Кіріспе
Флорида штатындағы археологиялық және палеонтологиялық орын, АҚШ.
Пейдж-Ладсон археологиялық және палеонтологиялық орны (8JE591) – карсттық Аусилла өзенінің арнасындағы терең шұңқыр (Флориданың Биг Бенд аймағындағы Джефферсон және Тейлор округтері арасында), онда кейінгі плейстоцен және ерте голоцен дәуіріне жататын жануарлардың сүйектері мен адамның қолдан жасалған заттары қабаттасқан күйде сақталған. Бұл Солтүстік Американың оңтүстік-шығысындағы Кловиске дейінгі алғашқы табылған орын; радиокөміртектік зерттеулер нәтижесінде орынның шамамен 14 200 – 14 550 жыл бұрын пайда болғаны анықталды. Пейдж-Ладсон орнының ерте мерзімі адамдар келгеннен кейін осы аймақтағы ірі жануарлар популяциясын жылдам қырып тастады деген теорияға қарсы тұрады.
Тарихи орта
Соңғы мұз дәуірінің (Висконсин мұздық кезеңінің) шарықталу кезінде теңіз деңгейі қазіргіге қарағанда 100 метрге дейін төмен болды. Жағалау бойындағы құрлық көбірек көтеріліп, батысқа қарай әлдеқайда кеңейді. Флориданың көп бөлігі – қалың әктас платформасы, әдеттегі Карст топографиясымен. Әктас кезекті болғандықтан, тұзды су Флорида платформасының төменгі жағына сіңіп өтеді, ал тұщы су тұзды судың үстінде қалады. Мұз дәуірінде теңіз деңгейі төмендегенімен Флоридадағы тұщы су деңгейі де төмендеді, нәтижесінде Флориданың көп бөлігі қазіргіден гөрі құрғақ болды. Теңіз деңгейінен қазіргі биіктікте орналасқан жерлердегі тұщы судың жалғыз сенімді көздері – шұңқырлар және өзендердің терең арналары болды. Пейдж-Ладсон орны – осындай су толықтыру орындарының бірі болды, ол қазіргі өзен арнасы болып табылатын шатқалда орналасқан. Ауцилла өзені су басуға дейін Пейдж-Ладсон ішінде шағын көл бар шұңқыр болған. Соңғы кезде бұл орын Aucilla Research Institute (https://www.aucillaresearchinstitute.org/), First Americans-ты зерттеу орталығы (https://liberalarts.tamu.edu/csfa/research/#page) және Флорида мемлекеттік университеті (https://sites.google.com/view/jessijhalligan/researchprojects) тарапынан зерттелді.
Ауцилла өзенінің ежелгі тарихы жобасы
1959 жылдан бастап Дик Омс және басқа су астында жүзушілер Ауцилла өзенінің төменгі ағысынан артефакттар мен плеистоцендік жануарлардың сүйектерін, олардың арасында ет кесетін іздерді таба бастады. Археолог Джеймс М. Данбар мен палеонтолог С. Дэвид Уэбб басқаратын топ 1983 жылы Half Mile Run жерін зерттеуді бастады. Бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мүшесі Бэдди Пейдж оларға піл сүйектерін тапқан жерді көрсетті. Сынақ қазудан піл сүйектері, сүйек құралдар және құрал жасау кезінде түскен сынықтар табылды. Қазу орнынан алынған органикалық материалдың радиокөміртекпен талдауы 13 000 – 11 700 жыл бұрынғы мерзімді көрсетті. Half Mile Run төңірегіндегі жердің иелері, Ладсон отбасы, топқа Half Mile Run бойында кіруге және лагерь құруға рұқсат берді. Осылайша, бұл орын Пейдж–Ладсон деп аталды. 1983 жылдан 1997 жылға дейін Данбар (кейін Флорида археологиялық зерттеулер бюросымен) және Уэбб (кейін Флорида университетінің Табиғи тарих мұражайымен) бірлесіп, Aucilla өзенінің тарихқа дейінгі жобасы (ARPP) деп аталатын қазба жұмыстарын жүргізді. Флорида Табиғи тарих мұражайы жыл сайынғы «Aucilla River Times» бюллетенін және ғылыми басылымдарда жарияланатын зерттеушілердің еңбектерін шығарды. Жоба дамыған сайын, команда су астындағы барлық материалдың стратиграфиялық орналасуын тіркеудің жаңа әдістерін әзірледі. Бұл қазба нәтижесінде мастодонтты союмен байланысты сегіз литты артефакт табылды. Бұл қазба артефакттардың шамамен 14 400 жыл бұрынғы екенін көрсетті, бұл Пейдж–Ладсонның Кловис кезеңінен бұрынғы орын екенін және Миссисипи өзенінің шығысындағы ең көне орын екенін растады. 2012 жылы Пейдж–Ладсон орындарындағы археологиялық қазбалар Данбардың осы орында Кловис кезеңінен бұрынғы элементін тапқаннан кейін, орындағы адам қалдықтары мен артефакттардың ең көне мерзімін анықтау мақсатымен қайта басталды. Бұл қазба жұмыстары 2014 жылға дейін жалғасты және Данбардың Ауцилла зерттеу институты және Индиана университеті (Пенсильвания) сияқты қосымша мекемелердің зерттеушілері сияқты жергілікті қолдауды қамтыды.
