1972 жылғы Аскердегі авиақырсыны

Кіріспе

1972 жылғы Braathen SAFE рейсі 239, сондай-ақ Asker апаты (Asker ulykken) деп те аталады, 1972 жылы 23 желтоқсанда сағат 16:33-те Норвегияның Аскер қаласындағы Вестмаркаға Fokker F28 Fellowship ұшағының бақыланатын түрде жерге соғылуы. Braathens SAFE ұшағы Алесунд әуежайынан, Виградан жоспарлы рейске ұшып бара жатқанда, Форнебудағы Осло әуежайына жақындаған кезде апатқа ұшырады. Ұшақтағы 45 адамның 40-ы қаза тапты, бұл 1996 жылы Внуково әуекомпаниясының 2801 рейсіне дейін Норвегиядағы ең қасіретті азаматтық авиация апаты болды. Норвегияның Dagbladet газетінің 1992 жылғы 23 желтоқсандағы мәліметінше, 1976 жылы Дания азаматы кешіккен ауру салдарынан қайтыс болды. Ұшқыштар Форнебудағы 06 ұшу-қону жолағына жақындағанда қысқа жол таңдады. Бұл, сондай-ақ, аспаптық қону жүйесінен (ILS) алынған бұрыс сигналдар ұшқыштардың өз орналасқан жерін дұрыс түсінбеуіне себеп болды. Осының салдарынан олар дұрыс емес қону жолын таңдап, ұшақтың төбелі аймақта жерге соғылуына әкелді. Құтқару операциясы дер кезінде басталды, бірақ ұшақты табуға алты жарым сағат уақыт кетті. Үш жылдан кейін тергеу комиссиясы ұшқыштардың өз орналасқан жерін жаңылыстырып түсінуіне алып келетін жағдайларды болдырмау үшін навигацияны жақсартуға бағытталған бірнеше шаралар қабылдау қажет деген қорытындыға келді.

