Кіріспе

Тверская көшесі, 1935 және 1990 жылдар аралығында Горький көшесі (улица Горького) деп аталған, Мәскеудегі басты радиалды көше. Көше орталық Манеж алаңынан солтүстік-батыс бағытта Санкт-Петербург қаласына қарай созылады және Бақ саябағында аяқталады, соның арқасында Тверской ауданы осылай аталды. Бұл бағыт Бірінші Тверская Ямская көшесі, Ленинградский даңғылы және Ленинградское тас жолы арқылы әрі жалғасады.

Орта ғасырдан XVIII ғасырға дейін

Туристерге Тверская көшесінің 12 ғасырда пайда болғаны айтылады. Оның ортағасырлық қала үшін маңызы зор болды, себебі ол Мәскеуді одан жоғары тұрған, кейіннен басты бәсекелесі Тверьмен байланыстырды. Сол кезде бұл жол Неглинная өзенінен өтетін. Неглинная өзенінің үстінен салынған алғашқы тас көпір 1595 жылы орнатылды. 17-18 ғасырларда Тверская көшесі Мәскеудің әлеуметтік өмірінің орталығы ретінде танымал болды. Ақсүйектер осы ауданда қоныстануды сәнді деп санады. Екатерина II билік құрған кезден қалған Палладиандық сарайлардың арасында Мәскеу мэрінің резиденциясы (1778–82, қайта жаңартылған) және ағылшын клубы (1780 жылдар) бар. Сталин заманында Горький көшесін кеңейту үшін қала әкімінің резиденциясы және басқа да тарихи ғимараттар шамамен 14 метрге жылжытылды. Оның алдындағы алаңда Мәскеудің 800 жылдығына арналып қаланың негізін қалаушы Юрий Долгорукийдің мүсіні орнатылған. Империялық кезеңде бұл жолдың маңыздылығы сол арқылы солтүстік астанадан Кремльге келіп, резиденциясында тұратын патшалармен байланысты болды. Тақ кию рәсімдерін еске алу үшін бірнеше триумф аркалары салынды. 1792 жылы Тверская алаңы Мәскеу губернаторының резиденциясы алдында жаппай шерулер мен парадтар өткізу үшін құрылды. 1947 жылы алаңға Мәскеудің негізін қалаушы князь Юрий Долгорукийдің атты мүсіні орнатылды.

Қазіргі тарих

1917 жылғы Ресей революциясы мен 1930 жылдардың ортасында сталиндік сәулет өркендегенге дейін көшеде үш модернистік ғимарат пайда болды: Григорий Бархиннің конструктивизм стиліндегі «Известия» ғимараты (1925–1927, Пушкин алаңы), Иван Рербергтің модернистік шедеврі – Орталық телеграф ғимараты (1927–1929, 7 Тверская) және Степан Чернышевтің Тверская алаңындағы қатаң «қара куб» болып танылған Ленин институты (1926). 1932 жылы көше Владимир Ленин мен Иосиф Сталиннің екеуі де құрметтеген орыс жазушысы және революционері Максим Горькийдің есімімен аталып, Горький көшесі болып өзгертілді. 1935 жылы Иосиф Сталиннің бас жоспарына сәйкес көшенің одан әрі кеңейтілуі жүргізілді. Осы кезеңде көшені кеңейту және төменгі қабатты ғимараттарды үлкен, ерте сталиндік тұрғын үйлер мен мемлекеттік кеңселермен алмастыру мақсатында барлық шіркеулер мен көптеген тарихи ғимараттар бұзылды. Бұл жобаны басқарған Аркадий Мордвинов Иван Кузнецовтың әсем безендірілген Саввинское Подворы сияқты кейбір тарихи ғимараттарды сақтап қалды. Бұл ғимарат жаңа көше бойынан солтүстікке қарай жылдырылып, жаңа негізге орнатылды және қазір Мордвиновтың сталиндік үй кешенінің ішінде, Тверская көшесі, 6 мекенжайында орналасқан. Жоба екінші дүниежүзілік соғысқа дейін толық аяқталмады; 1940-1950 жылдары тағы да көптеген сталиндік үйлер салынды, бірақ сол кезде де 19 ғасырға тән ғимараттардың көп бөлігі сақталды. Олардың көпшілігі кейіннен бұзылып, тек Ермолова театры сияқты бірнеше ғимараттар ғана сақталды. 1970 жылы салынған 22 қабатты «Интурист» қонақ үйі 2002 жылы бұзылып, оның орнына «Ритц Карлтон» қонақ үйі салынды. Кеңес Президенті Михаил Горбачев билікке келгеннен кейін елдің бұрынғы орыс тіліндегі атауларын қайтаруға шақыру жасады. Осылайша, 55 жыл бойы Горький көшесі деп аталғаннан кейін көше қайтадан «Тверская көшесі» болып өзгертілді.

Жасау және функциялары

Тверская көшесі Манеж алаңынан басталып, Тверской ауданы арқылы және Пушкин алаңы деп аталатын Бульвар сағасымен қиылысып, Бақ сағасына дейін созылады. Оның жалғасы, Бірінші Тверская Ямская көшесі, солтүстік-батысқа қарай Белорус теміржол вокзалына (Тверская Застава алаңы) дейін жалғасады, содан кейін Ленинградский проспектісі болып аталады. Бұл көше Волоколамское шоссе және Ленинградское шоссеге (Ленинград тас жолы) бөлінуге дейін бір бағытта жүреді. Тверская көшесі Мәскеудің және Ресейдің ең қымбат сауда көшесі болып табылады. 2008 жылы Colliers International компаниясы жариялаған деректерге сәйкес, коммерциялық жалдау төлемдері бойынша әлемдегі үшінші ең қымбат көше болып саналады. Бұл қаланың түнгі өмірі мен ойын-сауық орталығы.

Қайта құру жоспары, 2007-2009 жылдар

Тверская радиусын қайта құру жоспарлары, қазірдің өзінде маршруттың шалқақ бөліктерінде жүріп жатыр (толық кесте үшін Ленинградский проспектін қайта құруды қараңыз), 2007 жылдың сәуірінде Тверская Застава және Пушкин алаңында жүргізілуіне рұқсат берілді, аяқталуы 2009 жылға жоспарланған. Бірінші учаскеде жұмыс қазірдің өзінде басталды. Екі алаң да күрделі көп деңгейлі, қабатты және жерасты жолдарымен, сондай-ақ жер асты сауда орталықтарымен жабдықталады, мұндай жобаға ескерушілер мен көлік сарапшылары қарсылық білдіргеніне қарамастан.