Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустың түрі
Species of virus
Африка жылқы індеті (АЖІ) – Африка жылқы індеті вирусынан туындайтын, өте жұқпалы және көбінесе өлімге алып келетін ауру. Көбінесе жылқы, қашыр және есектерге әсер етеді. Бұл ауру Reoviridae тұқымдасына жататын Orbivirus туысына жататын вирус арқылы туындайды. Аурудың пайда болуына осы вирустың тоғыз серотипі себеп болуы мүмкін. АЖІ тікелей жұқпалы емес, бірақ жәндіктер арқылы таралады.
African horse sickness (AHS) is a highly infectious and often fatal disease caused by African horse sickness virus. It commonly affects horses, mules, and donkeys. It is caused by a virus of the genus Orbivirus belonging to the family Reoviridae. This disease can be caused by any of the nine serotypes of this virus. AHS is not directly contagious, but is known to be spread by insect vectors.
Эпидемиология
АХС вирусы алғаш рет Сахара шөлінің оңтүстігінде 1600 жылдардың ортасында, жылқылардың Оңтүстік Африкаға әкелінуімен тіркелді. Вирус Африканың экваторлық, шығыс және оңтүстік аймақтарында эндемикалық деп саналады. Африка және басқа жерлерде Equidae (жылқы тұқымдастары) арасында бірнеше індеттер тіркелді. АХС Африканың Сахарадан оңтүстігінде эндемикалық екені белгілі, және Марокко, Таяу Шығыс, Үндістан және Пәкістанға тарады. Жақында Пиреней түбегінде және Таиландта індеттер тіркелді. Америка, Шығыс Азия немесе Австралияда АХС тіркелген жоқ. Эпидемиология жануар-вектор өзара әрекеттесуіне байланысты, онда циклдық індеттердің пайда болуы қабілетті векторлардың көп санымен сәйкес келеді. Эндемикалық аймақтарда АХС-тың ең маңызды векторы – жылы, ылғалды жағдайды ұнататын Culicoides imicola тістейтін шыбық. Лавалар вирусты тасымалдамайды, ал ұзақ, суық қыстар эндемикалық емес аймақтарда індеттерді тоқтатуға жеткілікті.
AHS virus was first recorded south of the Sahara Desert in the mid 1600s, with the introduction of horses to southern Africa. The virus is considered endemic to the equatorial, eastern, and southern regions of Africa. Several outbreaks have occurred in the Equidae throughout Africa and elsewhere. AHS is known to be endemic in sub Saharan Africa, and has spread to Morocco, the Middle East, India, and Pakistan. More recently, outbreaks have been reported in the Iberian Peninsula and Thailand. AHS has never been reported in the Americas, eastern Asia, or Australasia. Epidemiology is dependent on host vector interaction, where cyclic disease outbreaks coincide with high numbers of competent vectors. The most important vector for AHS in endemic areas is the biting midge Culicoides imicola, which prefers warm, humid conditions. Larvae do not carry the virus, and long, cold winters are sufficient to break epidemics in nonendemic areas.
Қонақ
Жылқы, қашыр, есек және зебра бұл аурудың негізгі тасымалдаушылары болып табылады. Дегенмен, пілдер, түйелер және иттер де жұқтыруы мүмкін, бірақ көбінесе аурудың белгілері байқалмайды және бұл жағдай сирек кездеседі. Иттер әдетте жұқтырған жылқы етін жеу арқылы ауруға шалдығады, алайда соңғы кезде жылқы етін жемеген иттерде де ауру пайда болғаны туралы хабарламалар келіп түсуде.
The common hosts of this disease are horses, mules, donkeys, and zebras. However, elephants, camels, and dogs can be infected, as well, but often show no signs of the disease and it is very rare. Dogs usually contract the disease by eating infected horse meat, although a recent report has been made of the disease occurring in dogs with no known horse meat ingestion.
Беріліс
Бұл ауру жәндіктер арқылы таралады. Вирустың биологиялық векторы – Culicoides (күлте) түрі, бірақ бұл ауру Culex, Anopheles және Aedes масаларының, оның ішінде A. aegypti, сондай-ақ Hyalomma және Rhipicephalus кенелерінің арқасынан да жұғуы мүмкін.
This disease is spread by insect vectors. The biological vector of the virus is the Culicoides (midges) species, but this disease can also be transmitted by species of mosquitoes including Culex, Anopheles, and Aedes including A. aegypti, and species of ticks such as Hyalomma and Rhipicephalus.
Диагностика
Дәстүрлі диагноз ерекше клиникалық белгілерге, өлімнен кейінгі зақымдануларға және жұқпа тасымалдаушыларының болуына сүйене отырып қойылады. Зертханалық растау вирусты оқшаулау арқылы жүзеге асырылады, соның ішінде вирустық РНК-ны анықтау үшін сандық ПТР, антигенді ұстау (ELISA) және жұқтырылған тіндердің иммунофлюоресценциясы сияқты техникалар қолданылады. Серологиялық тесттер тек жазылған жануарларды анықтау үшін ғана пайдалы, себебі ауырған жануарлар тиімді иммундық жауап қалыптастыруға үлкермей өледі.
Presumptive diagnosis is made by characteristic clinical signs, post mortem lesions, and presence of competent vectors. Laboratory confirmation is by viral isolation, with such techniques as quantitative PCR for detecting viral RNA, antigen capture (ELISA), and immunofluorescence of infected tissues. Serological tests are only useful for detecting recovered animals, as sick animals die before they are able to mount effective immune responses.
Емдеу және алдын алу
АХС-ке ем жоқ. Эндемикалық аймақтағы індетті бақылау карантин, векторларды жою және вакцинациялау шараларын қамтиды. Бұл аурудың алдын алу үшін, ауырған жылқылар көбінесе сойылады, ал жұқпаған жылқылар вирустың алдын алу вакцинасымен вакцинацияланады. Қазіргі уақытта үш түрлі вакцина бар: поливалентті вакцина, моновалентті вакцина және инактивацияланған моновалентті вакцина. Сондай-ақ, жәндіктердің көбею ортасын жою және инсектицидтер қолдану арқылы да осы аурудың алдын алуға болады.
No treatment for AHS is known. Control of an outbreak in an endemic region involves quarantine, vector control, and vaccination. To prevent this disease, the affected horses are usually slaughtered, and the uninfected horses are vaccinated against the virus. Three vaccines currently exist, which include a polyvalent vaccine, a monovalent vaccine, and a monovalent inactivated vaccine. This disease can also be prevented by destroying the insect vector habitats and by using insecticides.
Тарих
Африка жылқы ауруы 1987–90 жылдары Испанияда және 1989 жылы Португалияда диагностикаланды, бірақ сою саясаты, қозғалыс шектеулері, қоздырушыларды жою және вакцинация қолданылу арқылы жойылды.
African horse sickness was diagnosed in Spain in 1987–90 and in Portugal in 1989, but was eradicated using slaughter policies, movement restrictions, vector eradication, and vaccination.
Қарым-қатынас аурулары
АХС көк тіл ауруымен байланысты және оны бірдей шөпшешіт (Culicoides түрі) таратады.
AHS is related to bluetongue disease and is spread by the same midge (Culicoides species).