Ұшу

Апатқа ұшыраған ұшақ, Fokker F28 Fellowship 1000 үлгісі, LN SUY тіркеу белгісіне және Sverre Sigurdsson деген атқа ие болды. Ол екі Rolls Royce Spey Jr. 555 15 қозғалтқышымен жабдықталған. Braathens SAFE компаниясы F28 ұшағының алғашқы тапсырыс берушісі болды және Sverre Sigurdsson 1969 жылдың басында коммерциялық рейске шыққан алғашқы F28 болды. 1972 жылға қарай Braathens компаниясының паркінде осындай алты ұшақ болды. Әуе компаниясы бұл үлгідегі ұшақтың алғашқы операторы ретінде бірқатар операциялық қиындықтарға тап болды. LN SUY ұшағының серийлік нөмірі 11011 болды және апатқа дейін 8228 сағат ұшқан және 16710 цикл жасаған. 239-шы рейс – Алесунд әуежайы, Виградан Осло әуежайына, Форнебуға жоспарланған рейс, саяхат уақыты шамамен 45 минутты құрады. Виградан сағат 16:00-де үш экипаж мүшесі және қырық екі жолаушы, оның ішінде төрт нәрестемен бірге ұшқанда рейс сәл кешікті. Рейс Рождество қарсаңында болғандықтан, оны көбінесе үйлеріне немесе Рождество мерекесіне туыстарына баруға, сондай-ақ Рождество демалысына шетелге аттанатын адамдар пайдаланды. Капитан Braathens компаниясында он алты жыл жұмыс істеді, соңғы он жылды капитан ретінде өткізді. Ұшақ экипажында бір мүше болды. Рейс қысқа болғандықтан, кофе емес, тек газдалған су және сыра берілді. Сондықтан пилоттар ұшақты толық бақылап отырды, бірақ соқтығысқан кезде олардың орналасқан жерін білмеді. Олар бұрылысты тым ерте жасады. Осы сәтте капитан әуе қозғалысын басқарушымен Рождество мерекесі туралы жеке әңгімелесіп отырды. Ұшақ ең төменгі қауіпсіз биіктіктен төмен түсіп, тіректерін және жақтауларын номиналды бағыттағыдай түсірді. Соқтығыс сағат 16:33-те болды. Ұшақ қараңғылық пен тұманға байланысты бағытынан жаңсылып кеткен. Алғашқы құтқарылғандардың екеуі кейін қайтыс болды, нәтижесінде қаза болғандардың саны қырыққа жетті. Fornebu әуе қозғалысын басқару қызметі ұшақтың радардан жоғалып кеткенін байқады және сағат 16:36-да Аскер және Bærum полиция бөліміне апат болуы мүмкін екенін хабарлады. Fornebu сағат 16:57-де Драммен полиция бөліміне хабарласып, Солли шаруашылығы маңында іздеу жұмыстарын жүргізуді сұрады. Әуе қозғалысын басқару ұшақтың болуы мүмкін жерін болжады. Олардың апат орнына қатысты болжамы дұрыс болғанымен, полицияға іздеу үшін дұрыс емес секторды берді. Аскер және Bærum полиция бөлімі сағат 17:00-де екі патруль жіберді, біреуін Аскерден Соллиге, екіншісін Сандвикадан Никебаттериеге. Аскерден келген патруль апат орнынан өте шығып, тексеру үшін тоқтады, бірақ қираған жердің белгілерін таба алмады. Сағат 17:13-те полиция Никебаттериеге экипаж жіберіп, іздеу-құтқару операциясын жүргізуді сұрады. Жалпы үйлестіруді Оңтүстік Норвегияның Бірлескен Құтқаруды Үйлестіру орталығы (JRCC SN) жүзеге асырды. Ұшақтың қираған жері сағат 22:50-де еріктілер тобы тапты, олар ұшақтың болжамды бағытымен жүрді. Бес минуттан кейін Силлинг Қызыл Крестінің Іздеу-құтқару корпусының экипажы оқиға орнына келді. Осы кезде операциялық орталыққа табылған жер туралы хабарланды, ал JRCC SN-ге сағат 23:07-де хабарланды. Сағат 23:24-те Форнебудан тікұшақ жіберіліп, сағат 23:41-де дәрігерді алу үшін Соллиге қонды. Ол ерікті іздеу тобының фараларымен бағытталған апат орнына жалғасты. Ол ауыр жарақат алғандарды алып, оларды екі рет Соллиге жеткізіп, жедел жәрдеммен ауруханаға жіберді. Екі жарақат алған адам жедел жәрдем машинасына жеткізілді. Іздеу-құтқару операциясы ресми түрде сағат 23:59-да аяқталды. Комиссияның тұрақты мүшелері апат болған күні сағат 17:00-де хабарласып, дереу жұмысын бастады. Ұшақтың қираған жері тексеру үшін Форнебуға, ұшуды тіркеу құрылғысы Копенгагенге, ал биіктік өлшегіштері АҚШ-қа жіберілді. Олар бірнеше жүз адаммен сұхбаттасты, ұқсас ұшақпен бірдей жарық және ауа райында рейстің қайталап жасады және 1973 жылдың ақпанына қарай екі жарым метрден астам жазбалар мен құжаттар жинады. Навигациялық қателердің салдарынан комиссия маршрутты бірнеше рет сынақтан өткізді. Егер маяк қате сигналдарды берсе және олар басқа тәсілдермен салыстырмай, оларды ұшатын болса, комиссияның сынақ рейстері, егер олар тоқтатылмаса, апатқа әкелетін бағытты көрсетті. Тез арада жариялауға уәде берілгенімен, жариялау қосымша мәліметтерді анықтау үшін кейінге қалдырылды. Есеп 1976 жылдың 4 қаңтарында жарияланды. Комиссия апаттың ықтимал себебі ұшақ 1100 метрге (3500 фут) түсу алдында орын алған навигациялық қателік болды деген қорытындыға келді. Ұшақта техникалық ақаулар табылмады. Есепте экипаж процедураларында бірқатар кемшіліктер болғаны айтылды: бағытты басқару өлшегіші аз көрінетін жерге көшірілді, радио компас дұрыс емес жиілікке орнатылды, сондықтан ол Лахтиден сигналдарды алды, әуе қозғалысын басқарумен демалыс туралы әңгіме және капитан ережеге сәйкес болжамды демалысқа шыққан жоқ. Апат орнына жақын, Миггхейм мен Сандунген арасындағы танымал шаңғы жолының бойында құрбандарға ескерткіш орнатылды.

