АҚШ-тағы афроамерикандық мектептер: Розенвальд жобасы

Кіріспе

АҚШ-тағы мектептер

Розенвальд мектептері жобасы 20 ғасырдың басында АҚШ-та, негізінен Оңтүстікте афроамерикалық балаларды оқыту үшін 5000-нан астам мектеп, дүкен және мұғалімдер үйлерін салған. Жобаның бастауында Джулиус Розенвальд, американдық еврей киім өндірушісі, Sears, Roebuck and Company компаниясының иесі және президенті болды, сондай-ақ афроамерикалық көшбасшы, педагог және қайырымдылық шараларын қолдаушы Букер Т. Вашингтон, Тускиги институтының президенті де болды. Бұл қажеттілік Оңтүстікте афроамерикалық балаларға арналған мемлекеттік білім берудің жеткіліксіз қаржыландырылуынан туындады, себебі ғасыр басында қара нәсілді адамдар кемсітіліп, аймақтың саяси жүйесінен шеттетілді. Балалар бөлек мектептерге баруға міндетті болды, бірақ олар көптеген жерлерде тіпті болған жоқ. Розенвальд – Розенвальд қорының негізін қалаушы. Ол көптеген мектептерге және басқа да қайырымдылық мақсаттарына бастапқы қаржыны бөлді. Осы жобаларға жергілікті деңгейде белсенділік таныту үшін, ол Қордың қолдауын жергілікті қоғамдардың қаржыны өзара толықтыруына байланысты етті. Қара және ақ нәсілді адамдар арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру үшін Розенвальд қоғамдардан мектептерге мемлекеттік қаражатты және/немесе еңбек ресурстарын жұмсауды, сондай-ақ құрылыс аяқталғаннан кейін қосымша ақшалай көмек көрсетуді талап етті. Осы бағдарламаның арқасында Оңтүстіктегі афроамерикалық ауылдық қауымдастықтары балаларына сапалы білім беру үшін миллиондаған доллар жинады, ал ақ нәсілді мектеп басқармалары мектептерді басқаруға және күтіп ұстауға келісуге тиіс болды. Алайда, осы бағдарламаға қарамастан, 1930 жылдардың ортасына қарай Оңтүстіктегі ақ мектептердің бір оқушыға шаққандағы құны қара мектептерден бес еседен астам болды (көпшілігі қара нәсілді Миссисипи штатында бұл көрсеткіш 13-ке 1-ден асты).

Розенвальд-Вашингтон ынтымақтастығы

Оңтүстік штаттарындағы бөлектетілген мектептерде афроамерикалық балалар өте нашар қаржыланған мектептерге жіберілді. Розенвальд пен Вашингтонның бірлескен жұмысы бұрынғы Конфедерацияның он бір штатында, сондай-ақ Оклахома, Миссури, Кентукки және Мэриленд штаттарында қара нәсілді балалар үшін 5000-ге жуық мектеп салынуына алып келді. Олардың бірлескен жұмысының нәтижесінде афроамерикалық балалардың шамамен үштен бірі осы мектептерде білім алды. Розенвальд-Вашингтон моделі афроамерикалық қауымдастықтардың қолдауын көрсетуді, сондай-ақ ақ нәсілді басқару органдарының қолдауын талап етті. Қара нәсілді қауымдар құрылысқа 4,7 миллион доллардан астам қаржы жинады, сонымен қатар көбінесе жер және еңбек күшін ұсынды. Зерттеулер көрсеткендей, Розенвальд бағдарламасы осы кезеңде ауылдық Оңтүстіктегі қара нәсілді адамдардың білім деңгейінің айтарлықтай өсуіне үлкен үлес қосты. Бұл зерттеу сонымен қатар мектепке қатылу, сауаттылық деңгейі, оқу жылдары, танымдық тесттердің нәтижелері және Солтүстікке көшуге елеулі әсер еткенін көрсетті, ең қиын жағдайдағы округтерде ең жоғары нәтижелер байқалды.

