Кіріспе

Американдық математик (1947–2023)

неміс философы және эссеисі

Роберт Джеффри Циммер (5 қараша 1947 – 23 мамыр 2023) – американдық математик және академиялық әкімші. 2006 жылдан 2021 жылға дейін Чикаго университетінің 13-ші президенті, сондай-ақ Аргонн ұлттық зертханасы, Ферми ұлттық үдеткіш зертханасы және Теңіз биологиялық зертханасы кеңесінің төрағасы болды. Одан кейін 2022 жылдың шілдесіне дейін Чикаго университетінің канцлері қызметін атқарды. Математик ретінде Циммер геометрия, әсіресе эргодикалық теория, Ли тобы және дифференциалдық геометрия салаларында маманданған.

Білім және жұмыс тәжірибесі

Циммер 1964 жылы Нью-Йорктегі Стьювесант орта мектебін бітірді. 1968 жылы Брандейс университетінде бакалавр, summa cum laude атағын алды. 1975-1977 жылдары АҚШ Әскери-теңіз академиясында оқытушы болып жұмыс істеді, ал 1977 жылы Чикаго университетінің математика факультетіне ауысты. 1981-1983 жылдары Калифорния университетінде, Берклиде математика профессоры болды. Чикаго университетінде математика факультетінде жұмыс істеп, бірнеше әкімшілік лауазымдарды атқарды, оның ішінде Математика факультетінің деканы, проректордың орынбасары және ғылыми-зерттеу жұмыстары мен Аргонн ұлттық зертханасының вице-президенті қызметтерін атқарды. 2002 жылы Браун университетіне проректор болып тағайындалды. Оның қызметтерінің ішінде студенттерге бакалавриатта қаржылық көмек көрсету және қаржылық көмек пакеттерінен қарыздарды жою; докторанттарға, әсіресе гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарға қаржыландыруды арттыру; Чикаго университетінің алғашқы инженерлік бағдарламасы, ол Молекулалық инженерлік институты ретінде басталып, қазір Притцкер молекулалық инженерлік мектебі болып табылады; өнер саласындағы жаңа бағдарламалар мен жабдықтар; Экономика зерттеулері жөніндегі Беккер-Фридман институты, Мәдениет және қоғам жөніндегі Ньюбауэр отбасылық колледжі және Білімді қалыптастыру жөніндегі Стеванович институтының құрылуы болды. Циммер президент болып тұрған кезеңде Чикаго университеті жергілікті деңгейдегі беделін арттырып, Қалалық білім беру институтын құрды, ал әлемдік деңгейде Пекиндегі орталықты, Делидегі орталықты және Гонконгтағы Чикаго университетінің Гонконг жоңг-клубы академиялық кешенін/Франсис және Роза Юэн кампусын ашты. Циммер басшылығымен бакалавриатқа түсуге ниет білдіргендердің саны 2006 жылы 10 000-нан кем болса, 2018 жылы 32 000-нан асты. Университет студенттердің толық қаржылық қажеттілігін қанағаттандыру және олардың қарызсыз бітіруіне мүмкіндік беру саясатын қабылдады. Университетке қолжетімділікті арттыруға бағытталған соңғы күш-жігерге Чикаго қаласындағы студенттерге көмек және колледжге бағдар беруді қамтамасыз ететін UChicago Promise, Испандық/латино қауымдастықтарындағы студенттерге қаржылық қолдау көрсететін Neubauer Family Adelante бағдарламалары, ауылдық қауымдастықтардан келген студенттерге кампустағы бағдарламалар, жетекшілік және қаржылық көмек ұсынатын UChicago Emerging Rural Leaders бағдарламасы және ардагерлер мен олардың асыраушыларына рекрутинг, тіркеу және басқа да қызметтерді ұсынатын Әскери қауымдастықтар кеңсесі кіреді. Циммердің өкілеттігі кезінде Чикаго университеті 100 миллион немесе одан да көп сомадағы (жалпы сомасы 850 миллион доллар) алты сыйлық алды: бакалавриаттағы Odyssey стипендиялық бағдарламасын қаржыландыруға анонимді 100 миллион долларлық қайырымдылық; Чикаго университетінің Бут бизнес мектебіне 300 миллион долларлық сыйлық; Гаррис мемлекеттік саясат зерттеулер мектебінде Pearson Institute for the Study and Resolution of Global Conflicts және Pearson Global Forum құруға 100 миллион долларлық сыйлық; Кеннет С. Гриффин экономика факультетіне 150 миллион доллар; адам денсаулығы үшін микробиом мен иммунитетті пайдалануға бағытталған Duchossois Family Institute-қа 100 миллион доллар; және бастапқыда Притцкер молекулалық инженерлік мектебін құруға және қаржыландыруға 100 миллион долларлық сыйлық. 2014 жылы Циммер сөз бостандығы жөніндегі комитетті құрды, оның есебі «Чикаго қағидалары» деп аталды, бұл Чикаго университетінің сөз бостандығына деген міндеттемесін көрсететін нұсқаулар жиынтығы. «Чикаго қағидаларын» 65-тен астам колледждер мен университеттер қабылдады. Циммер 2017 жылы Чикаго гуманитарлық фестивалінде сөйлеген сөзінде атап өткендей, білім беру және зерттеу арқылы жаңа және әртүрлі идеялармен бетпе-бет келу жұмысы «қатаңдық, сұрақ қою және еркін және ашық пікір алмасу ортасында ғана ең жоғары деңгейде мүмкін болады». Циммер сондай-ақ Вена университетінің «Цифрлық дәуірдегі академиялық еркіндік» конференциясында осы идеялардың маңыздылығы туралы сөйледі. Циммердің басшылығымен Чикаго университеті 2016 жылдың тамызында жаңадан түсетін студенттерге хат жіберіп, оларға «біз «триггерлік ескертулер» деп аталатындарды қолдамаймыз, даулы тақырыптары болуы мүмкін болғандықтан шақырылған спикерлерді тоқтатпаймыз және жеке адамдар өздерімен келіспейтін идеялар мен көзқарастардан қашып құтыла алатын интеллектуалды қауіпсіз кеңістіктер құруды қабылдамаймыз» деп мәлімдеді. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, 2011 жылы Циммер АҚШ-тағы ең көп жалақы алатын университет президенті болды, оның жалпы табысы сол жылы 3,4 миллион долларды құрады. 2020 жылдың 13 тамызында Циммер 2020–2021 оқу жылының соңында президенттік қызметтен қадам басқанын және канцлер рөліне көшетінін хабарлады; бастапқыда ол 2022 жылға дейін қызмет етуді жоспарлаған, бірақ 2020 жылдың мамырында өткізген ми операциясы оның осы лауазымнан кетуін жеделдеткенін мойындады. 2022 жылдың 7 шілдесінде ол денсаулығына назар аудару үшін канцлер лауазымынан кетті.

