Кіріспе

Америкалық актриса (1923–2009)

Бетси Блэр (туған Елизавета Виннифред Богер; 11 желтоқсан 1923 – 13 наурыз 2009) – Лондон қаласында ұзақ жылдар тұрған американдық кино және сахна актрисасы. Блэр сегіз жасынан бастап өнер саласында мансап қуды, бала кезінде әуесқой биші болып жұмыс істеді, радиода өнер көрсетті және 1940 жылы Билли Роуздың «Алмаз ат айқасы» хорына қосылғанға дейін модель болды. Ол жерде ол Джин Келлимен танысты; олар келесі жылы, ол 17 жасқа толғанда үйленді, ал он алты жылдан кейін 1957 жылы ажырасты. Театрдегі жұмыстан кейін Блэр «Екі өмір» (1947) және «Орманның басқа бір бөлігі» (1948) сияқты фильмдердегі қосалқы рөлдерді ойнау арқылы кинодағы мансабын бастады. Марксизмге деген қызығушылығы оны АҚШ-тың антиамерикандық іс-қимылдар комитетінің тергеуіне алып келді, соның салдарынан Блэр біраз уақытқа қара тізімге енді, бірақ «Марти» (1955) фильміндегі сынға лайық рөлімен мансабын жаңартты, осы рөлі үшін «Үздік қосалқы актриса» номинациясына ие болды. Ол 1990 жылдардың ортасына дейін, көбінесе Еуропада театр, кино және теледидардағы тұрақты жұмыстарын жалғастырды.

Ерте өмір және білім

Блэр Нью-Джерси штатының Клифсайд Парк қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Уильям Кидд Богер, шағын сақтандыру брокерлік фирмасының серіктесі болған; анасы, Фредерика Аммон, мектеп мұғалімі болған. Екеуі де епископалдық дінге ескерген. Сегіз жасында ол Свифт систерс би мектебіне қабылданды және 1933 жылы Элеонора Рузвельт алдында өнер көрсеткенін, содан кейін әуесқойлар конкурсында жеңіске жеткенін, гастрольдік әуесқойлар шоуына қосылып, жергілікті радиода өнер көрсеткенін еске алады, бұл оның би мансабын қуу ниетіне ықпал еткен. Блэр мен Келлидің қарым-қатынасы дамып, 1941 жылдың қазан айында олар үйленді. Олар 16 жыл бойы некеде тұрды және 1957 жылы ажырасып кеткенге дейін Кэрри Келли Новик (1942 ж.т.) деген бір қызы болды. Блэр Роуздың шоуын тастап, хореограф Роберт Алтоннан «Панама Хэтти» хорына қосылу туралы ұсыныс қабылдады, онда Джун Эллисон, Дорис және Констанс Даулинг, Вера Эллен сияқты көрнекті актерлер болды. Алтон, бұрын Джин Келлиді таныған, оны «Луизиана сатып алу» рөліне қатысуға тырысқанда байқаған. Осы кезеңде ол марксизмге қызығушылық танытты, Келли оны Ллойд Гофпен таныстырды және Келли қатыспаған Гофтың апталық марксистік оқу тобына қатысты. «Бұл өте маңызды болды. Біздің оқулығымыз – Совет Одағы Коммунистік партиясының тарихы. Мен осы идеяларға толыққанды қызығушылық таныттым». 1941 жылдың басында Блэр сахналық пьесадағы алғашқы рөлін алды, Келлидің досы Уильям Сароян оны «Лицей театрындағы әдемі адамдар» пьесасында Мыстың Әйгері Әйгерінің басты әйел рөліне таңдады. Ол Евгений Лорингпен бірге ойнады және жетекші сыншылар Джордж Жан Натан мен Ричард Уоттс-Жуниордан жоғары баға алды. Уоттс: «Блэрдың өте дұрыс ойнаған рөлінің жұмсақ, шыншыл, қозғалтатын салмағы мен әдемілігі, ешқандай зерделі суреттен гөрі оның өнерінің әсері тереңдеп, сүйкімді» деді. 1945 жылы ол Лорет Тейлордың қатысуымен «Сыс үйі» Бродвейдің түпнұсқалық қойылымында Джули Хейдонның ойнаған Лора Уингфилд рөліне дайындалды. Блэр 1963 жылы чех туған британдық режиссер және продюсер Карел Рейсқа үйленді және кейінірек жылдары сирек актерлік жұмыстар істеді, 1988 жылы Коста Гавраспен «Сатылған» фильмінде және 1994 жылы «Скарлетт» мини-сериалында жұмыс істеді. Рейс 2002 жылы қайтыс болды. 1980 жылы ол 30-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болды. Блэр Стивен Далдридің «Сағаттар» (2002) фильміне түсірілімдерге қатысты, бастапқыда Джулианна Мур кейіпкерінің ересек нұсқасын ойнады. Ол жобадан шығарылды ма, әлде ол өзі шықты ма, белгісіз. 2003 жылы ол «Барлық естелік» атты автобиографиясын жариялады.

Өлім

Блэр 2009 жылғы 13 наурызда Лондонда рактан қайтыс болды. Одан қызметі Керри Келли Новик, үш өгей баласы және бірнеше немересі қалды.