Кіріспе

Басилеядес – 19-ғасырдың екінші жартысында Грекиядағы ең тарихи машина жасау компанияларының бірі және елдегі өз саласындағы ең ірісі (сондай-ақ ең маңызды грек компанияларының бірі) болды. Ол 1859 жылы Пирейде құрылды және сол қаладағы Ifaistos және Куппас сияқты, Сиростағы Neorion, Афинадағы Vlahanis Petropoulos, Волостағы Glavanis Kazazis және 19-ғасырда құрылған басқа да компаниялармен бірге грек индустриалдық революциясында машина жасау секторының үлесін көрсетеді. Компания сонымен қатар, әсіресе 20-ғасырдың бірінші жартысында Грекиядағы ең ірі кеме жасаушы мекемелердің бірі болды.

Тарих

Базилеядес машина жасау зауытының дамуы Грекиядағы Пирейдің өнеркәсіптік және коммерциялық орталық ретінде қарқынды өсуімен байланысты болды, ол Сиростағы Эрмуполистің орнын басты. Кеме жасаудан басқа (алғашқы толығымен металлдан жасалған бу кемесі 1892 жылы салынған), Базилеядес металл және механикалық өнімдердің кең ауқымын өндірді, соның ішінде бу машиналары, қазандықтар, сорғылар, крандар, ауыл шаруашылығы техникасы, гидравликалық құрылғылар, металл көпірлер, теміржол материалдары және т.б., сонымен қатар толық зауыттарды орнату және жекелеген тапсырыс бойынша машина жасауды жүзеге асырды. Ол өнімдерін экспорттады және жарнамаларында өзін "Грекия мен Шығыстағы ең ірі машина жасаушы" деп атады. Грекияда 19 ғасырда теміржол вагондары жасалған болса да, мұндай құрылыс жұмыстарының көп бөлігі теміржол компанияларының өздері жүзеге асырды (қараңыз, сондай-ақ Пирей теміржол жұмыстары). Базилеядестің осы салаға қатысуы шектеулі болды: теміржол жабдықтарын жасаумен айналысқан компания 1899 жылы Аттика теміржолы үшін бу локомотивіне тапсырыс алды; құрылыс француздық түпнұсқа жоба бойынша жүргізілді. "Геленнис" (грек қызы) деп аталған тарихи локомотив 1900 жылы тапсырылды және шамамен 50 жыл бойы қызмет етті, содан кейін бұзылып, тек оның белгісі сақталды, қазір Афинадағы Теміржол мұражайында қойылған. Алайда, бұл жоба ұзаққа соқпады: Базилеядес компаниясы заманауи жарнамаларында "Локомотив өндірушісі" екенін мақтан тұтса да, мұндай бу локомотивтерін одан әрі өндірудің тиімсіз екенін тез түсінді. Базилеядес кеме жасау және кеме жөндеуге көбірек назар аударды, 1896 жылы Драпецона ауданында жаңа нысандар құрды, ал Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Грекиядағы ең ірі кеме жасаушы кәсіпорынға айналды. Соғыс кезінде нысандары неміс бомбалаудан зардап шекті, бұл компанияның біртіндеп құлдырауының бастапқы қадамы болды. 1953 жылы компания AEEHPL (гигант Бодосакис өнеркәсіптік тобының мүшесі) сатып алынды, ол өз қызметін кеңейту кезінде осы қадамды жасады. AEEHPL өзі 1999 жылы Бодосакистің "империясының" бұрынғы құлауынан кейін банкротқа ұшырады, ал 1963 жылы Пирей портына қарасты басқармаға ғимараттар мен кемежайларды сатты. Бұл тарихи компанияның нысандары орналасқан аудан әлі де "Базилеядес (немесе Василиядис) жағалауы" (Ακτή Βασιλειάδη) деп аталады. Екі құрғақ док әлі де қолданыста, олар Пирей портына қарасты басқарманың меншігінде және кеме жөндеумен айналысатын мердігерлерге жалға берілген, кейде оларды "Вассилиадис доктері" деп те атайды.