Кіріспе

Активке немесе нысанаға шабуыл жасау мүмкіндігін көрсететін тұжырымдамалық диаграммалар. Шабуыл ағаштары – активке немесе нысанаға шабуыл жасау мүмкіндігін көрсететін тұжырымдамалық диаграммалар. Шабуыл ағаштары әртүрлі салаларда қолданылған. Ақпараттық технологиялар саласында олар компьютерлік жүйелерге қауіп-қатерлерді және осы қауіп-қатерлерді іске асыруға болатын шабуылдарды сипаттау үшін пайдаланылды. Дегенмен, олардың қолданылуы тек дәстүрлі ақпараттық жүйелерді талдаумен ғана шектелмейді. Олар қорғаныс және аэроғарыш салаларында (мысалы, әскери ұшақтардағы авионика) бұзылмауға төзімді электрондық жүйелерге қарсы қауіптерді талдау үшін кеңінен қолданылады. Шабуыл ағаштары компьютерлік басқару жүйелеріне (әсіресе электр желісіне қатысты) көбірек қолданылуда. Шабуыл ағаштары физикалық жүйелерге қауіп-қатерлерді түсіну үшін де қолданылған. Шабуыл ағаштарының алғашқы сипаттамаларының кейбіреулерін Брюс Шнайер Counterpane Internet Security компаниясының бас технологиялық директоры (CTO) қызметін атқарган кездегі еңбектерінде және мақалаларында кездестіруге болады. Шнайер шабуыл ағашы тұжырымдамасын әзірлеуге белсенді қатысып, оны жариялауға үлкен үлес қосты. Алайда, шабуыл ағаштары туралы алғашқы ашық қолжетімді кейбір материалдарда Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің бастапқы дамуға қатысқандығы туралы мәліметтер де бар. Шабуыл ағаштары қауіп ағаштарына өте ұқсас, тіпті бірдей болуы мүмкін. Қауіп ағаштарын Bell Laboratories зертханасының Джонатан Вайс MIL STD 1785 нұсқаулығына сәйкес, AT&T компаниясының федералдық қолданбаларға арналған басқару және бақылау жүйелері бойынша жұмысы үшін әзірледі және алғаш рет 1982 жылы жариялаған мақаласында сипаттады. Бұл жұмысты кейін 1994 жылы Эдвард Аморозо талқылады.

Негізгі

Шабуыл ағаштары – бір түбірден, жапырақтардан және бағынышты түйіндерден тұратын көп деңгейлі диаграммалар. Төменнен жоғары қарай, бағынышты түйіндер – тікелей жоғарыдағы түйіннің шындыққа айналуы үшін орындалуы тиіс шарттар; түбір орындалса, шабуыл аяқталады. Әрбір түйін тек тікелей бағынышты түйіндері арқылы ғана орындалуы мүмкін. Түйін басқа түйіннің бағыныштысы болуы мүмкін; мұндай жағдайда шабуылды жүзеге асыру үшін бірнеше қадам қажеттігі логикалық болады. Мысалы, сыныптағы компьютерлер үстелдерге бекітілген десек. Оны ұрлау үшін бекіту кабельін кесу немесе құлыпты ашу керек. Құлыпты кілтпен ашуға болады немесе кілтті алу керек. Кілтті кілттің иесінен қауіп көрсету арқылы, пара беру арқылы немесе оны сақталған жерден алуға болады (мысалы, тышқан төменінен). Осылайша, төрт деңгейлі шабуыл ағашын құруға болады, оның бір жолы – (Кілттің иесіне пара беру, Кілтті алу, Құлыпты ашу, Компьютерді ұрлау). Түйінде сипатталған шабуылды орындау үшін, бағынышты түйіндерде сипатталған бір немесе бірнеше шабуылдар орындалуы керек. Жоғарыдағы мысалда тек «ЖӘНЕ» шарттары көрсетілген; алайда, «НЕ» шартын да құруға болады, мысалы, кабель кесілген жағдайда ғана өшірілуі тиіс электрондық дабылмен. Бұл міндетті құлыпты кесудің бағынышты түйіні ретінде жасаудың орнына, екі міндет те бірнеше нүктеде бірігуі мүмкін. Осылайша, ((Дабылдан құтылу, Кабельді кесу), Компьютерді ұрлау) жолы құрылады. Шабуыл ағаштары белгілі бір қателік ағашы формализмімен байланысты. Қателік ағашы әдістемесі, жоғарыдағы түйіндер жапырақ түйіндерімен орындалғанда, шарттарды бағалау үшін логикалық өрнектерді қолданады. Әрбір түйінге алдын ала ықтималдықтарды қосу арқылы, жоғарыдағы түйіндердің ықтималдықтарын Байес ережесін қолдана отырып есептеуге болады. Алайда, шындығында, ықтималдықтың нақты бағаларын алу мүмкін болмайды немесе оларды жинау тым қымбатқа түсуі мүмкін. Компьютерлік қауіпсіздікте, белсенді қатысушылармен (яғни шабуылшылармен) оқиғалардың ықтималдық таралуы тәуелсіз немесе біркелкі емес, сондықтан қарапайым Байес талдауы қолайсыз. Қателік ағашын талдауда қолданылатын Байес талдау әдістерін шабуыл ағаштарына қолдануға болмайды, сондықтан талдаушылар нақты шабуылшының қай шабуылды таңдайтынын анықтау үшін басқа әдістерді қолданады. Бұл шабуылшының мүмкіндіктерін (уақыт, ақша, білім, жабдық) көрсетілген шабуылдың ресурстық талаптарымен салыстыруды қамтиды. Шабуылшының орындау қабілетіне жақын немесе одан асып түсетін шабуылдар, арзан және оңай деп саналатын шабуылдарға қарағанда, аз таңдалады. Шабуылдың қарсыластың мақсаттарына қаншалықты сәйкес келетіні де шабуылшының таңдауына әсер етеді. Қарсыластың мүмкіндіктері шегінде болатын және олардың мақсаттарын қанағаттандыратын шабуылдар, олай емес шабуылдарға қарағанда, көбірек таңдалады.

