Кіріспе
Онтарио, Канададағы Big Chute Marine Railway – Канаданың Онтарио провинциясындағы Трент-Северн су жолының 44-ші шлюзінде (Георгиан шығанағы ауданында) орналасқан патенттік құрылғы. Ол қайықтарды жеке тіреу құрылымдарында шамамен 18 метрлік (60 фут) биіктік айырмасын басып өту үшін көлбеу жазықтық арқылы тасымалдайды. Бұл Солтүстік Америкадағы өз түріндегі жалғыз қолданыстағы теңіздік көліктік құрылғы (немесе каналдық көлбеу жазықтық) және оны федералдық басқарудағы Канаданың Ұлттық парктері қызметі бақылайды. Бұл құрылғы Ұлы саяхат маршрутымен жүретін кемелер үшін маңызды.
Big Chute Marine Railway is a patent slip at lock 44 (in the township of Georgian Bay) of the Trent Severn Waterway in Ontario, Canada. It works on an inclined plane to carry boats in individual cradles over a change of height of about 60 feet (18 m). It is the only marine railway (or canal inclined plane) of its kind in North America still in use, and is overseen by federally operated Parks Canada. This railway is vital for those cruising the Great Loop route.
Тарих
1914 жылы Северн өзенін Георгиан шығанағына Порт-Северн, Биг-Чут және Свифт-Рапидс арасында байланыстыру үшін 3 шлюз салуға келісімшарттар жасалды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, жұмыс күші мен ресурстар жетіспеді. Порт-Северндегі 45-ші шлюз аяқталуға жақын болғандықтан, ол кішкентай, «уақытша» шлюз ретінде аяқталды. (Ол бүгінге дейін қолданыста.) Биг-Чут және Свифт-Рапидс шлюздары аяқталмады, олардың орнына «уақытша» теңіз теміржолдары салынды. Алғашқы Big Chute Marine Railway 1917 жылы аяқталды, ол тек 11 метрге дейін ұзындығы бар қайықтарды тасымалдай алатын, бұл ірі коммерциялық кемелердің өтуіне кедергі келтірді. Swift Rapids теңіз теміржолы 1919 жылы Big Chute теміржолының жоспарымен аяқталды. 1921 жылы Биг-Чутта үш шлюз салу жоспары қайта қарастырылды, ол Биг-Чуттан қайықтарды алып, Кіші шұңқырдағы жылдам ағыстан аулақ болып, Кіші шұңқырдан төменге қарай су жолымен қосылатын жаңа канал бөлігінің бір бөлігі болар еді. Алайда, соғыстан кейінгі экономикалық төмендеуге байланысты жоба тағы тоқтап қалды, бірақ су деңгейін сақтауға қажетті бөгеттердің қалдықтары әлі де айналасындағы орманнан табылады. 1923 жылы қайықтардың көлемі мен саны артқандықтан, Big Chute-тегі бастапқы теміржол жаңартылды, екінші вагон 18 метрге дейін ұзындығы бар қайықтарды тасымалдай алды. 1923 жылғы вагон шамамен 2003 жылға дейін, өте қарбалас күндері немесе жаңа вагонға резерв ретінде пайдаланылды. Ескі вагон енді қолданылмайды, бірақ оны көрмеге қойылған. 1960 жылдары аймақ тағы да зерттелді. Ескі, тозуға ұшыраған Swift Rapids Marine Railway 1964 жылы бір стандартты шлюзбен ауыстырылды және Биг-Чутта бір шлюз салу жоспарланды. Құрылыс басталғаннан кейін, Ұлы көлдерде балық аулау өнеркәсібіне зиян келтірген теңіз шамшырағы Глостер тоғанында – теміржолдың түбінде табылды, содан кейін жоспарлар тоқтап қалды. Бірнеше тиімсіз идеялар ұсынылды, бірақ ешқандай практикалық шешім табылмады. 1960 жылдардың соңында ескі теңіз теміржолы аймақтағы қайықтардың қозғалысын қанағаттандыра алмады. Теміржолдың екі басында да ұзақ кезеңдер пайда болды, күту көбінесе түнгі уақытқа созылды. Теңіз шамшырағының Кучичинг және Симко көлдеріне таралуын болдырмау және трафик ағынын тиімді арттыру үшін зерттеулер жүргізілді. Бір биолог бірнеше күн бойы теміржолдың түбінде отырып, шлюзден өткен қайықтардың түбін тексерді, соңында қайықтың түбіне жабысқан шамшырақты көрді. Шамшырақ 6 метрден кем қашықтықта түсіп қалды, сондықтан теміржол теңіз шамшырағының таралуын болдырмауға тиімді деп шешілді. 1976 жылы жаңа, кеңейтілген теміржол салуға шешім қабылданды. Қазіргі вагон 1978 жылы ашылды және 30 метрге дейін ұзындығы және 7 метр ені бар қайықтарды тасымалдай алады. Оның құрылысы 3 миллион долларға бағаланды.
Операция
Кемелер шамамен 24 метр (80 фут) ұзындығы және 8 метр (26 фут) ені бар "саяға" (орындық) ішіне жүзеді. Төрт электр моторы кабель арқылы қозғалыс күшін қамтамасыз етеді. Ол жалпы салмағы белгілі бір мөлшерге дейін тасымалдауға мүмкіндік береді. Бұл үлкейтілген нұсқада арттырылған салмақ екі рельстің үстінде орналасады, ол вагондарды теңгеріп ұстайды (алдыңғы және артқы дөңгелектер әртүрлі рельстерде орналасқан, ал вагонның алдыңғы бөлігі жоғарғы рельстерде. Вагон рельстердің салыстырмалы профилінің арқасында көлденең күйде сақталады). Жолдың соңына жақындағанда, вагон суға батып бара жатқанда, сәл "мұрынымен төмен" қалыпқа ие болады. Қайықтар вагонның төменгі бөлігіне тіреледі, ал оларды қауіпсіз ұстап тұру және аударылып кетуіне жол бермеу үшін арнайы жолақтар қолданылады. Парктер Канадасы ескі жүйені қазіргі қауіпсіздік стандарттарына сәйкес келу үшін пайдаланудан тоқтатты, бірақ ескі рельстер мен вагон әлі де сақталған. Ескі жүйе 2003 жылы соңғы рет қолданылды.