Кіріспе

1-ші батальон, 5-ші теңіз жаяу әскерлері (1/5) – АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусының құрамындағы, Калифорния штатындағы Пендлтон теңіз жаяу әскерлері базасында орналасқан, шамамен 800 теңіз жаяу әскері мен теңізшіден тұратын жаяу әскер батальоны. "Жеронимо" деген атпен белгілі, ол 5-ші теңіз жаяу әскерлері полкі және 1-ші теңіз жаяу әскерлері дивизиясының бағынысында. Батальон 1914 жылы құрылған және содан бері АҚШ қатысқан барлық маңызды қақтығыстарда қызмет етіп келеді.

Тарих

1914 жылғы 13 шілдеде батальон Мексиканың Вера-Круз қаласында құрылып, Кариб теңізі аймағында қызмет ету үшін Кубаның Гуантанамо шығанағына аттанды. Батальон 1914 жылғы 24 желтоқсанда Норфолкқа (Виргиния штаты) қайтқаннан кейін таратылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылғы 25 мамырда батальон құрылып, 1 маусымда Францияға жөнелтілді. 1/5 келесі Бірінші дүниежүзілік соғыс науқандарына қатысты: Эна, Эна-Марн, Сен-Мишель, Мёз-Аргонн, Тулон-Труайон, Шато-Тьерри, Марабаш және Лимей. 1/5 1918 жылғы 6 маусымдағы Белло-Вуд шайқасында ең маңызды үлесін қосты, ол 142-ші биіктікті басып алып, шайқастың алғашқы шабуылдық әрекеттерін жүргізді. Батальон бастапқыда басқа роталар уақытында ауыстырылмағандықтан тек екі ротадан тұрды, олар төбедегі ашық бидай далаларына неміс автоматтары мен артиллериясының атысы астында байнеттерімен шабуыл жасады. 325 1/5 сарбаздың қаны төгілген шайқаста, артиллерия сержанты Эрнест А. Дженсон Бірінші дүниежүзілік соғыста Құрмет медалін алған алғашқы теңізші болды. 1918 жылдың желтоқсанынан 1919 жылдың шілдесіне дейін батальон неміс Рейн аймағын басып алуға қатысты. Содан кейін ол Вирджиния штатындағы Куантико теңіз жаяу әскері базасына қайта орналастырылып, 1919 жылдың тамызында таратылды. 1920 жылдың шілдесінде батальон АҚШ поштасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қайта құрылды. 1927 жылдың наурыз айында батальон көтерілісші күштердің құлату әрекеттеріне қарсы Никарагуа үкіметін тұрақтандыруға көмектесу үшін жөнелтілді. Келесі алты жыл бойы олар бейбітшілік орнағанша Никарагуа үкіметіне көмектесті. 1/5 1933 жылдың қаңтарында таратылды. Одан көп ұзамай батальон 1934 жылдың қыркүйегінде Куантико, Вирджинияда қайта құрылып, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Кариб теңізінде қызмет етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1934 жылдың қарашасында 1-ші батальон төртінші рет қайта құрылды, бірақ 1935 жылдың наурыз айында қайта таратылды. 1940 жылдың сәуірінде, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін аз уақыт қалғанда, 1-ші батальон тағы да қайта құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыста 1-ші батальонның теңізшілері Гуадалканал, Жаңа Гвинея, Пелелиу және Окинавада шайқасты. Пелелиуда 1-ші батальон генерал-майор Уильям Х. Рупертус басқаратын 1-ші теңіз дивизиясының қалған бөлігімен бірге аралға шабуыл жасады, негізінен аралдың әуежайын бақылауға алып және Филиппиндегі одақтастардың шабуылына кедергі келтіру үшін күресті. 1944 жылдың 15 қыркүйегінде Оранж Бич 1 және Оранж Бич 2 жағалауларына түскен 1-ші батальон жапондық танк пен жаяу әскерінің қарсы шабуылын толығымен жойып, танымал болды. Жапондық танктер мен роталық жаяу әскердің бұл қиын маневрі Пелелиу шайқасының барлық кезеңінде жапондықтардың ашық түрде жасаған жалғыз маневрі болды. 1946 жылдың сәуірінде міндеттері орындалғаннан кейін 1-ші батальон таратылды, ал Тынық мұхитының көптеген ардагерлері бейбіт өмірге қайта оралды.

