Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флоридадағы археологиялық орын, АҚШ
Archaeological site in Florida, US
Хорр аралы – Флориданың оңтүстік-батысындағы аралда орналасқан маңызды Архаикалық кезеңдегі археологиялық орын, бұрын Хорр аралы деп аталған. Хорр аралы (қазір Кей Марко деп аталады, оны Кей Марко археологиялық орынымен шатастырмау керек) Флорида штатының Коллиер округіне қарасты Марко аралының оңтүстік жағында орналасқан. Орын төрт үйінді мен қабықтан жасалған шеңберді қамтиды. Бұл АҚШ-тың шығысындағы ең көне үйінді қабірлерінің бірі, ол шамамен 3400 радиокөміртекті жыл бұрын (BP) дауырланған. Үйіндідің бірі б.з.б. 6700 жылға дейін сона шақта пайда болған. Архаикалық кезеңде (б.з.б. 8000 – б.з.б. 1000) тұрақты түрде қоныстанған АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы ең ірі белгілі қоғамдастық болды. Арал капитан Джон Фоли Хоррдың есімімен аталыпты, ол 19 ғасырдың соңында аралда ананас өсірген. Капитан Джон Фоли Хоррдың үйі 1997 жылғы 8 қазанда АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіміне енгізілді. 1980 жылдардың соңында бір құрылыс компаниясы Хорр аралына көпір салуды және оны дамытуды жоспарлады. Аралды дамыту алдында археологиялық сараптамадан өтуді талап ететін мемлекеттік заңға жауап ретінде, құрылыс компаниясы зерттеу жобасын қаржылады. Зерттеу тобы үш ай бойы қазба жұмыстарын жүргізді.
Horr's Island is a significant Archaic period archaeological site located on an island in Southwest Florida formerly known as Horr's Island. Horr's Island (now called Key Marco, not to be confused with the archaeological site Key Marco) is on the south side of Marco Island in Collier County, Florida. The site includes four mounds and a shell ring. It has one of the oldest known mound burials in the eastern United States, dating to about 3400 radiocarbon years Before Present (BP). One of the mounds has been dated to as early as 6700 BP. It was the largest known community in the southeastern United States to have been permanently occupied during the Archaic period (8000 BCE 1000 BCE). The island is named for Capt. John Foley Horr, who raised pineapples on the island in the late 19th century. The Capt. John Foley Horr House was listed on the U. S. National Register of Historic Places on October 8, 1997. In the late 1980s, a development company planned to build a bridge to Horr's Island and develop it. In response to state law requiring an archaeological assessment of the island before it could be developed, the development company funded a research project. The research team carried out excavations for three months.
Қиралар
Хорр аралында төрт үйінді анықталды, бірақ B және C үйінділері қарапайым қоқыс орындары болып табылғандықтан, терең зерттелмеді. B үйіндісінде бүгілген жерлеу табылды. Қалған екі үйінді күрделі болып, қасақана салынғандай көрінді. А үйіндісі, биіктігі 20 фут болатын ең үлкені, өзегінде үлкен қабық үйіндісіне ие болды. Қабықтар үйілген жер бетінде бұрынғы тұру белгілері жоқ. Қабықтардың үстіне құмның бірнеше қабаты салынған. Бір құм қабатына көмір қосылған. Құмды жекелеген тостағандармен салу кезінде құмдағы көмір мөлшерінің айырмашылықтарын байқауға болады. Құмның соңғы қабатына қабықтар қосылған, ал үйіндінің үстіне тағы бір қабық қабаты жабылған. А үйіндісінде екі қабір табылды. Қабірлер үйінді аяқталғаннан кейін оның үстіне қазылған. Бір қабірдің радиокөміртектік сынағы нәтижесінде ол шамамен 3400 жыл бұрын жасалғандығы анықталды. Бұл – АҚШ-тың шығысындағы ең ежелгі үйіндідегі жерлеу орны. А үйіндісінің ортасы қазылмағандықтан, үйіндіде басқа жерлеу орындары бар-жоғы белгісіз. А үйіндісінен алынған әртүрлі сынамалар 3620–4760 жыл бұрынғы мерзімге жатқызылды. Д үйіндісі, басқа мақсатта салынған үйінді, 4450 жыл бұрынғы мерзімге датирленді. C үйіндісі 4870–4860 жыл бұрынғы мерзімге датирленді. B үйіндісінен алынған сынамалар 6730 және 4030 жылдар аралығындағы мерзімге сәйкес келеді.