Плейстоценнің соңғы кезеңіндегі жануарлар және палеоиндиялықтар
Пейдж-Ладсон жеріндегі ең төменгі қабат кеш Плейстоценге жатады. Оған мастодонт, мамонт, жылқы, жер қаскыр, палеолама сүйектері және салыстырмалы түрде біркелкі ұзындықтағы кесілген өсімдіктерден (жапырақтар, қабық және ағаш) жасалған "салам төсемелер" кіреді. Кесілген өсімдіктердің ұзындығы мастодонт тістеріндегі түйірлер арасындағы аралыққа сәйкес келеді, ал "салам төсемелер" Африкадағы су көздері маңында табылған тапталған піл тынысының қабаттарымен тең деп түсіндірілді. Пейдж-Ладсон және Латвис-Симпсон (Ауцилланың оңтүстігіндегі 32 000 жылдық мастодонт орны) жерлеріндегі "дигеста" шөгінділерінде піл стероидтары анықталды. Бұл қабаттан табылған сүйектердің кейбіреуінде адам жасаған кесу іздері бар, әсіресе мастодонттың толық тісі. Азу тісінен жасалған найза ұштары (көбінесе "алдыңғы саптамалар" деп аталады) Ауцилла өзенінде Солтүстік Американың басқа кез келген жерінен гөрі жиі кездеседі. "Салам төсеме" қабатынан алынған сынамалар радиокөміртектік талдау бойынша 13 130 +/ 200 жылдан 11 770 +/ 90 жылға дейін бұрынғы уақытты көрсетті. "Салам төсеме" қабаты жойылған жануарлардың сүйектері жоқ саз қабатымен жабылған.
Ерте архаикалық кезеңнің адамдары
1996 жылы ерте архаикалық Болен тұрағы табылған. Кем дегенде үш ошақ, түрлі тас ұштар, қырғыштар, балталар және ойықтар анықталды, сондай-ақ тас құралдардан қабыршақтарды айыру үшін қолданылған мүйіз ұштары да табылды. Жерге тік орнатылған үш ағаш қазық және үстіңгі жағы күйдіріліп, іші қуысқан кипарис ағашының бөлігі табылған. Радиокөміртектік талдау нәтижесінде, шамамен 10 000 жыл бұрынғы мерзім анықталды. Қоныс өзен деңгейінің көтерілуінен кейін жүз жыл ішінде суға батқандықтан жақсы сақталған.
Флоридалық адам мен мастодонт бірге өмір сүргендігі туралы дәлелдер
Су асты археологтары және басқа да зерттеушілер Пейдж-Ладсон ескерткішін қайта қарап, кейбір Кейінгі Плейстоцен дәуіріндегі адамдардың 14 450 жыл бұрын (шамамен 14 550 жыл бұрын) мастодонттарды сойып немесе қалдықтарын пайдаланып, ірі сүтқоректілердің жойылуынан 2000 жыл бұрын өзін қамтамасыз еткенін көрсетті. Бұл анықталғанға дейін, адамдардың мастодонттарды жегені немесе сойып өлтіргені туралы дәлелдер нақты емес деп есептелді. "Пейдж-Ладсон ескерткішіндегі жаңа жаңалықтар адамдардың Мексика шығанағы аймағында күткеннен де ертерек өмір сүргенін көрсетеді. Ескерткіштегі тас құралдар мен жануарлардың қалдықтары 14 550 жыл бұрын адамдар аңды табудың, тұщы судың және құрал жасауға қажетті материалдарды білгенін көрсетеді. Бұл адамдар осы ортаға толық бейімделген. Бұл ескерткіш – Кловисқа дейінгі нақты артефакттар, анық стратиграфия және толыққанды мерзімдеуі бар ескерткіш" (Phys. org).