Кіріспе
Mononegavirales тәртібіндегі бір тізбекті теріс мағыналы РНК вирустарының Filoviridae (, /f//aɪ//l//oʊ/'/v//ɪr//ɪ//d//iː/) отбасы. Бұл отбасының ең белгілі екі мүшесі – Эбола және Марбург вирустары. Екі вирус та, сондай-ақ олардың сирек танымал туыстары да адамдар мен адам емес приматтарда вирустық геморрагиялық қызба нысанында ауыр ауруларды тудырады. Барлық филовирустар АҚШ-та таңдамалы агенттер, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында 4-топ қауіпті патогендер (4-деңгейлі биоқауіпсіздік талаптарымен), Ұлттық денсаулық институты/Аллергия және жұқпалы аурулар институтында А санатындағы басым патогендер, ал Ауруларды бақылау және алдын алу орталығында А санатындағы биотерроризм агенттері ретінде жіктеледі. Сондай-ақ, Австралия тобы экспорттық бақылауға жататын биологиялық агенттер тізіміне енген.
Filoviridae (,/f//aɪ//l//oʊ/'/v//ɪr//ɪ//d//iː/) is a family of single stranded negative sense RNA viruses in the order Mononegavirales. Two members of the family that are commonly known are Ebola virus and Marburg virus. Both viruses, and some of their lesser known relatives, cause severe disease in humans and nonhuman primates in the form of viral hemorrhagic fevers. All filoviruses are classified by the US as select agents, by the World Health Organization as Risk Group 4 Pathogens (requiring Biosafety Level 4 equivalent containment), by the National Institutes of Health/National Institute of Allergy and Infectious Diseases as Category A Priority Pathogens, and by the Centers for Disease Control and Prevention as Category A Bioterrorism Agents, and are listed as Biological Agents for Export Control by the Australia Group.
Палеовирология
Филовирустардың тарихы ондаған миллион жылға жетеді. Жарғанаттар, кеміргіштер, қоңызшалар, тенректер, тарсилер және сумкалы жануарлардың геномдарында филовирустарға ұқсас вирустардан туындағандай көрінетін эндогенді вирустық элементтер (ЭВЭ) анықталды. Көптеген филовирусқа ұқсас ЭВЭ псевдогендер болып көрінсе де, эволюциялық талдаулар Myotis туысына жататын бірнеше жарғанат түрлерінен бөліп алынған ортологтар табиғи іріктеу арқылы сақталғандығын көрсетеді.
Вакциналар
Қазіргі уақытта белгілі филовирустарға қарсы вакциналар өте шектеулі. Канадада жасалған және 2019 жылы АҚШ және Еуропа елдерінде қолдануға бекітілген EBOV-қа қарсы тиімді вакцина бар. Сол сияқты, Марбург вирусына қарсы вакцинаны әзірлеу жұмыстары да жүріп жатыр.
Мутация мәселесі және пандемиялық әлеует
ЭБОВ сияқты филовирусқа өте шағын генетикалық мутацияның әсер етуі салдарынан, инфекция жұқтырған макакаларда Рестон вирусы (Эбола вирусы туысының тағы бір мүшесі) кезінде байқалғандай, тікелей дене сұйықтығымен жұғудан ауа арқылы жұғу жүйесіне өзгеруі мүмкін деген үлкен алаңдаушылық бар. Қазіргі айналымдағы ЭБОВ штамдарының осындай өзгеруі ЭБОВ-тан туындаған инфекция және ауру деңгейін күрт арттыруы мүмкін. Дегенмен, адамдарда Эбола вирусының осыған ұқсас өзгеріске ұшырағаны туралы ешқандай жазба жоқ. Ұлттық қауіпсіздік департаментінің Ұлттық биологиялық қорғаныс талдау және қарсы шаралар орталығы, болашақта аэрозольдік тарату қабілетіне ие мутацияланған Эбола вирусы штаммының пайда болуын ұлттық қауіпсіздікке қатысты ауыр қауіп деп санайды және ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарымен (CDC) бірлесіп, ЭБОВ аэрозольдерін анықтау әдістерін әзірледі.