Корей соғысы

1949 жылдың қазан айында 1-ші батальон, 5-ші теңізшілер корпусы Калифорния штатының Пендлтон лагерінде қайта құрылды. 1950 жылдың тамызында батальон Корея Республикасын басып алған коммунистік күштермен күресу үшін жөнелтілді. Пусан қоршауы, Инчхон, Сеул және Чосин көлі сияқты атаулар батальонның шайқас тарихына енді. Соғыс аяқталғаннан кейін 1-ші батальон АҚШ-қа оралып, Пендлтон лагерінде орналасты.

Вьетнам соғысы

1966 жылдың маусымынан 1971 жылдың наурызына дейін 1/5 бөлімі Оңтүстік Вьетнамға орналастырылды. Батальон Чу Лай, Дананг, Куан Нам, Кве Сон аңғары, Хой Ан, Фу Лок және Ан Хоа аймақтарындағы ұрыс қимылдарына қатысты. 1974 жылдың маусымында бөлім таратылды, бірақ 1975 жылдың наурыз айында қайтадан жандандырылды. Батальон 1968 жылдың ақпан айындағы Хуэ шайқасында маңызды рөл атқарды. Исіктің (Парфюмерия) өзенінің солтүстік жағындағы танымал Цитадельде жаумен шайқасқан батальон "Цитадель батальоны" деп белгілі болды.

Персия шығанағындағы соғыс және 1990 жылдар

1987 жылдан 1989 жылға дейін батальон Перс шығанағында "Прайм Чанс" операциясын қолдады. 1990 жылдың тамызында батальон Оңтүстік-Батыс Азияға "Шөлдік қалқан" операциясын қолдау үшін оралды, содан кейін "Шөлдік дауыл" операциясы барысында Кувейттегі жауынгерлік операцияларға қатысты. Батальон механикаландырылған "Риппер" жедел тобының сол жағын құрады, оған 7-ші теңізшілер батальонының 1-ші бөлімі, 1-ші танк батальонының "Альфа" ротасы, 3-ші танк батальонының "Альфа" ротасы, 7-ші теңізшілер штабы және 3-ші жеңіл брондалған жаяу әскер батальонының "Дельта" ротасы кірді. Оларды 3-ші шабуылдық-амфибиялық батальонның "Альфа" және "Дельта" роталары, 1-ші жауынгерлік инженерлік батальон және 1-ші барлау батальонының "Чарли" ротасының взводы қолдады. Жедел топты полковник Карлтон В. Фулфорд, кіші басқарды және Кувейтке еніп, Аль-Жабер әуежайын басып алып, 1991 жылдың 27 ақпанында Кувейт халықаралық әуежайында басқа теңіз күштерімен бірікті. Атысты тоқтатудан кейін жедел топ Манифех шығанағына қайтып, 8 наурызда Сауд Арабиясынан кетіп қалды. Батальон келесі күні Пендлтон лагеріне оралды.

