Кіріспе

Заттың газ күйінен тікелей қатты күйге өтуі – фазалық ауысу.

Депозиция – газдың сұйық күйінде болмай, тікелей қатты күйге айналуымен жүзеге асатын фазалық ауысу. Депозиция – термодинамикалық процесс. Депозицияның кері процесі – сублимация, сондықтан депозиция кейде десублимация деп те аталады.

Мысалдар

Отанудың бір мысалы – суық ауада су буының сұйық күйінде болмай тікелей мұзға айналуы. Осылайша жер бетінде немесе басқа да беттерде қырау мен қалың мұз пайда болады. Тағы бір мысал – жапырақ үстінде қыраудың түзілуі. Отану процесі үшін газdan жылу энергиясы алынып тасталуы керек. Ауа жеткілікті түрде суығанда, жапырақты қоршаған ауадағы су буы қатты күйге өту үшін жеткілікті жылу энергиясын жоғалтады. Ауа температурасы шөл нүктесінен төмен болса да, егер жасырын жылуды шығаруға мүмкіндік болмаса, су буы өздігінен конденсацияланбауы мүмкін. Жапырақ пайда болғанда, суыған су буы бірден конденсациялана бастайды, бірақ осы кезде қату нүктесінен өтеді. Бұл су буының тікелей қатты күйге ауысуына себеп болады. Тағы бір мысал – пеш түтігінің қабырғаларына шоғырлану. Шоғыр молекулалары оттан ыстық және газ тәрізді күйде көтеріледі. Олар қабырғаларға тиген кезде суып, сұйық күйін пайда етпей тікелей қатты күйге өтеді. Бұл процесс өнеркәсіпте жану арқылы химиялық бу фазалық жабынуда қолданылады.

Өнеркәсіптік қолдану

Өнеркәсіптік жабындардағы буландыру арқылы жабу процесі бар, онда қатты материал төмен қысымдағы камерада газ күйіне дейін қыздырылады, газ молекулалары камера ішінде қозғалып, содан кейін мақсатты бетке қатты күйде жиналады, нәтижесінде мақсатты бетте тегіс және жұқа қабат түзіледі. Газдан қатты күйге өтетін кезде молекулалар аралық сұйық күйден өтпейді. Сондай-ақ, физикалық будың тұнуы – әртүрлі материалдардың жұқа қабаттарын әртүрлі беттерге жабу үшін қолданылатын процестер класы. Тұну энергияны бөліп шығарады және экзотермиялық фазалық өзгеріс болып табылады.