Кіріспе

Иллинойс штатындағы ең жоғары қауіпсіздік түрмесі, АҚШ-тың Pontiac Correctional Center, 1871 жылдың маусымында құрылған, Иллинойс штатының Понтиак қаласында ересек ер адамдарға арналған ең жоғары қауіпсіздік түрмесі (1-деңгейлі). Түрмеде сонымен қатар орташа қауіпсіздік бөлімі де бар, онда орташа және ең төменгі деңгейдегі қауіпсіздігі бар сотталғандар ұсталады және ол 3-деңгейлі болып саналады. 2011 жылы Иллинойс штатында өлім жазасы жойылғанға дейін түрмеде өлім жазасына кесілген ер адамдар қамалды, бірақ өлім жазасын орындау камерасы болған жоқ. Өлім жазасы Тэмс түрмесінде орындалды. Түрменің сыйымдылығы 2172 адамды құраса да, күніне шамамен 2000 сотталған ұсталады. 2008 жылдың мамыр айында губернатор Род Благоевич 2009 жылдың қаңтар және ақпан айларында кезең-кезеңмен жабу жоспарымен Pontiac мекемесін жабуды ұсынды. Сотталғандар жаңадан салынған, қатаң күзетілетін Томсон түрмесіне ауыстырылуы тиіс болды, ол оқшауланған сотталғандарды ұстауға да жабдықталған. Кейін Иллинойс Томсонды Федералдық түрмелер бюросына сатты. Pontiac мекемесі Ливингстон округындағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады. Благоевичтің ізбасары Пэт Куинн 2009 жылдың наурыз айында Pontiac Correctional Center-ді жабу жоспарларын тоқтатты.

1931 жылға дейінгі тарих

Түрме 1872 жылдан 1893 жылға дейін ұлдарды түзеу мектебі ретінде жұмыс істеді. Содан кейін ол жастарға арналған мемлекеттік түзеу мекемесі ретінде ресми түрде құрылды. Оның алғашқы тұтқындарының бірі – 12 жасында бір офицерге шабуыл жасау ниетімен сотталған чероки тайпасынан Чарльз Хайр еді. Ол 1892 жылғы қарашада Нед Кристинің бекінісіне заң кеңселерiнiң қарулы шабуылы кезінде ұсталды. Кристи 1887 жылы федералды маршалды өлтіргені үшін теріс айыпталғаннан кейін заңнан тыс деп жарияланды және шабуылда қаза тапты. Хайр үш жыл бойы Иллинойс штатында ұсталды. Түрме ересектерге арналған орынға кеңейтілгенде, бұрынғы түзеу мектебінің ғимараттары әкімшілік кеңселерi ретiнде пайдаланылды. Екі камера блогы салынды. Бiрi – 296 камерадан тұратын төрт қабатты блок, әр камерасының өлшемi 8'3" x 7' x 8'. Екiншiсi – 5 қабаттан, iшiнде 500 камерадан тұрады, өлшемi 8'x 5'x 8'. Камералардың алдында темір торы бар, iшiнде төсек немесе серiппелi төсек, орындық және шкаф орналасқан. 1929 жылы 1405 тұтқын және 57 күзетшi болды, яғни шамамен 1 күзетшiге 25 тұтқын шарасы болды. 1931 жылы 5 қабаттан тұратын, 440 камерадан тұратын қосымша камера блогы салынды. Бұл блоктарда әр 8'x10'x8' камерада екi адамға орын бөлiндi, олар бiр екi қабатты төсек, шкаф, үстел және радио қосылысын пайдаланды. Жаңа камера блогы салынғаннан кейін түрмедегi тұтқындардың саны 2504-ке дейiн өстi, ал күзетшiлер саны 150-ге жеттi, яғни 17 тұтқынға 1 күзетшi шарасы болды. Түрмеде 2504 тұтқын болды (1959 ақ, 535 қара, 10 басқа).

Ережелер мен ережелер

Тұтқындарға белгілі бір уақытта камераларында темекі шегуге рұқсат берілді. Туыстарына айына бір рет, сенбі күнінің кешкісінен, жексенбі күнінен және мерекелерден басқа күндері келуге рұқсат берілді. Тұтқындарға айына екі рет хат жазуға рұқсат етілді: біреуін достарына, екіншісін ата-аналарына. Үйленген тұтқынға әр апта сайын хат жазуға рұқсат берілді. Тұтқындар апта сайын темекі, тәттілер мен тұрмыстық тауарларды сатып ала алатын болса, газеттер мен журналдарды тікелей баспадан алуға болады.

