Каспар Неуман: Өлім-жітім көрсеткіштерін зерттеген неміс ғалымы мен дін қызметкері

Кіріспе

Неміс профессоры және дін қызметкері, неміс химигі және аптекашысы Каспар (немесе Каспар) Нойман (14 қыркүйек 1648 – 27 қаңтар 1715) – Бреслау қаласынан шыққан неміс профессоры және дін қызметкері, өлім-жітім көрсеткіштеріне ерекше ғылыми қызығушылық танытқан.

Өмірбаян

Каспар Нойман 1648 жылдың 14 қыркүйегінде Бреслав қаласында туды. Оның әкесі, Мартин Нойман, қалалық салық жинаушы болған. Кейін дін қызметкері болған Каспар алдымен фармацевт ретінде оқуын аяқтады. Жоғары білімін Бреславтағы Мария Магдалена гимназиясында бітірді. 1667 жылы Йена университетінде теологияны оқыды, ал 1673 жылдың 30 қарашасында дін қызметкеріне бекітілді. Ол Саксен-Готха герцогы Эрнест I-нің ұлы, князь Кристианның саяхатшы капелланы болып шақырылды.

Кейінгі мансап

1680 жылы ол өзінің дұғалар кітабын «Kern aller Gebete» деген атпен Йена қаласында жариялады. 1689 жылы Бреслаудағы Әулие Мария Магдалена шіркеуінің викарі болды. Қаладағы өлім-жітім көрсеткіштері бойынша жасаған байқаулары нәтижесінде «Бреслауда туған және қайтыс болғандардың өмірі мен өлімі туралы ойлар» атты трактат жазды және оны Лейбницке жіберді. Лейбниц Корольдік қоғамға Нойманның жұмысы туралы хабарлаған болуы мүмкін. Қоғам хатшысы Анри Юстель 1691 жылы Нойманды жинаған деректерін Қоғамға ұсынуға шақырды. Нойман 1692 жылдың қаңтар және желтоқсан айларында Қоғамға өзінің деректері туралы екі хат жіберді. Юстель қызығушылық танытты, бірақ 1693 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды. Нойманның екінші хаты қараша айында Қоғамға оқылып берілді. Эдмонд Галлей Нойманның деректерін пайдаланып жасаған есептері 1693 жылғы Корольдік қоғамның философиялық еңбектерінің томында 1994 жылы жарияланды. Нойманның жоғалған деп есептелген хаттары ХІХ ғасырдың соңында Корольдік қоғамның мұрағатында қайта табылды және кейіннен ағылшын тіліне аударылды. Нойманның ғылыми зерттеулерінің нәтижесінде ол 1706 жылы Берлин ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1697 жылы Нойман Бреслаудағы протестант мектептері мен шіркеулерінің инспекторы болып тағайындалды. Кейіннен ол Әулие Елизавета шіркеуінің викарі және қаланың екі гимназиясында теология профессоры болды. Нойман Иоганн Кристиан Кундманға (1684–1751) ықпал етті, ол кейіннен өлім-жітім көрсеткіштерінің алғашқы неміс тіліндегі салыстырмалы зерттеуін «Sammlung von Natur, Medizin sowie auch dazu gehörigen Kunst und Litteraturgeschichten» (1718) және одан кейінгі жылдары жариялады. Нойман 30-дан астам әнұран мұра етіп қалдырды, олардың көптегені Бургтың «Gesang Buch» (Бреслау: 1746) және Бреслаудың «Vollständige Kirchen und Haus Music» кітабының тоғызыншы басылымына (шамамен 1700 жыл) енгізілді. Ол сонымен қатар жеке еврей әріптерінің «иероглифтік» мағыналары бар деген теориясымен де белгілі болды. Мысалы, «алеф» әрпі белсенділік идеясын, ал «бет» үш өлшемділік идеясын білдіреді және т.б. (Оның «Clavis Domus Heber» еңбегін қараңыз, 3, 10-беттер). 1712 жыл шамасында Исаак Ньютон Нойманға хат жазып, оның «Clavis Domus Heber» кітабын алғанын растады және осы еңбегі үшін құттықтады, бірақ еврей тілінде жеткілікті білімі болмағандықтан, оның сәттілігін бағалауға лайықты емес екенін мәлімдеді.

In 1680 he published his prayer book under the title Kern aller Gebete in Jena. In 1689 he became vicar of St. Maria Magdalen, Breslau. His observations on the city's mortality rates resulted in the treatise “Reflexionen über Leben und Tod bey denen in Breslau Geborenen und Gestorbenen” which he finally sent to Leibniz – the covering letter is documented, the text itself is lost. Leibniz seems to have informed the Royal Society of Neumann's work. The Society's secretary Henri Justel invited Neumann in 1691 to provide the Society with the data he had collected. Neumann sent two letters about his data to the Society in January and December, 1692. Justell responded with interest, but died in September 1693. Neumann's second letter was read out to the Society in November. Edmond Halley's computations, digesting Neumann's data, were published in 1994 in the 1693 volume of the Philosophical Transactions of the Royal Society. Neumann's letters, presumed lost, were rediscovered at the end of the nineteenth century in the archives of the Royal Society; they have subsequently been translated into English. As a result of Neumann's scientific research, he was elected to the Berlin Academy of Sciences in 1706. In 1697 Neumann was appointed inspector of the Protestant schools and churches of Breslau. He eventually became vicar of St. Elisabeth and professor of theology at both the city's grammar schools. Neumann influenced Johann Christian Kundmann (1684–1751), who later published the first German comparative study of mortality rates in the Sammlung von Natur Medizin sowie auch dazu gehörigen Kunst und Litteraturgeschichten (1718) ff. Neumann left a legacy of more than 30 hymns, many of which were included in Burg's Gesang Buch (Breslau: 1746) and in the ninth edition of the Breslau Vollständige Kirchen und Haus Music (c. 1700)

He was also known for his theory that the individual Hebrew letters had "hieroglyphic" meanings. The letter aleph, for instance, representing the idea of activity, beth, the idea of three dimensions, etc. (See his work Clavis Domus Heber, pp. 3,10.) Around 1712, Isaac Newton wrote to Neumann, acknowledging receipt of his book, Clavis Domus Heber, and congratulating him on the endeavor, but professing himself insufficiently skilled in Hebrew to make a responsible judgment as to its success.

Жарияланымдар

Керн аллер Гебете. Бреслау, 1680 жыл. (1697 Нюрнберг басылымы:) Genesis linguae sancte V[eteris] T[estament]: Нақты көрсетеді, қалың жұрт айтатын түбірлердің шын емес екенін, олардың ежелгі еврей тіліндегі бастаулары жоқ екенін; Бірақ бұл түбірлерге дейінгі және қарапайым бастауға байланысты басқа бір тілден алынған сөздер екенін. Нюрнберг, 1696. Bigam Difficultatum Physico Sacrarum: Urim және Tummim тастары туралы және Самария қоршауындағы тағам туралы, сондай-ақ дос сұрағына жауап: «Дәмді кофе сияқты ішімдіктердің қасиеттілікте іздері бар ма?» 1709 жыл. Clavis Domus Heber. 1712 жыл.