Кіріспе

Конустардың саңырауқұлақтық ауруы

Диплодия ұшы, сонымен қатар Сфаэропсис ауруы деп те аталады, – конустарға әсер ететін кең таралған ауру. Оны мүмкіндікті саңырауқұлақтың патогені Diplodia sapinea тудырады. Бұл ауру екі шарында, 30° және 50° солтүстік және оңтүстік ендіктер арасында кездеседі. Аурудың белгілері: көшеттердің қурауы мен мойынның шіруі, сабақтағы ойық жара, тамыр ауруы және ең көп кездесетіні – жапырақтардың қурауы. Бұл белгілер балабақшалар мен қарағай егістіктеріне айтарлықтай экономикалық зиян келтірді. АҚШ-тың солтүстік-орталық айманындағы балабақшада 35% жоғалту тіркелген.

Ұялы ағзалар мен симптомдар

Диплодия ұшындағы көкпек – қылқан жапырақты ағаштар, әсіресе қарағайлар арасында кең таралған ауру. Шотланд қарағайы, қызыл қарағай, Муго қарағайы, Пондероза қарағайы және Австрия қарағайы бұл ауруға ерекше сезімтал. Кейбір шырша, қарағай және кедр түрлері де инфекцияға шалдығуы мүмкін. Ауру кез келген жастағы ағаштарды қамти алады, бірақ су немесе қоректік заттардың жетіспеуінен, немесе экстремалды ауа райынан немесе жәндіктердің зиянынан физиологиялық стресске ұшыраған ағаштарда инфекция жиірек кездеседі. Жұққан ұрықтың инелері көбінесе жабысып қалады, қалыптыдан қысқа болады және ақшыл қоңыр түстіге ие болады. Өте ауыр жағдайларда бүкіл бұтақтар зақымдануы мүмкін. Сабақта шайырлы ісіктер пайда болып, ағаштың деформациясына және кейде өліміне әкелуі мүмкін. Аурудың белгілерімен қатар, патогеннің белгілері жаздың соңында және күзде байқалады, грибтің тіршілік ету құрылымдары – пикнидиялар қалыптасқан кезде. Пикнидиялар ұсақ қара нүктелер түрінде көрінеді және оларды инелердің түбінде, тұқымдық шұңғырлардың қабыршақтарында және ағаштың қабығында табуға болады. Жаңбырлы маусымда (жергілікті жағдайға байланысты, ерте көктемнен күздің соңына дейін) ылғалды ауа райы мен жел споралардың таралуына, сондай-ақ олардың ағаштардың жаңа өскіндері мен инелерінде өсуіне жағдай жасайды. Өскіндер мен инелерге ену әдетте мұңқайлардың ашылуы немесе жас сабақтың эпидермисі арқылы жүзеге асырылады. Инелер жұққаннан кейін саңырауқұлақ ине тіндерін тез жояды, бұл өскіндер мен инелердің тоқтап өсуіне және аз мөлшерде өскеннен кейін өлуіне себеп болады. Саңырауқұлақтың өсуі инелер үшін тез және өлімге алып келеді, ол ине арқылы, содан кейін сабаққа және көршілес инелерге таралады. Бұрынғы жылдарда жетілген немесе инфекциядан аман қалған инелер мен сабақтар, сондай-ақ тозаң шоқтары әдетте жұқпайды. Шабуылға ең сезімтал жаңа ғана пайда бола бастаған немесе әлі пайда болмаған инелер. Қыс айларында Diplodia sapinea саңырауқұлағы жұқтырған екінші жылдық шұңғырларда, зақымдалған инелерде, өскіндерде және ісіктерде дамитын жеміс беретін құрылымдардың ішінде тіршілік етеді. Ағаш ауруға шалдыққаннан кейін, мақсат – инфекция көзінің мөлшерін азайту. Зақымдалған инелер мен шұңғырларда мыңдаған спораларды қамтитын пикнидиялар тіршілік ету құрылымдары болады. Ағаш түбінен қалдықтарды алып тастап, жою керек. Құрғақ ауа райында (көктемде немесе жаздың басында емес) жұққан өскіндерді, шұңғырларды және бұтақтарды кесіп тастаңыз. Кесу құралдарын әр кесуден кейін дезинфекциялау сияқты санитарлық шаралар аурудың одан әрі таралуын болдырмайды.

Химиялық

Ауру қысымы жоғары болғанда химиялық бақылау ұсынылады. Алғашқы шашылу ерте көктемде, жапырақтардың (жас бүршіктердің) созылу кезінде жүргізілуі керек. Жапырақтар толық өлшемге жеткенше екі апта сайын қайталап шашу керек. Төмендегі белсенді заттарды қамтитын фунгицидтер тиімді екені көрсетілді: хлороталонил, метил, метил тиофанаты, манкозеб және манкозеб қосылған мыс гидроксиді. Әрқашан өнімнің қаптамасындағы нұсқауларды оқып, орындаңыз.