Жазалау

Тұтқынның 10-30 күнге дейін жеңілдіктерінен айыру ең көп кездесетін жаза түрі болды. Ауыр бұзушылықтар үшін тұтқындар 3-8 күнге дейін, әр таңда бір тілім нанмен ғана берілетін оқшаулану камераларына қамалды.

Көтерілістер

1973 жылғы 23 сәуірде Понтиакта 100 тұтқын өздері жасаған пышақтар, тазалау құралдары және металл табаларды қару ретінде пайдаланып төбелес шығарды. Қызметкерлер зорлық-зомбылықты басу үшін көз жастыратын газ атқанда екі тұтқын пышақталды және қаза тапты. “Time” журналының хабарлауынша, бұл төбелес түрмеде отырған, қарсылас Чикаго бандиттерінің арасындағы бәсекелестіктен туындаған. 1978 жылғы 22 шілдеде 1000-нан астам тұтқын қатысқан көтеріліс болды, ол Иллинойс түрмелері тарихындағы ең қасіретті көтерілістердің біріне айналды. Көтеріліс таңғы сағат 9:45 шамасында басталды, сол кезде 600 тұтқын түрменің солтүстік жағындағы камераларға демалыс алаңынан қайтып келе жатқан еді. Қолдарында пышақтар бар тұтқындар камера ішіндегі қызметкерлерге шабуыл жасады. Тергеушілердің мәліметінше, түрмедегі топтар бұл шабуылды түрме бастығы Таддеус Пинкниге қарсы бағытталған шабуыл ретінде ұйымдастырды. Жергілікті және штаттық полиция бірден жетіп, түрме ауласына сегіз рет көз жастыратын газ атты. Тұтқындар ғимараттарға өрт қойып, оқиғаға басқа тұтқындарды да тартты. Біраз уақыттан кейін әскерлер барлық тұтқындарды камераларына қайтарды. Лейтенант Уильям Томас және екі түзету офицері – Роберт Конкл мен Стэнли Коул қаза тапты; үш түзету офицері – Дэнни Дилл, Дейл Уокер және Шарон Пачет жарақат алды. Түрме бастығы 1978 жылғы 16 қазанға дейін “бұғау” жүйесін енгізді. Тұтқындарға ешқандай себеппен болса да камераларынан шығуға рұқсат берілмеді. Оларға тамақ әкелінді, барлық демалыс уақыты мен жұмыс тапсырмалары тоқтатылды. Тұтқындарға қазан айына дейін жуынуға рұқсат берілмеді. 14 қазанға дейін отбасылық кездесулерге тыйым салынды, ал 30 қыркүйекке дейін отбасыларына телефон соғуға рұқсат берілмеді. Түрме басшылары 2 қазанда тұтқындардан қару-жарақ іздеуді қайта бастады және 13 қазанда аяқтады. 31 тамызда тұтқындар аудандық сотқа шағымданып, “бұғау” тәртібінің тәртіпті қалпына келтіру үшін қажетті уақыттан артық созылғанын және тұтқындардың психикалық және физикалық денсаулығына кері әсер ететінін мәлімдеді. Аудандық судья қару-жарақ іздеу аяқталғаннан кейін ғана шешім қабылдауға келісті. Қару-жарақ іздеу аяқталғаннан кейін, 3 қарашада сот Pontiac Correctional Center-ге тәртіпсіздікке дейін болған отбасылық кездесулер мен телефон артықшылықтарын, сондай-ақ тамақтану, жаттығу және жұмыс уақытын қалпына келтіруге бұйрық берді. Сот сондай-ақ түрмеге тұтқындарға аптасына екі сағат аулада демалу мүмкіндігін беруді талап етті.

