ballistic pressure wave in incapacitation and injury. This work builds upon the earlier works of Suneson et al. where the researchers implanted high speed pressure transducers into the brain of pigs and demonstrated that a significant pressure wave reaches the brain of pigs shot in the thigh. These scientists observed neural damage in the brain caused by the distant effects of the ballistic pressure wave originating in the thigh. The results of Suneson et al. were confirmed and expanded upon by a later experiment in dogs
which "confirmed that distant effect exists in the central nervous system after a high energy missile impact to an extremity. A high frequency oscillating pressure wave with large amplitude and short duration was found in the brain after the extremity impact of a high energy missile " Wang et al. observed significant damage in both the hypothalamus and hippocampus regions of the brain due to remote effects of the ballistic pressure wave.
Калибр
Қолғаптың калибрлері жиі талқыланып, дау тудыратын фактор болып табылады. Көптеген аралық калибрлер қазіргі заманғы, сапалы оқ-дәрілер қолданғанда бірдей соңғы нәтижелерді береді деп жалпыға белгілі. Калибрді таңдау көбінесе қарудың физикалық сипаттамаларын – қарудың көлемі, доңғалақ немесе барабан сыйымдылығы, кері соққысы және қолданудың ыңғайлылығын ескере отырып жасалады. Бұл сипаттамалардың барлығы қарудың қолданатын патронымен анықталады. Көптеген қолғап калибрлерінің тізімін "Қолғап патрондарының тізімі" бетінен табуға болады.
Handgun calibers are a frequently discussed and disputed factor in handgun effectiveness. It is generally agreed that most intermediate handgun calibers will yield similar terminal results if using modern, quality ammunition. Caliber selection often can be reduced to balancing a handgun's physical features; weapon size, magazine or cylinder capacity, recoil, and ease of use. These features are all largely determined by the cartridge that the weapon fires. A list of many handgun calibers can be found at List of handgun cartridges.
Бір реттік тоқтатулар
Ғылыми тұрғыдан дәлелденген және биологиялық жағынан мүмкін болатын жалғыз жол – орталық жүйке жүйесін немесе миды жою. Бұл әдетте барлық қозғалысқа байланысты және ерікті әрекеттерді тоқтатуға әкеледі. Егер орталық жүйке жүйесі зақымдалмаса немесе жойылмаса, дереу физиологиялық әрекетсіздік болмайды. Орталық жүйке жүйесіне тию динамикалық жағдайда өте қиын болғандықтан, кейбір адамдар кеңейтілмелі оқ-дәрілерді немесе үлкен калибрлі қаруларды қолданады. Бұл орталық жүйке жүйесінің бір бөлігіне тигізу мүмкіндігін арттырады. Мысалы, АҚШ-та танымал калибр .45 ACP болып табылады. Бұл қолданыстағы ең ірі практикалық тапанша калибрлерінің бірі, диаметрі оққа тең. Сапалы кеңейтілмелі оқ-дәрілермен .452 калибрлі оқ көбінесе .70 калибрге немесе одан да іріге дейін кеңейеді. 9 мм Luger патронымен қалыпты .355 калибрлі оқ .50 немесе одан да іріге дейін кеңейе алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, үлкен калибрлі қару аздап қауіпті жараларды тудыруы мүмкін. Дегенмен, зертханалық жағдайдан тыс қаруды қолданудың болжаусыз және бақыланбайтын сипаты оны анықтауды қиындатады. Шабуылдаушыны бір рет атумен тоқтатуға әкелетін басқа жағдайлар көбінесе психологиялық себептерге байланысты. Шабуылдаушы өз нысанасының қарулы екеніне осы сәтте таңқалып, ешқандай соққы алмастан қашып кетуі мүмкін. Сонымен қатар, шабуылдаушы оқ аталғаннан кейін қорқып, шабуылды жалғастырудың орнына, кері шегінуге шешім қабылдауы мүмкін.
The only scientifically proven and biologically possible way to guarantee instant incapacitation is through the destruction of the central nervous system or brain. This will usually cease all motor related and voluntary actions. If the central nervous system is not damaged or destroyed, there will be no immediate, physiological incapacitation. Since a central nervous system hit is very difficult in a dynamic situation, some people will use expanding ammunition or larger calibers. These can increase the odds of striking a part of the central nervous system. For example, a popular caliber in the United States is .45 ACP. It is among the largest practical handgun calibers in use, featuring a diameter bullet. With well made expanding ammunition, a .452 bullet often expands to .70 caliber or larger. With a 9 mm Luger cartridge, the normal .355 bullet may expand to .50 or larger. Theoretically, a larger caliber should cause slightly more dangerous wounds. However, the unpredictable and uncontrolled nature of handgun use outside a laboratory environment makes this difficult to determine. Other situations where a single shot stops an attacker are most likely psychologically based. The attacker may be surprised that their subject is armed, and could flee without ever being struck. Alternatively, an attacker may be frightened after being shot and decides to disengage rather than press the assault.