Кіріспе
Calocedrus decurrens қылқан жапырақты ағаш түрі, оның жалпы аталымдары – хош иісті кедр және Калифорния хош иісті кедрі (син. Libocedrus decurrens Torr.), Солтүстік Американың батысында табиғи түрде өсетін қылқан жапырақты ағаш. Бұл туыстың ең көп танылған түрі, көбінесе аймақтық белгісіз хош иісті кедр деп аталады.
Calocedrus decurrens, with the common names incense cedar and California incense cedar (syn. Libocedrus decurrens Torr. ), is a species of coniferous tree native to western North America. It is the most widely known species in the genus, and is often simply called incense cedar without the regional qualifier.
Сипаттама
Calocedrus decurrens - бұл үлкен ағаш, әдетте биіктігі және діңінің диаметрі 7 метрге дейін жетеді. Калифорния штатының Сискию округіндегі Кламат ұлттық орманында орналасқан ең үлкен белгілі ағаш 79 метр биіктікте, діңінің айналымы 3 метр және таралған бағанасы 15 метрге дейін жетеді. Үлгілер кең конус тәрізді, бұтақтары жайылып тұратын тәжді құрайды. Қабығы қызғылт қоңыр түсті, ауа райының әсерінен сұр түске өтеді, бастапқыда тегіс, ал ескі ағаштардың төменгі бөлігінде ұзын жолақтарда жарылып, қабығы түседі. Ағаштардың өмірі 500 жылдан асады. Бұл соңғы жылдары қызыл кедрге басқа түрлерге, мысалы, үлкен конусқа ие Дуглас шыршасына қарағанда бәсекелестік артықшылығын берді. Дәмдеуіш кедр Дуглас шыршасына қарағанда көлеңкеге төзімдірек, бірақ үлкен немесе ақ шырша сияқты емес. Ол бәсекелестікке төтеп беру үшін қажет болғанда баяу өседі. Өрттен қалған іздер Tyromyces amarus (жеңіл құрғақ шіру) грибіне енуге мүмкіндік береді. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, Калифорния штатының Батыс Сьерра-Невада аймағында көптеген құс түрлері қызыл кедрді "азық табуға қолайлы орын" ретінде пайдаланады, осылайша қажетті мөлшерде тамақ ала алады. Солтүстік Калифорниядағы бір тайпа емен ұнынан уытты заттарды шығару үшін судан құмды сүзгілеуге бұтақшаларды қолданған, ал жапырақтары дәмдеуіш ретінде пайдаланылған.
Өсіру
Calocedrus decurrens гүлзарлар мен саябақтарға отырғызу үшін сәндік ағаш ретінде өсіріледі. Ол дәстүрлі, ксерискапикалық, жергілікті өсімдіктер және жабайы жануарлар бақтарында, сондай-ақ Калифорнияда табиғи ландшафтты жасау және ортаны қалпына келтіру жобаларында қолданылады. Ол бағана тәрізді пішіні және мәңгі жасыл жапырақтары үшін бағаланады. Бұл ағаш салқын жазды климат аймақтарында да, оның ішінде Тынық мұхитының солтүстік-батысында, АҚШ-тың солтүстік-батысында және Британ Колумбиясында, Ұлыбританияның шығысында және континенттік Солтүстік Еуропада да өсіріледі. Осы аймақтарда ол әсіресе тар бағаналы тәжді дамыта алады, бұл Калифорния Флористикалық провинциясындағы жылы жазғы табиғи ареалындағы ағаштарда сирек кездесетін салқын климаттың түсіндірілмейтін салдары болып табылады. Cupressaceae тұқымдасының басқа да өсірілетін түрлері осыған ұқсас тәж пішіндеріне ие болуы мүмкін.
Бағбандық еңбегі үшін марапаттау
Бұл өсімдік Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбегі үшін сыйлығын жеңіп алды және "Berrima Gold" түріне жатады.
Эфирлік майлар
Эфир майларын жасау үшін Cupressaceae тұқымдасының әртүрлі түрлерін қолдануға болады. Ғылыми зерттеулер осы эфир майларының "күшті микробқа қарсы қасиеттері" бар екенін көрсетті. Микробқа қарсы қасиеттер – бактериялар мен вирустар сияқты микроорганизмдердің деңгейін төмендететін заттың қасиеттері. Бұл қасиеттер дамушы елдерде емдеу мақсатында қолданылуы мүмкін, бірақ мұндай шараларды енгізу алдында қосымша сынақтар мен клиникалық зерттеулер жүргізілуі тиіс.