Соңғы шабуылдар

2013 жылдың қаңтар айында Pontiac CC қорғау күзеті бөлімінде жұмыс істейтін офицерге тұтқын шабуыл жасап, ауыр жарақаттар келтірді; офицер ауруханаға жатқызылды. Тұтқын ауыр қылмыс жасады деген айып тағылып, 20 жылға сотталды. Бұл үкім Кук округінде қарулы тонау және кісі өлтіргені үшін алдын ала 85 жылға сотталған жазамен бірге өтеді. 2015 жылдың наурыз айында күзетшілерге Солтүстік блоктағы тұтқынның өзі жасаған қаруы бар және қызметкерлерге қарсы оны қолдануға қаулылы болғаны туралы ақпарат келді. Түрмедегі тактикалық топ тұтқын камераны тексеру үшін тізбек салуға бағынбағаннан кейін дабыл салды. Топ камераға кіргенде және тұтқынды ұстауға тырысқанда, ол 3 офицерді қолына, қолына және аяғына бірнеше рет пышақтады. Офицерлерге сыртқы ауруханада қауіпті емес жарақаттарына ем жасалды. 2016 жылдың жазында офицер бір тұтқынды Шығыс блокқа жаңа камераға сүйемелдеп алып бара жатқанда, тұтқынды жалпы популяцияға жіберген. Офицер камераның есігін ашып, тұтқынды кіргізбекші болғанда, тұтқын оған шабуыл жасап, бетіне соққы берді. Мұнарадағы күзетшілер басқа қызметкерлерге ескертіп, олар тұтқынды ұстап алды. Офицер жергілікті ауруханаға жеткізіліп, жарақаттарына емделді. 2016 жылдың 21 тамызында тұтқын түзеу мекемесінің лейтенантын ұрып, алты қызметкер мен бес тұтқынның қатысуымен төбелес шықты. Нәтижесінде төрт күзетші (2 ер адам, 2 әйел адам) және екі лейтенант (1 әйел адам, 1 ер адам) жарақат алды, оның ішінде мидың шайқалуы болуы мүмкін. Pontiac мекемесіндегі күзетші және кәсіподақ өкілі Джо Льюис қызметкерлерге қарсы басқа да зорлық-зомбылық оқиғалары болғанын айтты. Ол түрме басшылығы жұмысшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету саясатын елемейтінін немесе тиімсіз тәжірибелермен алмастыратынын мәлімдеді. Иллинойс түзеу департаментінің өкілі Николь Уилсон Льюистің мәлімдемесіне қарсы шығып, былай деді: "Бұл оқиғаға себеп болған жағдайлар саясаттың болмауынан немесе қолданыстағы саясаттың бұзылуынан емес, керісінше жұмыс орнындағы қауіпсіздік процедураларын орындамаудан туындады. DOC тергеуі процедуралардың неге орындалмағанын және болашақ оқиғалардың қалай болдырмауға болатынын анықтауды қамтиды." Қызметкерлер мен AFSCME (қызметкерлер одағы) ешқандай процедураны бұзбағанын жоққа шығарды. IDOC және Губернатор кеңсесі бұзылған саясатты анықтаған жоқ. 2017 жылдың қаңтарында жарақат алған қызметкерлердің соңғысы жұмысқа оралды. Оқиғаға қатысқан тұтқындар ішкі тәртіптік шаралардан құтылды. Ливингстон округінің прокуроры оқиғаға қатысқан тұтқындарға қарсы қылмыстық іс қозғады. Бұл тұтқындар 2017 жылдың наурыз айында дайындық жұмыстарын бастайды. 2017 жылдың 12 ақпанында, жоғарыда аталған шабуылдан кейін 16 сағаттан кем уақыт өткен соң, тұтқын Мүліктік бөлімде офицерді басқа/шақпақ аймағына пышақпен шапты. Бұрынғы түнгі оқиғадан кейін мекеме 4-ші деңгейдегі карантинге қойылды. Қызметкерлерге кейбір қалыпты қозғалыстарды жалғастыруға бұйрық берілді, оның ішінде тұтқындарды мүліктік ғимаратқа және одан ауыстыруға дайындық жасау. Басқа тұтқындар жиналғанда, бір тұтқын офицерді басқа шапты. Жарақат алған офицер, оның лейтенанты және тағы екі офицер жедел кодты шақырғанда тұтқынды ұстап алды. Жауап берген қызметкерлер тұтқынды және жарақат алған офицерді оқиға орнынан алып кетті. Офицерге ем жасалып, жергілікті ауруханадан шығарылды. Осы оқиғадан кейін мекеме 1-ші деңгейдегі карантинге қойылды.

Түрме жабылуының ұсынысы

2008 жылдың мамыр айында Иллинойс штатының губернаторы Род Благоевич 2009 жылдың ақпанына дейін Pontiac CC-ді жабу және шамамен жартылай тұтқындарды Иллинойс штатының Томсон қаласындағы түрмеге көшіру ниетін жариялады. Көптеген Понтиак тұрғындары бұл жоспарға қарсы шығып, "Иллинойс штатының орталық аймағындағы осы қалада 570 жұмыс орны жойылады" деп алаңдады. Бұл түрме Ливингстон окруғындағы екінші ірі жұмыс беруші мекеме. Азаматтар губернатордың қолдауын алу үшін митингілер өткізуге жиналды.

Орташа қауіпсіздікті қамтамасыз ететін бөлімше

Бұл бөлім, көбінесе "ферма" деп аталады, бұрынғыда егін өндіріп, мал шаруашылығымен айналысып, түрмеде тұтынылатын көптеген азық-түліктерді қамтамасыз еткен шаруашылық болған. Бұл бөлім 3-ші деңгейге жатады және орташа және ең төменгі қауіпсіздік деңгейіндегі сотталғандарды ұстайды. 2021 жылдың 1 қаңтарына қарай бөлімде 327 адам болды.