Юлиус Розенвальдтың рөлі

Юлиус Розенвальд (1862–1932) еврей неміс иммигрант отбасында дүниеге келген. Ол Нью-Йорктегі туыстарынан кәсіп үйреніп, киім тігуші болды. Оның алғашқы бизнесі банкротқа ұшырады, бірақ ол Чикагода (Иллинойс штаты) ашқан келесі бизнесі Ричард Уоррен Сирс, Сирс, Роубак және Компанияның дамып келе жатқан бизнесіне жетекші жеткізушіге айналды, бұл көптеген ауылдық американдықтарға пошта арқылы қызмет көрсететін сауда компаниясы еді. Америкалық азамат соғысы кезінде анықталған американдық ерлердің және олардың киімдерінің өлшемдеріндегі айырмашылықтарды пайдаланып, Розенвальд көп жылдардан кейін маркетологтар "Sears-тің жұмсақ жағы" деп атайтын өсімді жоспарлауға көмектесті: киім. 1895 жылы ол компанияның инвесторы болды, ал 1908 жылдан 1922 жылға дейін Sears президенті қызметін атқарды. Ол 1932 жылы қайтыс болғанға дейін төрағасы болып қалды. 1906 жылы Goldman Sachs қаржылық компаниясы Sears компаниясын акционерлік қоғам ретінде қайта ұйымдастырғаннан кейін, аға серіктестердің бірі Пол Сакс Чикагоға сапарлары барысында Розенвальдтар отбасының үйінде жиі тұратын. Юлиус Розенвальд пен Сакс Американың әлеуметтік жағдайын жиі талқылап, афроамерикандықтардың жағдайы АҚШ-тағы ең маңызды мәселе екендігіне келісті. Ғасыр басында Оңтүстіктегі миллиондаған адамдар сайлау құқығынан айырылып, Джим Кроу заңдарымен жүзеге асырылған бөліну жүйесінде екінші дәрежелі мәртебеге ие болды. Қаралардың мемлекеттік мектептері мен басқа да мекемелері соғысқан қаржыландыруға тап болды.

Букер Т. Вашингтонның рөлі

Сакс Розенвальдты 1881 жылы Алабамадағы Тускиги университеті ретінде дамыған, алғашқы нормалды мектептің директоры болған әйгілі педагог Букер Т. Вашингтонмен (1856–1915) таныстырды. Вашингтон АҚШ президенті Теодор Рузвельтті қоса, көптеген американдық көшбасшылардың құрметіне ие болды және Эндрю Карнеги, Джордж Истман және Генри Хатлстон Роджерс сияқты бай жомарттардан қаржылық қолдау алды. Ол Розенвальдты, басқалар сияқты, АҚШ-тағы афроамерикалықтардың білім берудегі нашар жағдайын түзетуге шақырды. 1912 жылы Розенвальд Тускиги директорлар кеңесіне мүше болуға шақырылды және ол 1932 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Розенвальд Вашингтонның қаржы іздеу үшін саяхаттауға кеткен уақытын азайтуы және мектепті басқаруға көбірек назар аударуы үшін Тускигиге қаржылай көмек берді. Вашингтонның ұсынысымен Розенвальд Алабаманың ауылдық аймақтарында алты кішкентай мектеп салуға қаржы бөлді, олар 1913 және 1914 жылдары салынды, ашылды және Тускигидің бақылауында болды.

