Кіріспе

Францискандық миссиялары Керетароның Сьерра-Гордасында – Мексикада 1750 және 1760 жылдар аралығында салынған бес миссия. Миссиялардың құрылуы Джуниперо Серраға байланысты, ол Калифорниядағы ең маңызды миссияларды да негіздеген. 2003 жылы ЮНЕСКО оларды Әлемдік мұра ретінде жариялады. Олар – темпера бояуымен жасалған көркемдік және стильдік үйлесімділіктің көрнекті мысалы, бұл Жаңа Испания бароккосының ең жақсы үлгілерінің бірі. ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізу критерийлеріне сәйкес, миссиялар колонизация процесінде құндылықтардың маңызды алмасуына куәлік етеді, бұл Мексиканың орталық және солтүстік бөліктерінде, сондай-ақ қазіргі АҚШ аумағының батыс бөлігінде орын алды.

Өңір

Сиерра-Горда – Керетаро штатының солтүстік бөлігінің үштен бірін алып жатқан және Гуанахуато, Идальго және Сан-Луис-Потоси штаттарына қарай созылатын экологиялық аймақ. Аймақ Сиерра-Мадре-Ориенталь тау тізбегінің бір тармағында орналасқан және солтүстіктен оңтүстік-шығысқа қарай созылатын тау тізбектерінен тұрады. Керетародағы экожүйе штаттың ортасынан басталып, Сан-Хоакин және Кадерейта-де-Монтес муниципалитеттерінің бөліктерін қамтиды, содан кейін Пенамиллер, Пиналь-де-Амолес, Жалпан-де-Серра, Ланда-де-Матаморос және Арройо-Секо муниципалитеттерінің барлығын қамтиды, жалпы ауданы 250 км². Сиерра-Горданың барлық аймағында өте қиын жер бедері бар, оның ішінде каньондар мен тік таулар кездеседі. Биіктігі Жалпандағы Санта-Мария каньонында теңіз деңгейінен 300 метрден басталып, Пиналь-де-Амолестегі Серро-де-ла-Пингикада 3100 метрге жетеді. Аймақтың микроорталары шоқжабақты ормандардан бастап, көбінесе тау шыңдарында кездесетін емен ормандары, терең каньондардағы банан және қант құмырасы егістіктерімен сипатталады. Шығыс жағында жапырақты ормандар өседі. Батыс жағында, Мексика үстіртінің шекарасында, әртүрлі кактустар мен құрғақ бұталар бар шөл және жартылай шөлдік жағдайлар басым. Оның ерекшеліктеріне Сьерра-Альта-де-Идальгомен байланысты шыңдар, Замораноның қарағай ормандары, Эксторакс каньоны, Хуазмазонтаның беткейлері, бес миссия орналасқан тау аралық аңғарлар және Ла-Уастекаға апаратын төбелер жатады. Биіктік пен жауын-шашынның кең ауқымы флора мен фаунаның алуан түрлілігіне жағдай жасайды. Бұл аймақта классикалық дәуірге дейінгі кезеңде, 6-10 ғасырлар аралығында қала құрылысы болған, бірақ бұл қалалар 16 ғасырда испандықтар келгенге дейін ұзақ уақыттан бері тасталып кеткен. Испандықтар Сьерра-Горданың батысы мен шығысын (қазіргі Гуанахуато және Идальго штаттарында) бағындырды, бірақ қазіргі Керетародағы орталық бөлігін бағындыра алмады. Бұл қиын жер бедері мен, әсіресе Джоназ тайпасының қарсылығына байланысты болды. Аймақты бағындыруға жасалған әрекеттердің ішінде евангелизация талпыныстары да болды, олардың көпшілігі 18 ғасырдың ортасына дейін сәтсіз аяқталды. 16 және 17 ғасырларда августиндіктер, францискандар және доминикандықтар Керетароның Сьерра-Гордасын евангелизациялауға тырысты. Алайда, осы миссиялардың көпшілігі аяқталмады немесе жергілікті қауымдар оларды салғаннан кейін көп ұзамай қиратылды. 1740 жылдары Жозе де Эскандонның аймақты әскери түрде бағындыруы Сьерра-Горданың ортасында тұрақты миссиялар салуға мүмкіндік берді. Олардың қасбеттерінде жоғары сапалы сәндік элементтер мен шеберлікпен жасалған дизайнға негізделген өте ерекше композициялар бар; олардың формалары жергілікті күйдірілген және топырақпен боялған, терезелі шырыштардан жасалған, штукатурмен қапталған бөліктерден тұрады. Бұл кешен қазіргі қаланың орталығында, басты алаңның алдында орналасқан және атриум, монастырь, қажылар порталы мен шіркеуден тұрады, сол жағында шағын ғимарат қосымшасы бар. Алғашқы атриум қабырғасы жойылды, бірақ үш порталы және кері аркалары бар сол стильде қайта жаңартылды. Еуропалық элементтерге Сент-Доминик және Ассизидің Франциск сияқты қасиеттілердің бейнелері мен францискандық герб кіреді. Есіктің ішінде Петір мен Пауылдың мүсіндері орналасқан. Жергілікті элементтерге жыланды жұлып жеп жатқан екі басты мексикалық бүркіт кіреді. Сол жақ жоғарғы жағында Гвадалупалық Мәриямның бейнесі, ал сол жақта – Бағананың Әйелінің бейнесі бейнеленген. Бұл Мексика мен Испанияның Әйел бейнелері. Бұл мүсінді 19 