Кіріспе

Веллингтондағы көше, Жаңа Зеландия

Куртенэй-плейс – Веллингтон қаласының Те Аро ауданындағы Куртенэй кварталының басты көшесі. Куртенэй-плейс ойын-сауық және түнгі өмірімен әйгілі. Көптеген мейрамханалар кешкі уақытқа дейін, ал барлардың көпшілігі таңға дейін ашық болады. Мұнда кеңселер, тұрғын үйлер, туристік сауда орындары, ойын-сауық, тамақ, өнер галереялары және түрлі жанрдағы тегін өнер ұсынатын көше музыканттары бар. Көшеде тәулік бойы көптеген жаяу жүргіншілер кездеседі.

Өнер

Әр екі жылда Куртенэй Плейс Жаңа Зеландияның халықаралық өнер фестивалінің көптеген шараларын қабылдайды. "Батс" театры – жаңа театр шеберлері мен пьесаларды дамытуға арналған алаң. 1964 жылы құрылған Downstage Theatre – Жаңа Зеландиядағы алғашқы кәсіби театр. Ол 2013 жылы жабылды. "Елшілік" театрында "Сақиналардың иесі" фильмінің "Патшаның оралуы" бөлігінің әлемдік премьерасы өтті. "Екі мұнара" және "Жүзіктер бірлестігі" фильмдерінің Австралия-Океания аймағындағы премьерасы да осы "Елшілік" театрында болды. Екі шара да CityLink арқылы рекордтық көлемде деректерді таратумен бірге, сағаттап тікелей эфирде көрсетілді. Театр Веллингтон қалалық кеңесінің аудандық жоспарындағы мұра нысандар тізіміне енгізілген. Heritage New Zealand оның мұралық құндылықтарын бірінші санатқа енгізіп, осы жердің «ерекше немесе маңызды тарихи және мәдени мұралық маңызы бар екенін» растады. Бұл театр бастапқыда "De Luxe" деп аталған және 1924 жылы салынған. Льюэллин Уильямс жобалаған, темір бетоннан тұрғызылған, сыртқы және ішкі архитектуралық элементтері классикалық стильде жасалған. 1945 жылы театрың аты "Елшілік" деп өзгертілді. Театр тарихымен байланысты көптеген өнер қайраткерлері бар, олардың ішінде 1923 жылы "De Luxe Theatre Company" компаниясын құрған Уильям Кемболл және сэр Роберт Керридж есімдері айтылады. 1996 жылы Веллингтондағы "Парамаунт" театрының жалға алушысы Керри Робинс "Елшілік" театрының жалға алу құқығын алды. 1997 жылы Веллингтон қалалық кеңесінің қаржылық қолдауымен "Елшілік" театрының сенімділік қоры театрды сатып алды. Келісім шарттарына сәйкес, меншік құқығы WCC-ге берілді. "Елшілік" театрының еншілес компаниясы – Қаржылық есеп: Аудит есебі. 2005 жылдың қазан айында Веллингтондық кино көрсетуші Керри Робинс "Елшілік" театрының операциялық басқаруын Village SkyCity Cinemas компаниясына сатты. "Парамаунт" театры (қазіргі таңда жұмыс істемейді) 2017 жылға дейін Веллингтондағы ең көне кинотеатр болып саналды. Бұл кинотеатр бастапқыда Те Аро жағалауының бөлігі болған, 1916 жылдың тамызында Джон Джеймс Уильямсон оның орнын сатып алды. Ол архитектор Джеймс Бенниге кино үйін жобалауды тапсырды. Кинотеатр 2017 жылы құрылыс компаниясына сатылғаннан кейін жабылды. Reading Courtenay Central Complex ішінде дүкендер, мейрамханалар және он экранды кинотеатр орналасқан. 8000 м² аумақты құрайтын бұл кешен Куртенэй Плейс пен жағалауды байланыстырады және аймақтың сәулеттік ерекшеліктерін сақтауға арналған. Бұл жоба 2003 жылы Property Council NZ Entertainment Excellence Award сыйлығын жеңіп алды. 1980 жылдардың ортасында Chase Corporation компаниясы бұл жерді Уэйкфилд орталығын салу үшін бұрғылап тастады, бірақ 1987 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін, Reading Cinemas компаниясы сатып алғанға дейін бұл жер ұзақ жылдар бойы бос тұрды. 2016 жылғы Кайкоура жер сілкінісі көршідегі тұрақ ғимаратына зақым келтіргеннен кейін кешен қауіпсіздік мақсатында уақытша жабылды. Тұрақ ғимараты бұзылғаннан кейін қайта ашылғаннан кейін, кинотеатр бөлімі 2019 жылы жасырын құрылымдық мәселелерге байланысты қайтадан жабылды. Ngā Taonga Sound & Vision (сонымен қатар NZ Film Archive) Куртенэй Плейстен бір блок қашықтықтағы Ghuznee St және Taranaki St бұрышында орналасқан. 2019 жылы жер сілкінісіне байланысты Молсворт көшесіндегі Жаңа Зеландия Ұлттық кітапханасына көшірілетіні туралы хабарланды. Сент-Джеймс театры. Бұрынғы Ұлы патша театры (кейінірек Westpac St James Theatre деп аталды), John Fuller and Sons Ltd үшін архитектор, инженер-құрылысшы және мердігер Генри Эли Уайт жобалаған. Бұл Оңтүстік жарты шардағы алғашқы болаттан жасалған, бетонмен қапталған, аркалы театр. Болаттан жасалған қаңқа 80 фут (25 м) ұзындықтағы төбе құрылымын тіреусіз ұстауға мүмкіндік берді және жер сілкінісіне қарсы жақсы төзімділікті қамтамасыз етті. 2011 жылдың шілдесінде Веллингтон конгресс орталығы мен Сент-Джеймс театрының сенімділік қорының бірігуінен құрылған Positively Wellington Venues, бұл театрды, сондай-ақ Веллингтон Опера үйін басқаруды бастады. Куртенэй Плейс ауданынан тыс жерде орналасқан тағы екі театр бар: Те-Папа жанындағы жағалауда орналасқан Circa Theatre және Азаматтық алаңда орналасқан Ұлттық балалар театрының үйі – Capital E. Опера үйі Мэннерс көшесінде орналасқан.