Four mounds were identified on Horr's Island, but Mounds B and C were found to be simple middens, and were not investigated in depth. A flexed burial was found in Mound B. The other two mounds were complex and appeared to be purposely constructed. Mound A, the largest at 20 feet in height, had a large pile of shells at its core. There was no evidence of prior habitation on the ground surface where the shells had been piled. Several layers of sand had been added over the shells. One layer of sand had charcoal added. The additions of sand by individual baskets could be distinguished by the variations in the amount of charcoal in the sand. The final layer of sand had shells mixed in it, and the mound was topped by another layer of shells. Two burials were found in Mound A. The graves had been dug into the top of the mound after it was completed. Radiocarbon testing for one of the burials yielded a date of about 3,400 years Before Present. This is the oldest known mound burial in the eastern United States. As the center of Mound A was not excavated, it is unknown whether there were other burials in the mound. Various samples from Mound A have been dated to 3620–4760 BP. Mound D, the other purpose built mound, has been dated to 4450 BP. Mound C has been dated to 4870–4860 BP. Samples from Mound B yielded dates between 6730 and 4030 BP.
Қабықша сақинасы
Хорр аралындағы ескерткіште қабықтан жасалған сақина бар, онда қабық үйінділері орталық ашық кеңістікті қоршап тұрады. Кейінгі Архаика кезеңінен қалған көптеген қабық сақиналары Оңтүстік Каролина және Джорджия жағалауларының оңтүстігінде, Флорида түбегінің жағалауында және Мексика шығанағының солтүстік жағалауында, Перл өзеніне дейін таралған. Қабық сақиналарының пайда болуы АҚШ-тың оңтүстік-шығыс жағалауындағы ең ерте тұрақты елді мекендермен байланысты. Хорр аралындағы қабық сақинасы созылған жалпыға ортақ пішінге ие. Бұл қабық сақинасының салтанатты төбелермен байланысты анықталған сирек жерлердің бірі. Қабық сақинасының ұзындығы 160 метр, ені 100 метр, ал орталық алаңның ең кең жері 125 метрді құрайды. Сақинаны құрайтын үйінділердің биіктігі үш метрге дейін жетеді. Қабық сақинасы б.з. дейінгі 4800-4200 жылдар аралығында дауланған.
The Horr's Island site includes a shell ring, in which shell middens surround a central open space. A large number of shell rings from the Late Archaic period are found along the southern South Carolina and Georgia coasts, with a few scattered along the coast of the Florida peninsula and along the northern coast of the Gulf of Mexico as far west as the Pearl River. Shell rings were associated with the earliest known sedentary settlements along the coasts of the Southeastern United States. The shell ring at Horr's Island was an elongated horseshoe shape. It is one of the few sites where a shell ring is definitely associated with ceremonial mounds. The shell ring was 160 by 100 meters, and the central area, or plaza, was 125 meters at its widest. The middens making up the ring were up to three meters high. The shell ring has been dated to between 4800 and 4200 Before Present.
Құралдар мен үйлер
Хорр аралында қыш ыдыстар табылған жоқ. Ағаш, талшық және тері бұйымдары құмды топырақта сақталмады, бірақ сүйектер өте жақсы сақталған. Тек тас және қабыршақтан жасалған құралдар ғана сақталып қалды. Жергілікті жерде кескіш қасиетін ұзақ сақтайтын тастар болмағандықтан, адамдар қабыршақтан көптеген құралдар жасаған. Қазба жұмыстары кезінде бір ғана шерт ұшы табылған, ол басқа жерден әкелінген сауда тауары болған болуы мүмкін. Құмды әктас тастан жасалған ойық жалақтар мен оларға сыятын кішкентай дөңгелек тастар қабық құралдарын кескілеп қайрауға, тұқымдарды немесе кептірілген балықты ұнтақтауға пайдаланылған болуы мүмкін. Қабыршақтар балға, тескіш, кельте, қазу құралдары, сондай-ақ тостағандар, кеселер және қасықтар ретінде қолданылған. Қазба жұмыстары кезінде 600-дан астам қазылған шұңқырлар табылды. Олардың орналасуы кішкентай дөңгелек құрылыстардың тіректер ретінде жас бұтақтарды пайдаланып салынғанын көрсетеді. Бағаналардың жоғарғы жағы ортаға қарай иіліп, пальма жапырақтарымен жабылған деп есептеледі.
