Кіріспе

Испаниядағы барокко архитектура стилі

Чурригереско (,/tʃ//ʊər//ɪ//ɡ//ə/'/r//ɛ//s//k/; испан тілінде: Churrigueresco), сондай-ақ, бірақ сирек қолданылатын "Ультра Барокко" – Испанияда 17 ғасырдың соңында пайда болған және шамамен 1750 жылға дейін қолданылған, ғимараттың негізгі фасадындағы кіреберіс бөлігінде кездесетін, ең жоғары дәрежеде безендірілген, көрнекті және әсемдікке толы мүсіндік сәндеме стилі.

Шығу тегі

Мадридте туған және негізінен Мадрид пен Саламанкада жұмыс істеген архитектор және мүсінші Хосе Бенито де Чурригера (1665–1725) есімімен аталған осы стильдің бастауы 1667 жылы Гранада соборындағы қасбетті жобалаған Алонсо Кано деген архитектор мен мүсіншіге дейін жетеді деп есептеледі. Өте әсем безендірілген Чурригера стилінің қашық, ерте 15 ғасырлық алдын-ала нұсқасын Ломбардтың Павиядағы Картезиандық монастырында табуға болады.

Даму

Стилдің дамуы үш кезеңнен өтті. 1680 және 1720 жылдар аралығында Чурригера Гуарино Гуаринидің Соломон бағаналары мен композиттік ордерінің қосылған "жоғарғы ордері" деп аталатын стилін таныстырды. 1720 және 1760 жылдар аралығында кері конус немесе обелиск пішіндес Churrigueresque бағанасы немесе estipite, әшекейлік безендірудің орталық элементі ретінде қалыптасты. 1760 жылдан 1780 жылға дейінгі кезеңде бұралаң қозғалыс пен шамадан тыс әшекейлеуден неоклассикалық тепе-теңдік пен қарапайымдыққа қатысты қызығушылық біртіндеп өзгерді. Стильдің ең жарқын мысалдарының бірі – Гранаданың картузының интерьері, ол 18 ғасыр Еуропасында кеңістік пен жарықтың ең әсерлі үйлесімін ұсынады. Нарсисо Томе мүсіктау мен архитектураны одан да радикалды түрде біріктіре отырып, Толедо соборы үшін жасаған Transparente-сінде керемет жарық-көлеңке эффектісіне қол жеткізді. Бұл стильдің ең әсерлі түрі – 18 ғасырдың ортасында Лоренцо Родригес қолданған Мексикалық Чурригереск стилі, оның шедеврі – Жаңа Испанияның Мехико қаласындағы Sagrario Metropolitano (1749–69).

Мексика

Мексикада Закатекас штатының астанасы Закатекас собор базиликасы және Герреро штатының Такско қаласында орналасқан Санта-Приска ғибадатханасы шүрригерск стилінің шедеврлері саналады. Гуанахуато штатының Саламанка қаласындағы Антигуа шіркеуі 1603 жылғы 24 тамызда негірленді, 1690 жылы құрылысы аяқталды, ал шүрригерск стиліндегі фасады 1740 жылы бітірілді. Мексика штатының Тепотцотлан қаласындағы Сан-Франциско Хавьер шіркеуінің (Вице-корольдіктің ұлттық мұражайы) алтарі де, оның фасадымен бірге, Жаңа Испанияда иезуиттер жасаған ең маңызды барокколық шүрригерск туындыларының бірі болып есептеледі. Мексика қаласының метрополиттік соборының Корольдер алтарі және осы соборға іргелес орналасқан испандық сәулетші Лоренцо Родригес салған Саграрио Метрополитаноның фасады да осы стильдің өкілдері болып табылады.

Калифорниялық шыршалық

Калифорниялық чурригереск – Калифорнияда пайда болған, 20-ғасырдың басында архитекторлар Бертрам Гудхью және Карлтон Уинслоу аға 1915 жылғы Панама-Калифорния көрмесі үшін дамытқан стиль. Бұл стиль Калифорниядағы испандық отарлық жаңғыру архитектурасында және, аз дәрежеде, АҚШ-тың қалған бөлігінде кеңінен таралуына ықпал етті. Гудхью мен Уинслоу Мексикадағы испандық отарлық ғимараттардағы чурригереск және платереск әшекейлерін зерттегеннен кейін бұл стилді жасады. Калифорниялық чурригереск стилінің ең жақсы мысалдары Сан-Диегодағы Балбоа паркінде, Панама-Калифорния көрмесі өткен жерде орналасқан. Бұл стильдегі тағы бір маңызды ғимараттар: Сан-Францискодағы Mission Dolores Basilica, Риверсайд қаласының First Congregational Church шіркеуі, Лос-Анджелестегі Сент-Винсент-де-Пол шіркеуі және Беверли-Хиллс қалалық әкімшілігі. Шығыс Лос-Анджелестегі "Алтын қақпа" театры да осы стильдің мысалы болып табылады.