Кіріспе

Норвегиялық кросс-ланк шаңғы марафоны

Норвегиялық кросс-ланк шаңғы жарысы

Біркебейнерреннет (lit. Біркебейнер жарысы) – Норвегияда жыл сайын өткізілетін ұзақ қашықтыққа шаңғы марафоны. Ол 1932 жылы алғаш рет өткізілді және 1979 жылы Worldloppet құрылғаннан бері Worldloppet жүйесінің бөлігі болып табылады. Біркебейнерреннет – Біркебейнер атауымен өткізілетін үш жарыстың бірі, ал қалған екеуі – Біркебейнерриттет (велосипедпен жүру) және (аймақ аралық жүгіру). Жарыс 1206 жылғы қысында Норвегия тағының болашақ мұрагері, шалыс Хокон Хоконссонды құтқару үшін Біркебейнерлерге адал Торстейн Скевла мен Скьервальд Скрукка жасаған тарихи сапарынан шабыт алды. Манчестер Метрополитен университетінің зерттеушілері қазіргі заманғы шаңғы модельдерінің метаболизмі 2,5 Дж/кг*м шамасында, ал 542 жылғы шаңғы модельдерінікі 5 Дж/кг*м шамасында екенін анықтады. Олар сондай-ақ 542 жылғы шаңғымен жүрудің максималды жылдамдығын 5 м/с, ал қазіргі заманғы шаңғымен жүру жылдамдығын 12 м/с деп бағалады; ал ұзақ қашықтыққа шаңғы тебу (бірнеше сағат) үшін нәтижелер тиісінше 3 және 7 м/с болды. Бұл 1206 жылғы алғашқы Біркебейнер сапарының шамамен 5 сағатына сәйкес келеді.

Шығу тегі

Біркебейнерреннет 1932 жылдан бері өткізіліп келеді және 1206 жылы норвегиялық тақтың мұрагері, шалыс Хокон Хоконссонды құтқару үшін Біркебейнерлердің адал Торстейн Скевла мен Скьервальд Скрукка жасаған саяхатын еске түсіреді. Барлық қатысушылар кем дегенде 3,5 кг салмақты рюкзак тасиды, бұл сол кездегі бір жасар ханның салмағын символдайды. Алғашқы жарысты Тригве Бейсвог жеңіп алды. 1976 жылы әйелдерге жеке сынып ашылды. 1991 жылға дейін старт қаласы Лиллехамер (финиш – Рена) және Рена (финиш – Лиллехамер) арасында кезекпен алмасып отырды. Біркебейнерреннет соңғы рет Лиллехамерден старт алғанда, бастапқы орны 1994 жылғы қысқы Олимпиада ойындары үшін салынған Лисгардсбаккен шаңғы трамплині орналасқан жерде болды.

2002 жылғы Әлем кубогының арнайы жарысы

2002 жылы жарыс FIS әлем кубогының соңғы жарысы ретінде қосылды. Әлем кубогы классында Томас Алсгаард пен Анита Моен Гидон 2:24:08.7 және 2:43:39.1 уақыттарымен жеңіске жетті. Бұл нәтижелер ерлер арасында 2012 жылға дейін, ал әйелдер арасында 2015 жылға дейін тіркелген барлық рекордтардан басым болды. Дегенмен, әлем кубогы классына қатысушыларға 3,5 кг салмақты рюкзак алып жүру міндетті емес еді, сондықтан 2002 жылы көрсетілген уақыттар рекорд деп есептелмеді.

Соңғы жылдары

2007 жылы жарыс тарихта алғаш рет өте күшті желдің (90 км/сағ немесе 55 миль/сағ) салдарынан тоқтатылды. Бірақ, тоқтатылған кезде шараға бір сағатқа жуық уақыттан бері старт берілген еді, және 13 000 қатысушының шамамен төрттен бірі жарыс жолында болды. Ресми тұлғалардың барлығын бастапқы нүктеге қайтаруға тырысқандарына қарамастан, 55 қатысушы Лиллехаммерде финиш сызығына жетті және сұхбат беру кезінде жарысты тоқтату туралы шешімді сынады. 2014 жылы жарыс та жоғары желдің (15 м/с) салдарынан стартқа 15 минут қалғанда тоқтатылды. Тоқтатуға қарамастан, мыңдаған шаңғышылар Реннадан Лиллехаммерге (және Лиллехаммерден Реннаға) қатысты және бұл шешімді сынады. Ұйымдастырушылар ақшаны қайтармау туралы шешім қабылдады, бұл Норвегия шаңғы федерациясының тергеуін бастауына себеп болды. 2015 жылы жағдай шаңғымен жылдам жүруге өте қолайлы болды және ерлер мен әйелдер арасында жаңа рекордтар тіркелді. Петтер Элиассен 2 сағат 19 минут 28 секундта жарысты аяқтады, бұл 2012 жылы Андерс Аукландтың көрсеткен бұрынғы рекордынан екі минуттан асты. Терезе Йохауг 2015 жылғы жарысты 2 сағат 41 минут 46 секундта аяқтады және әйелдер арасында жаңа рекорд орнатты. 2020 жылғы жарыс коронавирус пандемиясының салдарынан тоқтатылды.