Оқиғалар

2017 жылы TEDxWellington Куртенэй-плейсдегі Сент-Джеймс театрында 13 спикер және 1000 делегатты шақырып, іс-шара өткізді.

Темір жол станциясы

Куртенэй Плейстің өзінің теміржол станциясы Тори, Блэр және Аллен көшелерінің арасында орналасып, ішкі аймақтан базарларға өнімдерді, ал сүтті жоғары Тори көшесінен таратуға дейін өңдеуге жеткізіп тұрды. 1904 жылы трамвайлар электрленген соң, теміржолдың жолаушылар трафигі трамвайларға ауысты, ал станция Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жабылды. Содан көп ұзамай рельстер бұзылып алынды.

Ерте дамуы

Куртенэй-плейстің солтүстік-шығыс жағы 1855 жылғы жер сілкінісіне дейін жағажай болған, содан кейін Кент пен Кембридж террасалары арасындағы Бассейн қорығынан ағып шыққан өзен арқылы кептірілген батпаққа айналды. Қысқа ғұмырлы Те Аро Па Таранаки көшесінің батысындағы биік жағында орналасқан, ал құрылыстың қалдықтарын 39–43 Таранаки көшесінде көруге болады. 1870 жылға қарай бір кезде 80 акр жерді алып жатқан Па жері сатылып, бөлінген. Сол жақтағы үшбұрыш Нарық резерваты деп белгіленді. Таранаки көшесінің ішкі бұрышы 1859 жылы Роуз Блэк пен Хюрреллдің ат шаруашылығын жасайтын цехына (Хоуп Гиббонс Фордтың тікелей ұрпағы) айналды, ал жағажай бұрышы 1862 жылы Гринфилдтің ағаш өңдеу фабрикасы (Reading Cinemas) болды. Веллингтон Газ компаниясы 1871 жылы 3½ акр қайта қалпына келтірілген жерге көмірден газ және кокс шығаратын зауытын, газ сақтағыштарын орнатты, ал 1898 жылы Тори көшесі мен Куртенэй-плейстің бұрышында бас кеңсесін салды. "Куртенэй-плейстегі алғашқы маңызды ғимарат 1900 жылдан кейін жергілікті қасапшы және кәсіпкер Джон Род JP салған" деп хабарланған. Қазіргі таңда мұра нысаны болып саналатын бұл ғимарат бастапқыда Т.С. Ламберт жобалаған, Аллен көшесі мен Куртенэй-плейстің шығыс бұрышында орналасқан. Кірпіштен салынған, бастапқыда үш қабаты мен үлкен жертөлесі, арт жағында қоралары (қазіргі Аллен көшесі, 23) болған. Кейіннен, мүмкін жер сілкінісінің салдарынан, екі қабатқа дейін азайтылған. 2015 жылы бірінші қабат пен жертөледе бар мен мейрамхана орналасқан.