No evidence of pottery was found at Horr's Island. Wood, fiber and hide products were not preserved in the sandy soil, but bones were preserved very well. The only tools that survived were made from stone and shell. As there is no local supply of stones that will take and keep an edge, the people made many tools from shells. A single point of chert was found in the excavations, and probably was a trade item from elsewhere. Grooved slabs of sandy limestone, and small round stones that fit in the grooves, may have been used to sharpen shell tools and grind seeds or dried fish. Shells were used as hammers, awls, celts and digging tools, and as bowls, dippers and spoons. More than 600 postholes were found in the excavations. Their arrangement indicated that small circular structures were built using saplings as uprights. It was assumed that the tops of the poles were bent over to meet in the middle, and covered with palm leaf thatching.
Тағам
Қазба жұмысында табылған сүйектердің ішінде 74 түрлі балық және моллюска бар еді, ал құрлықта тіршілік ететін жануарлардың тек сегіз түрі ғана кездесті. Ең көп желінетін тағам – остерлер болды. Басқа моллюскалардың ішінде құсбауырлар, серф қабықшалары, скаллоптар, бұршақ қабықшалары және конус қабықшалары бар. Табылған балық сүйектерінің көптігі оларды егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік берді. Балықтардың көбісі кішкентай және шамамен бірдей өлшемде болды. Археологтар балықтардың шамамен 1/4 дюйм тор көзі бар торлармен ауланғанын жорамалдайды. Торды қолмен тартқандықтан, ірі балықтар тор жабылар алдында секіріп немесе қашып құтылуы мүмкін. Ошақтар мен тұрғын жайлардан көмірленген өсімдік тұқымдары табылды. Олардың арасында паникоид шөптерінің ұсақ тұқымдары, теңіз жүзімі, кокоплум, тікенді алмұрт және жабайы жүзім болды.
Bones recovered in the excavation included 74 species of fish and shellfish, but only eight species of land animals. Oysters were the most common food consumed. Other shellfish included quahogs, surf clams, scallops, whelks and conchs. The large number of fish bones recovered allowed for a detailed analysis. Almost all of the fish were small and of the same size. The archaeologists theorize that the fish were caught in nets with a mesh size of about 1/4 inch. As the nets would have had to be pulled by hand, bigger fish would have been able to escape by leaping over the net or swimming away before the net was closed. Carbonized plant seeds were found in hearths and living areas. These included the tiny seeds of a panicoid grass, and sea grape, cocoplum, prickly pear and wild grape.
Тұрақты жұмыс орны
Хорр аралының тұрғындары аулап жеген кейбір балықтар мен моллюскалар олардың қандай мезгілде ауланғанын анықтауға көмектесті. Хорр аралы тұрғындарының тамақтануында ең көп кездесетін үш балық түрі – сом, жіпсіңгі балық және кішкентай балық – піспеген кезде ауланған. Олардың қай мезгілде ауланғаны ауланған балықтардың орташа мөлшерімен анықталады. Бұл аймақтан жаңқалар әр қыста жоғалып, көктемде жаңалары өсе бастайды, сондықтан жаңқа қабықтарының мөлшері олардың қай мезгілде жиналғанын көрсетеді. Соңында, құрттың қабығында маусымдық жолақтар болады, олар құрттың қай маусымда, тіпті қай айда жиналғанын анықтауға мүмкіндік береді. Табылған сүйектер мен қабықтарды талдау көрсеткендей, құрттар қыс және көктемде, жаңқалар жазда, ал балықтар көбінесе күзде, сондай-ақ қыс және жазда ауланған. Археологтар Хорр аралы архаикалық кезеңнің соңында жыл бойы мекенделген деген қорытындыға келді. Хорр аралы – архаикалық кезеңде тұрақты түрде қоныстанған АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы ең ірі белгілі қауым.
Some of the fish and shellfish caught and eaten by the inhabitants of Horr's Island gave clues as to what time in the year they were caught. The three most common kinds of fish in the Horr's Island diet, catfish, threadfin herring and pinfish, were caught while immature. The time of year when they were caught is indicated by the average size of a group of harvested fish. Bay scallops disappear from the area each winter, and new scallops start growing in the spring, so the size of the scallop shells also indicates the time of year when they were gathered. Finally, quahogs have seasonal bands in their shells, which can be used to determine what season, or even what month, the quahog was gathered. Analysis of the bones and shells found at the site indicate that quahogs were gathered in the winter and spring, scallops were gathered in the summer, and the fish were caught mainly in the fall, but also in winter and summer. The archaeologists concluded that Horr's Island was occupied year round during the late Archaic period. Horr's Island is the largest known community in the southeastern United States to be permanently occupied during the Archaic period.