Тексеру

Шабуыл ағаштары үлкен әрі күрделі болуы мүмкін, әсіресе нақты шабуылдармен айналысқанда. Толық шабуыл ағашында жүздеген немесе мыңдаған түрлі жолдар болуы мүмкін, олардың барлығы шабуылды аяқтауға бағытталған. Дегенмен, мұндай ағаштар қандай қауіп-қатерлер бар екенін және оларға қалай тойтарыс беруге болатынын анықтау үшін өте пайдалы. Шабуыл ағаштары ақпараттық қауіпсіздік стратегиясын анықтауға көмектеседі. Бірақ, осы стратегияны іске асыру үшін саясатты енгізу шабуыл ағашын өзгертетінін ескеру маңызды. Мысалы, компьютерлік вирустардан қорғану үшін жүйе әкімшісіне қолда бар бағдарламаларды және бағдарламалық қалталарды тікелей өзгертуге рұқсат бермей, пакеттік менеджерді пайдалануды талап етуге болады. Бұл шабуыл ағашына пакеттік менеджердегі жобалау қателіктері мен оларды пайдалану мүмкіндігін қосады. Көрініп тұрғанындай, шабуыл ағашындағы қауіп-қатерді азайтудың ең тиімді жолы – оны тамырға мүмкіндігінше жақын азайту. Бұл теориялық тұрғыдан дұрыс болғанымен, жүйенің үздіріліссіз жұмысына әсер етпей қауіп-қатерді азайту әдетте мүмкін емес. Мысалы, Windows жүйесіне вирустардың жұғу қаупін FAT файлдық жүйесіне қарағанда стандартты (әкімші емес) тіркелгі мен NTFS пайдалану арқылы азайтуға болады, сонда қалыпты пайдаланушылар операциялық жүйені өзгерте алмайды. Бұл іске асырылса, қарапайым пайдаланушының операциялық жүйені вирусқа жұқтыруының кез келген болжамды немесе күтпеген жолы болмайды; алайда, бұл пайдаланушылардың әкімшілік тапсырмаларды орындау үшін әкімшілік тіркелгіге ауысуын талап етеді, осылайша ағашқа басқа қауіп-қатерлер мен операциялық жүктемені қосады. Сонымен қатар, пайдаланушылар әлі де жазуға рұқсаты бар файлдарды, оның ішінде файлдар мен құжаттарды вируспен жұқтыра алады. 2000 жылдан бері, шабуыл ағаштарын құру үшін, осалдық тізбектерін динамикалық түрде қарап, анықтайтын, ынтымақтастық агенттерді қолданатын жүйелер құрылды.

Шабуыл ағашын модельдеу бағдарламасы

Бірнеше коммерциялық пакеттер мен ашық кодты өнімдер қол жетімді.