Бұрынғы жеңімпаздары

Курстық рекорд қалың әріппен көрсетілген.

Ерлер

Жыл Аты Клуб/Ұлт Уақыт 1932 — Норвегия 4:51.04 1933 Арне Рустадстуен Норвегия 4:24.12 1934 Арне Рустадстуен (2) Норвегия 5:41.25 1935 Олаф Хоффсбакен Норвегия 4:10.35 1936 Оскар Гьослиен Норвегия 5:16.05 1937 Гуннар Хансвен Норвегия 4:44.45 1938 Олаф Хоффсбакен (2) Норвегия 3:56.34 1939 — Норвегия 4:09.05 1940 Гуннар Хансвен (2) Норвегия 4:30.09 1946 Лейф Хауген Норвегия 3:54.59 1947 — Норвегия 4:38.24 1949 Олав Квеберг Норвегия 4:13.55 1950 — (2) Норвегия 4:28.15 1951 Торфин Штаф Ид Норвегия 4:12.01 1952 — Норвегия 4:17.50 1953 Йоханнес Воксен Норвегия 4:20.25 1954 — Норвегия 4:30.18 1955 Оддмунд Йенсен Норвегия 3:57.31 1956 Эйнар Скаарен Норвегия 4:03.33 1957 Оддмунд Йенсен (2) Норвегия 3:48.46 1958 Оддмунд Йенсен (3) Норвегия 3:39.34 1959 Эйнар Скаарен (2) Норвегия 4:01.33 1960 Мартин Стоккен Норвегия 3:34.19 1961 Оле Эллефсэтер Норвегия 3:44.02 1962 Оддмунд Йенсен (4) Норвегия 3:43.15 1963 Магнар Ингебригтсли Норвегия 4:04.59 1964 Эгиль Тведт Норвегия 3:23.31 1965 Оддмунд Йенсен (5) Норвегия 3:41.48 1966 Эгиль Тведт (2) Норвегия 3:36.34 1967 — Норвегия 4:00.39 1968 Эрик Солберг Йохансен Норвегия 4:16.50 1969 Нири Хеллеберг Норвегия 3:20.51 1970 Арне Вехус Норвегия 3:21.40 1971 Бьорн Арвнес Норвегия 3:40.30 1972 Эрик Солберг Йохансен (2) Норвегия 3:24.19 1973 Пер Кноттен Норвегия 3:06.07 1974 Даг Анмаркруд Норвегия 3:22.42 1975 Ивар Формо Норвегия 3:25.35 1976 Одун Колстад Норвегия 3:12.10 1977 Одун Колстад (2) Норвегия 3:05.39 1978 Андерс Баккен Норвегия 3:14.04 1979 Андерс Баккен (2) Норвегия 3:14.35 1980 Даг Атле Бьоркхейм Норвегия 3:16.05 1981 Свен Åке Лундбэк Швеция 3:16.25 1982 Даг Атле Бьоркхейм (2) Норвегия 3:02.43 1983 Пер Кнут Ааланд Норвегия 2:51.25 1984 — Норвегия 2:59.28 1985 Ола Хассис Швеция 2:53.11 1986 Ёрьян Бломквист Швеция 3:08.30 1987 Пьер Харви Канада 3:08.30 1988 Йо Хельгестад Норвегия 3:08.08 1989 Джон Квале Норвегия 2:58.56 1990 Пер Кнут Ааланд (2) Норвегия 3:03.44 1991 Пер Кнут Ааланд (3) Норвегия 3:05.07 1992 Одд Бьорн Хьелмесет Норвегия 3:15.34 1993 Александр Голубев Ресей 2:45.42 1994 Эрлинг Йевне Норвегия 2:36.10 1995 Одд Бьорн Хьелмесет (2) Норвегия 2:57.18 1996 Эрлинг Йевне (2) Норвегия 2:39.12 1997 Эрлинг Йевне (3) Норвегия 2:33.05 1998 Эрлинг Йевне (4) Норвегия 2:43.19 1999 Эрлинг Йевне (5) Øyer Tretten IF, Норвегия 2:50.45 2000 Эрлинг Йевне (6) Øyer Tretten IF, Норвегия 2:41.53 2001 Эрлинг Йевне (7) Øyer Tretten IF, Норвегия 2:38.45 2002 Станислав Жежач Чехия 2:39.08 2003 Одд Бьорн Хьелмесет (3) Fjellhug/Vereide Idrettslag, Норвегия 2:39.56 2004 — Италия 2:48.55 2005 Станислав Жежач (2) Чехия 2:37.37 2006 Андерс Оукланд Oseberg SL, Норвегия 2:52.13 2007 Жарамсал болды 2008 Станислав Жежач (3) Чехия 2:24.33 2009 Джерри Арлин Швеция 2:36.58 2010 Андерс Оукланд (2) Oseberg SL, Норвегия 2:27.19 2011 Станислав Жежач (4) Чехия 2:39.54 2012 Андерс Оукланд (3) Норвегия 2:21.34 2013 Андерс Оукланд (4) Норвегия 2:42.38 2014 Жарамсал болды 2015 Петтер Элиассен Team LeasePlan Go, Норвегия 2:19.28 2016 Джон Кристиан Даль Team United Bakeries, Норвегия 2:27.34 2017 Мартин Юнсруд Сундби Team United Bakeries, Норвегия 2:20.52 2018 Андреас Нюгаард Team Santander, Норвегия 2:33.13 2019 Петтер Элиассен (2) Team BN Bank, Норвегия 2:23.47 2020 Коронавирус пандемиясының салдарынан жарамсыз деп жарияланды