Математикалық жұмыс

Циммердің жұмысы көпүрліліктердегі және жалпы кеңістіктердегі топтық әрекеттерге, сондай-ақ топология мен геометрияға қолданылатын мәселелерге арналған. Оның жұмысының көп бөлігі қазір "Зиммер бағдарламасы" деп аталатын салаға жатады, мақсаты – жартылай қарапайым Лай топтарының және олардың дискретті кіші топтарының дифференциалданатын көпүрліліктердегі әрекеттерін түсіну. Бұл бағдарлама үшін маңызды "Зиммердің коциклдік суперқатаңдық теоремасы", ол Григорий Маргулистің суперқатаңдық теоремасының жалпылауы болып табылады. Маргулистің жұмысына ұқсап, Циммерге үлкен әсер еткен бұл теорема инвариантты өлшемдер жағдайында эргодикалық теорияны негізгі әдіс ретінде пайдаланады. Бұл Зиммер бағдарламасының көптеген нәтижелеріне әкелді, бірақ көптеген маңызды болжамдар әлі де ашық күйде. Франсуа Лабури мен Шахар Мозеспен бірлесіп, коциклдік суперқатаңдық идеялары белгілі бір типтегі ықшам жергілікті біртекті кеңістіктердің болуының негізгі мәселесіне қолданылды. Оның Амос Невомен ынтымақтастығы стационарлық өлшеммен әрекеттерге қатысты және жоғары дәрежелі жартылай қарапайым топтардың мұндай әрекеттері үшін негізгі құрылым теоремаларын ұсынды. Циммердің ертерек жұмысы Ален Коннның жартылай қарапайым топтардың әрекеттерінің орбиталық эквиваленттігі туралы болжамын дәлелдеді және қолайлы топтық әрекеттердің негізгі ұғымын енгізді.

Жеке өмір

Циммер Тереза Шварцманға үйленген, ол университеттің Қалалық білім беру институтының стратегиялық бастамалар жөніндегі бұрынғы директоры болған. Бірақ олар 2009 жылдың қыркүйегінде ажырасып кетті, соңынан ажырасты. Олардың үш ұлы болды. Циммерге 2020 жылдың мамыр айында глиобластома диагнозы қойылды. Ол 2023 жылдың 23 мамырында 75 жасында Чикагода қайтыс болды.

Құрметтер

Циммер Америка өнер және ғылым академиясының сайланған мүшесі болды. Циммер Цинхуа университетінен (2011 жылдың сәуірінде) және Колби колледжінен (2014 жылдың қыркүйегінде) құрметті докторлық дәрежесін алды. 2012 жылы Циммер Америка математикалық қоғамының мүшесі атанды. 2017 жылы Циммер Америка Қамқоршылар және түлектер кеңесінен гуманитарлық білім беруге еңбегі үшін 13-ші Филипп Меррилл сыйлығымен марапатталды. 2021 жылы Циммер өзі бітірген Брандейс университетінен құрметті диплом алды. 2023 жылы Циммер UC Беркли академиялық сенатының жоғары білім берудегі еңбегі үшін Кларк Керр сыйлығымен марапатталды.