The accident aircraft, a Fokker F28 Fellowship 1000 had aircraft registration LN SUY and was named Sverre Sigurdsson. It was equipped with two Rolls Royce Spey Jr. 555 15 engines. Braathens SAFE was the launch customer of the F28 and Sverre Sigurdsson was the first F28 to fly in revenue service, in early 1969. By 1972 Braathens had six such aircraft in its fleet. The airline had seen some operational difficulties as an early operator of the aircraft type. LN SUY had serial number 11011 and had at the time of the accident flown 8228 hours and had conducted 16710 cycles. Flight 239 was a scheduled service from Ålesund Airport, Vigra to Oslo Airport, Fornebu, estimated to take 45 minutes. It was marginally delayed when it departed Vigra at 16:00 with a crew of three and forty two passengers, including four babies. As the flight was the day before Christmas Eve, it was largely used by people traveling home or to visit family for Christmas and people heading abroad for Christmas holiday. The captain had been employed by Braathens for sixteen years, the last ten as captain. There was one member of cabin crew. As it was a short domestic flight, only soda pop and beer were served, not coffee. The pilots therefore had full control of the aircraft, but were not aware of their location at the time of the impact. They carried out their turn about too early. At this time the captain was having a private conversation concerning Christmas celebrations with the air traffic controller. The aircraft descended below the lowest safe altitude and lowered its gear and flaps as if they were on the nominal bearing. The impact took place at 16:33 The aircraft was off course in darkness and fog. Two of the initial survivors later died, bringing the death toll to forty. Fornebu Air Traffic Control noticed that the aircraft disappeared from their radar and notified Asker and Bærum Police District at 16:36 that there was a potential crash. Fornebu contacted Drammen Police District at 16:57 and asked for a search in the area around the farm at Solli. The air traffic control estimated the area in which they believed the aircraft must have been in. Despite that their estimate for the crash site was accurate, they gave the police an incorrect sector to search in. Asker and Bærum Police District dispatched two patrols at 17:00, one from Asker to Solli and one from Sandvika to Nikebatteriet. The patrol from Asker passed almost right by the crash site and stopped to investigate, but found no indications of the wreckage. At 17:13 the police requested that crew be allocated to Nikebatteriet to conduct a search and rescue operation. The overall coordination was carried out by the Joint Rescue Coordination Centre of Southern Norway (JRCC SN). The wreckage was found at 22:50 by a volunteer group, who had walked along the estimated route of the aircraft. Five minutes later crew from Sylling Red Cross Search and Rescue Corps arrived at the site. At this time the operations center was alerted of the find and JRCC SN was alerted at 23:07. A helicopter was dispatched from Fornebu at 23:24 and landed at Solli at 23:41 to pick up a medical doctor. It continued to the crash site, guided by the car lights of the volunteer search crew. It picked up the badly wounded and used two trips to bring them to Solli, where they were sent by ambulance to hospital. Two more wounded were carried to ambulances which had driven to the site. The search and rescue operation was officially concluded at 23:59. The commission's regular members were contacted at 17:00 on the day of the accident and they started their work immediately. The wreck was taken to Fornebu for investigation, the flight recorder was sent to Copenhagen and the altimeters were sent to the United States. They interviewed several hundred people, flew the flight with a similar aircraft in the same light and weather conditions and by February 1973 had collected more than two and a half meters of notes and documents. Because of the navigational errors, the commission test flew the route several times. When the beacon was transmitting false signals and they followed them without correlating by other means, the commission's test flights gave a course that would have resulted in a crash, had they not aborted. Despite promises of immediate release, the publication was postponed further to sort out further details. The report went public on 4 January 1976. The commission concluded that the probable cause of the accident was a navigational error which must have taken place before the aircraft had descended to 1,100 meters (3,500 ft). No technical faults were found with the aircraft. The report stated that there were some shortcomings in crew procedures: a measurement for direction control had been moved to a less visible location, a radio compass was set at the wrong frequency so it received bearings from Lahti, a conversation related to the holidays with air traffic control and that the captain was not as rested as he could have been according to regulations. A memorial to the victims was erected near the crash sites, located along a popular skiing trail between Myggheim and Sandungen.