Розенвальд қоры

1917 жылы Джулиус Розенвальд және оның отбасы "адамзаттың әл-ауқатын жақсарту" үшін Розенвальд қорын құрды. Өзін-өзі мәңгілік қаржыландыруға арналған басқа да қорлардың айырмашылығы, Розенвальд қоры барлық қаражатын қайырымдылық мақсаттарда пайдалануға бағытталған. Ол 70 миллион доллардан астам (1948 жылғы 70 000 000 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең) мемлекеттік мектептерге, колледждерге, университеттерге, мұражайларға, еврей қайырымдылық ұйымдарына және қара институттарға 1948 жылы қаражат таусылғанға дейін берді. Мектеп салу бағдарламасы Розенвальд қоры басқарған ең ірі бағдарламалардың бірі болды. Тюскеги институтының профессорлары әзірлеген заманауи архитектуралық жобаларды пайдалана отырып, қор 5 388 мектеп, 217 мұғалім үйі және Мэрилендтен Техасқа дейінгі 15 штаттың 883 округінде 163 шеберхана салуға 4 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Розенвальд қоры қаржыны сәйкестендіру жүйесіне негізделген, онда ақ мектеп кеңестері мектептерді күтіп ұстауға, ал қара қауымдастықтар құрылысқа көмектесуге міндеттелді. Ойын грант бағдарламасының мақсаттарын орындау үшін афроамерикандық қауымдастықтар Оңтүстіктегі 5 338 мектеп салуға 4,8 миллион доллар үлестірді.

Сақтау

Розенвальд мектептері 1954 жылы Жоғарғы соттың «Браун против Білім беру кеңесі» шешімінен кейін (мектептегі сегрегацияны конституцияға қайшы деп жариялаған) пайдасыз болып қалды, ал ғимараттар көбінесе тасталып немесе бұзылды. Кейбір қауымдастықтарда сақталған құрылымдар африкалық американдықтар үшін олардың көшбасшылары мен қауымдастықтарының білімге деген адалдығының символы болғандықтан маңыздылығын сақтап қалды. Басқалары ауылдық аймақтардағы қаржы тапшылығы, урбанизация, демографиялық өзгерістер, білім беру жүйесінің біріктірілген және интеграцияланған мектептерге өтуі және басқа да әлеуметтік өзгерістерге тап болды. Бұрынғы Розенвальд оқушылары Розенвальд мектептерін сақтауға бағытталған бірнеше бастамаға жетекшілік етті. Мысалы, Грузияда үш бұрынғы Розенвальд мектебі бұрынғы студенттер мен Грузия тарихи сақтау бөлімінің күш-жігері арқасында сақталды, нәтижесінде 2001 жылы олар Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. 2001 жылы Ұлттық тарихи сақтау қоры Розенвальд мектептерін елдегі ең қауіпті орындардың бірі деп атады және оларды сақтау үшін хабардар ету және қаржы жинау кампаниясын құрды. Кем дегенде 60 бұрынғы Розенвальд мектебі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 2015 жылы Ұлттық қор Розенвальд мектептерін Ұлттық қазына деп жариялады. Грузияда бірнеше Розенвальд мектебінің орналасқан жерлері Грузия тарихи қоғамы басқаратын Грузия тарихи маркерлер бағдарламасы арқылы еске алынды. Қоғамдық ұйымдармен бірлесіп, Хирам Розенвальд мектебі (2006, Полдинг округі), Мейкон округі Оқу мектебі (2016, Мейкон округі), Барни түсті бастауыш мектебі (2013, Брукс округі) және Нобл Хилл Розенвальд мектебі (1995, Грузия Табиғи ресурстар департаменті, Бартов округі) үшін маркерлер орнатылды. Кейбір мектептер жаңа мақсаттарға бейімделді. Солтүстік Каролина штатының Стокс округіндегі Уолнат Ков түсті мектебі қарттарға арналған қоғамдық орталық ретінде пайдалануға жаңартылып, Ұлттық сақтау құрмет сыйлығына ие болды. Оңтүстік Каролина штатының Помария қаласындағы Хоуп Розенвальд мектебі де қоғамдық орталық ретінде пайдаланылуда. Мэриленд штатының Принс-Джордж округіндегі Хайленд-Парк мектебі мектеп жүйесімен үздіксіз пайдаланылып келді. Жақында ол Headstart орталығы ретінде пайдалануға берілді. Солтүстік Каролина штатының Кьюри қаласындағы Канетук Розенвальд мектебі жергілікті афроамерикандық қауымдастық тарапынан жаңартылып, белсенді қоғамдық орталық ретінде пайдаланылуда. Луизиана штатының ДеРиддер қаласындағы Борегард еншілес оқу мектебі 2007 жылы федералды грантпен жаңартылып, 2009 жылы BeauCare Head Start ретінде ашылды. 2012 жылы жеке қаржыландырылатын коммерциялық емес ұйым – Ұлттық тарихи сақтау қоры Розенвальд мектептерін қалпына келтіру жөніндегі нұсқаулық жариялады. 2022 жылы Конгресс Розенвальд мектептерін сақтап, түсіндіру үшін ұлттық тарихи парк құрудың мүмкіндігін зерттеуді Ұлттық парк қызметіне тапсыратын заң қабылдады.