Әйелдер

Жыл Аты Клуб/Ұлт Уақыт 1976 Берит Мёрдре Ламмедаль Норвегия 3:54.44 1977 Вальборг Остберг Норвегия 3:31.04 1978 Биргит Оверби Теннёэ Норвегия 3:49.01 1979 Анна Бьёрган Норвегия 4:07.48 1980 Анна Бьёрган (2) Норвегия 3:47.15 1981 Вигдис Рённинг Норвегия 3:43.19 1982 Биргит Оверби Теннёэ (2) Норвегия 3:40.55 1983 Хилде Риис Норвегия 3:26.47 1984 Гри Офтедал Норвегия 3:27.00 1985 Гри Офтедал (2) Норвегия 3:25.45 1986 Эллен Грепперуд Норвегия 3:52.45 1987 Астрид Дэли Норвегия 3:47.32 1988 Элизабет Таральдсен Норвегия 3:50.13 1989 Марте Флугстад Норвегия 3:13.35 1990 Мона Фугли Норвегия 3:51.50 1991 Рагнхильд Братберг Норвегия 3:38.54 1992 Анне Ярен Норвегия 3:52.00 1993 Астрид Кристин Рууд NTHI, Норвегия 3:24.25 1994 Марит Эльвеос Норвегия 3:21.12 1995 Унни Одэгард Норвегия 3:28.15 1996 Марит Миккельспласс Норвегия 3:05.12 1997 Марте Флугстад (2) Норвегия 3:10.46 1998 Анита Моэн Гидон Trysilfjellet SK, Норвегия 3:03.21 1999 Анита Моэн Гидон (2) Trysilfjellet SK, Норвегия 3:21.22 2000 Анита Моэн Гидон (3) Trysilfjellet SK, Норвегия 3:06.24 2001 Анита Моэн Гидон (4) Trysilfjellet SK, Норвегия 3:03.27 2002 Марте Флугстад (3) Gjøvik SK, Норвегия 3:08.27 2003 Аннмари Вильянмаа Финляндия 3:05.16 2004 Аннмари Вильянмаа (2) Финляндия 3:03.47 2005 Кристина Палуселли Италия 3:10.59 2006 Хилде Гьермундсхауг Педерсен Nybygda IL, Норвегия 3:08.10 2007 Жарамдамалды 2008 Хилде Гьермундсхауг Педерсен (2) Nybygda IL, Норвегия 2:52.04 2009 Хилде Гьермундсхауг Педерсен (3) Nybygda IL, Норвегия 3:05.00 2010 Дженни Ханссон Швеция 2:57.33 2011 Серайна Бонэр Швейцария 3:11.17 2012 Серайна Бонэр (2) Швейцария 2:47.03 2013 Серайна Бонэр (3) Швейцария 3:09.12 2014 Жарамдамалды 2015 Терезе Йохауг Норвегия 2.41.46 2016 Серайна Бонэр (4) Швейцария 2:55.04 2017 Юстына Ковальчик Team Santander, Польша 2:46.40 2018 Юстына Ковальчик (2) Team Santander, Польша 3:06.10 2019 Юстына Ковальчик (3) Team Trentino Robinson Trainer, Польша 2:51.31 2020 Коронавирус пандемиясының салдарынан жарамдамалды