Терроризмге қарсы жаһандық соғыс

Батальон 2003 жылы Кувейтке Саддам Хусейнді құлату үшін жасалған шабуыл күштерінің құрамына қосылу үшін жіберілді. 1/5-ші теңізшілер соғыс басталған күнінен бір күн бұрын елге бірінші болып кіріп, жауынгерлік операцияларды бастады. Батальон Бағдад үшін болған шайқасқа қатысуға дейін келесі апталарда солтүстікке қарай жылжыды. Олар 2004 жылдың басында "Ирак азаттығы" операциясы аясында Әл-Анбар провинциясында қауіпсіздік пен тұрақтандыру операцияларына қатысу үшін Иракқа қайта оралды. 2004 жылдың наурыз айында батальон, бұл жолы бірнеше басқа бөлімшелермен бірге 1-ші теңізшілер полкіне қосылып, Фаллужа қаласындағы "Вigilant Resolve" операциясына қатысты. Олар 2005 жылдың наурыз және қазан айлары аралығында Әл-Анбар провинциясының астанасы Ар-Рамади қаласында "Ирак азаттығы" операциясын қолдау үшін үшінші рет орналастырылды, сол кездегі теңіз жаяу әскерінің екі батальонының бірі болды. 1/5 2009 жылдың мамыр айынан желтоқсан айына дейін "Leatherneck" жедел тобының құрамында Ауғанстанға жіберілді және Хелманд провинциясының Нава-и-Баракзай ауданында жауынгерлік операциялар жүргізді. 1/5 2011 жылдың наурыз айынан қазан айына дейін "Тұрақты бостандық" операциясы мен ISAF-ты қолдау үшін Хелманд провинциясының Сангин ауданына жіберілді. Осы кезеңде олар екі жеке жауынгерлік операцияға қатысты. Батальон 17 қаза тапқан және 191 жараланған әскерге ие болды. Бұл ротацияны аяқтағаннан кейін олар "Navy Meritorious Unit Citation" марапатымен марапатталды.

Басқа операциялар

2012 жылдың қарашасында 1/5 батальондық десант тобы (БЛТ) ретінде 31-ші теңіз экспедициялық бөлімнің құрамына кірді. 1/5 алты айлық ротацияны аяқтады, соның ішінде 2013 жылғы Cobra Gold жаттығуын қолдау мақсатымен Таиландқа жөнелтілді. Батальонды 5-ші теңіз батальонының 2/4 бөлімшесі алмастырды және 2013 жылдың мамыр айының соңында Пендлтон лагеріне оралды, алты айлық ротацияны аяқтады, оның ішінде 2013 жылғы Cobra Gold жаттығуын қолдау үшін Таиланд Корольдігіне жөнелтілді. 2014 жылдың наурызынан қазан айына дейін 1/5 Австралияның Дарвин қаласында Теңіз айналымдық күші Дарвиннің құрлықтағы жауынгерлік элементі ретінде орналастырылды. Бұл Робертсон казармасына теңізшілердің үшінші айналымы болды, бірақ 1/5 – жақындағы тарихта Австралияға жөнелтілген алғашқы батальондық бөлімше болды. Батальонның қатысуы АҚШ-тың «Тынық мұхитыға бет бұруының» алғашқы айқын мысалы болды. 2015 жылдың қарашасында 1/5 қайтадан 31-ші теңіз экспедициялық бөлімін қолдау үшін BLT 1/5 құрамын құрды. 2017 жылдың шілдесінде 1/5 15-ші теңіз экспедициялық бөлімімен (15-ші МЭБ) MEU-дың құрлықтағы жауынгерлік элементі (GCE) немесе батальондық десант тобы (BLT) ретінде жөнелтілді. BLT Батыс Тынық мұхиты 17 2 (WESTPAC 17 2) кезінде Америка, Сан-Диего және Перл-Харбор арасында бөлінді. Олардың басты міндеті – «Берік шешім» операциясын қолдау болды. Жөнелтілу кезінде Америка кемесіндегі 1/5 теңізшілері мен матростары USS John S. McCain және Alnic MC соқтығысынан кейін John S. McCain кемесіне көмекке келді. 15-ші МЭБ 2018 жылдың ақпанында елге оралды. 2019 жылдың қараша айында 1/5 31-ші теңіз экспедициялық бөлімінің құрлықтағы жауынгерлік элементі ретінде BLT 1/5 құрамын құрды. Жөнелтілуге 2020 жылдың ақпанында Cobra Gold жаттығуына қатысу да кірді. Бөлім 2020 жылдың маусым айында Пендлтон лагеріне оралды. 2020 жылдың шілдесінде 1/5 АҚШ-Мексика шекарасына АҚШ Шекаралық патрулін қолдау үшін жөнелтілді. Бөлім 2020 жылдың қазанында Пендлтон лагеріне қайта орналастырылды. 2021 жылдың қарашасында 1/5 тағы да 31-ші МЭБ-ді қолдау үшін BLT 1/5 құрамын құрды. Бөлім 2022 жылдың мамырында Пендлтон лагеріне қайта орналастырылды.