Rosenwald schools became obsolete following the Supreme Court's 1954 Brown v. Board of Education decision (which declared school segregation unconstitutional), and the buildings were frequently abandoned or dismantled. In some communities, surviving structures have been preserved because of the deep meaning they had for African Americans as symbols of the dedication of their leaders and communities to education. Others were threatened by lack of funds in rural areas, urbanization, changes in demographics, changing styles of education to consolidated and integrated schools, and other social changes. Former Rosenwald students have led some efforts to preserve Rosenwald Schools. For example, in Georgia, three former Rosenwald Schools were preserved by the efforts of former students and Georgia's Historic Preservation Division, leading to their being listed on the National Register of Historic Places by 2001. In 2001, the National Trust for Historic Preservation named Rosenwald Schools near the top of the country's most endangered places and created a campaign to raise awareness and money for preservation. At least 60 former Rosenwald Schools are listed on the National Register of Historic Places. In 2015, the National Trust classified the Rosenwald Schools as National Treasures. In Georgia, several Rosenwald School sites have been commemorated through the Georgia Historical Marker Program, currently administered by the Georgia Historical Society. In partnership with community organizations, markers have been erected for the Hiram Rosenwald School (2006, Paulding County), Macon County Training School (2016, Macon County), Barney Colored Elementary School (2013, Brooks County), and Noble Hill Rosenwald School (1995 by the Georgia Department of Natural Resources, Bartow County). Some schools have been adapted for new uses. Walnut Cove Colored School in Stokes County, North Carolina, won a National Preservation Honor Award for its rehabilitation for use as a senior citizen community center. The Hope Rosenwald School in Pomaria, South Carolina, also will be used as a community center. The Highland Park School in Prince George's County, Maryland, had been in continuous use by the school system. It was recently renovated for use as a Headstart Center. The Canetuck Rosenwald School in Currie, North Carolina, has been renovated by the local Black community and is used as a busy community center. The Beauregard Parish Training School in DeRidder, Louisiana, was renovated with a federal grant in 2007 and opened in 2009 as BeauCare Head Start. In 2012, the National Trust for Historic Preservation, a privately funded nonprofit organization, published a guide to restoring Rosenwald Schools. In 2022 Congress passed a bill directing the National Park Service to study feasilibility of a national historical park preserving and explaining Rosenwald Schools.

Әсерлер

Зерттеушілер Розенвальд мектептерінің оңтүстік аймағындағы ауылдық афроамерикалықтарға тигізген әсерін АҚШ халық санағы және Екінші дүниежүзілік соғыс деректері негізінде өлшеді және сауаттылық деңгейі мен танымдық көрсеткіштерге тигізген әсерінің зор екенін анықтады. 2021 жылғы зерттеу сонымен қатар Розенвальд мектептеріне қатысқан оқушылардың өмір сүру ұзақтығы артқанын, ал Солтүстік Америка Құрама Штаттарына көшіп кету ықтималдығы жоғарылағанын көрсетті.