ғасырдың соңында бір генерал алып кеткен. Оның орнына заманауи сағат орнатылды. Ішінде Гвадалупалық Мәриямның көрінісі бейнеленген. Екінші миссия Танкойол қауымында орналасқан, ол Нуэстра-Сеньора-де-ла-Луз-де-Танкойол деп аталады, ол Нұрлы Әйелге арналған. Бұл қасбеттің өсімдіктермен безендірілген әшекейлері бар, жүгерінің құлақтары ерекше көзге түседі және бес миссияның ең күрделісі болып табылады. Құрылымы Жалпан мен Ландадағы құрылыстарға ұқсас. Онда латын кресті орналасқан және хор аймағы бар шіркеуі, сакристикасы, крестпен атриумы және атриумның бұрыштарында "капиллас поза" деп аталатын шағын ғимараттар бар. Сонымен қатар, қажылар қақпасы, монастырь және діни қызметкерлерге арналған бөлмелер бар. Ішкі бөлмеде "Нұрлы Әйелдің" мүсінін қоса алғанда, бірнеше мүсіндер орналасқан. Фасадтың бетінде францискандықтар киімдерін байлау үшін қолданатын арқанның бейнесімен қоршалған ромб тәрізді терезе бар. Фасадтың негізгі тақырыбы – Мәриям Әйелдің және түрлі қасиеттілердің араласуын көрсететін инабаттылық. Бұл порталдың иконографиясы бес миссияның ең күрделісі болып табылады. Фасад үш бөліктен, фронтоннан және төрт эстипит колоннасынан тұрады. Төменгі бөлігінде Петір мен Пауылдың мүсіндері және францискандық гербтері орналасқан. Екінші бөлігінде Иоаким мен Әнненің мүсіндері, қолында Мәриям Әйелмен және ортасында ниша орналасқан. Сондай-ақ, Қайғының белгілері, мысық тырнақтары мен сүңгілер де бар. Бұл нишада Нұрлы Әйелдің мүсіні орналасқан, бірақ қазір ол бос. Екінші және үшінші бөліктердің арасында үлкен терезе орналасқан, ал оның үстінде Ассизидің Францискіндегі стигматтардың бейнесі бейнеленген. Фронтон францискандық және доминикандық ордендерімен байланысты екі стильдегі үлкен крестті бейнелейді. Жоғарғы жағындағы негізгі крест құтқаруды, ал екі жағында Калатрава мен Иерусалим кресттері орналасқан. Шіркеудің ішіндегі жергілікті элементтерге барс суреті және ольмек ерекшеліктері бар адамның суреті кіреді. Қоңырау мұнарасы тар, ал крещение тағы мұнараның табанында орналасқан. Төменгі бөлігінде крещение тағын жарықтандыратын шағын терезе бар. Мұнараның күмбезі пирамида тәрізді, үстінде барокко стиліндегі темір крест орналасқан. Сан-Мигель-Конка миссиясы Жалпаннан 40 км қашықтықта, 69-тас жолмен Рио-Вердеге қарай орналасқан. Шіркеу қауымның орталығында Герреро көшесінің бір жағында орналасқан. Ол оңтүстікке қарай бағытталған және Архангел Михаилға арналған. Бұл миссия шіркеулерінің ең кішкентайы және шіркеу ішінде орналасқан жазуға сәйкес, шамамен 1754 жылы аяқталған. Конка – "менімен" деген мағына беретін паме сөзі. Сан-Мигель-Конка миссиялардың ең солтүстігінде және ең кішкентайы болып табылады. Әшекейлерінде үлкен гүлдер, жапырақтар және жергілікті стильдегі жалпылама суреттер бар. Ол кресттегі үш бірлік суретімен және қоянмен (паме символы) және екі басты бүркітпен ерекшеленеді. Сан-Франциско-де-Асис-дель-Валье-де-Тилако миссиясы Ланда-де-Матаморостан солтүстік-шығысқа қарай 18 км қашықтықтағы шағын қауымда орналасқан. Ол 1754 және 1762 жылдар аралығында Хуан Креспи салған және Францискке арналған. Онда басқа миссиялардан өзгеше ерекшеліктері бар. Біріншіден, ол еңіс бойында салынған. Қоңырау мұнарасы шіркеудің негізгі бөлігінен крещение тағы арқылы бөлінген және шіркеуді қолдаушы құрылым ретінде жұмыс істейді. Тилако бес миссияның ең жақсы сақталғаны және фасадтағы ең нәзік әшекейлері бар. Оның қасбеттері үш көлденең және үш тік бөліктен тұрады, ал негізгі кіреберісте францискандық гербі ерекше көзге түседі. Тилакода кішкентай періштелер, жүгерінің құлақтары және Ассизидің Францискінің суреті бар ерекше үлкен құмыра бар. Ерекше сәндік элементтердің бірі – жергілікті ерекшеліктері бар төрт русалка. Тилакода "капиллас поза" деп аталатын атриум бұрыштарындағы шағын ғимараттар ең жақсы сақталған, олар процессиялар үшін қолданылған. Санта-Мария-де-ла-Пурисима-Консепсьон-дель-Агуа-де-Ланда миссиясы Жалпаннан 20 км қашықтықта, Ксилилаға қарай 120-тас жолда орналасқан. Миссия 1760 және 1768 жылдар аралығында Мигель де ла Кампа салған және Таза ұғымның Әйеліне арналған, бұл қауым атының бір бөлігін құрайды. Бұл соңғы салынған миссия. Атриум қабырғамен шектелген және ортасында крест орналасқан, таспен төселген...