Кіріспе
Lost эпизоды "23-ші Забур" – Lost телесериалының екінші маусымындағы оныншы, барлығы 35-ші эпизод. Эпизодты Мэтт Эрл Бисли түсірген, ал сценарийін Карлтон Куз және Деймон Линделоф жазған. Ол алғаш рет 2006 жылдың 11 қаңтарында ABC телеарнасында көрсетілді және орташа есеппен 20,56 миллион америкалық көрермен көрді. Эпизодтың орталық тұлғасы – Эко мырза (Адеваль Акиннуое Агбадже), флэшбэктерде ол Нигериядағы бұрынғы соғыс басшысы екені белгілі болады, ал аралдағы оқиғаларда Чарли Пейс (Доминик Монаган)пен бірге аралға құлаған Нигерия ұшағына барады. Эпизодтың басты тақырыбы – өксіну және кешірім. Сценарий жазылу кезінде "Deus Ex Machina" эпизодынан, яғни Нигерия ұшағы алғаш рет көрсетілген эпизодтан шабыт алды. "23-ші Забур" эпизодына жазылған сын-пікірлер жағымды болды, флэшбэк пен Акиннуое Агбадженің Эко рөлін сомдауы жоғары бағаланды. Эпизодтың сценарийі кейіннен Эмми сыйлығына иегер атануға ұсынылды.
"The 23rd Psalm" is the tenth episode of the second season of Lost, and the 35th episode overall. The episode was directed by Matt Earl Beesley and written by Carlton Cuse and Damon Lindelof. It first aired on January 11, 2006, on ABC, and was watched by an average of 20.56 million American viewers. The episode is centered on the character of Mr. Eko (Adewale Akinnuoye Agbaje), who in flashbacks is revealed to be a former warlord in Nigeria, and in the present day events goes with Charlie Pace (Dominic Monaghan) to the Nigerian airplane which had crashed on the island. The episode has an overall theme of redemption, and was written by drawing inspiration from "Deus Ex Machina", the episode where the Nigerian airplane was first introduced. Reviews for "The 23rd Psalm" were positive, praising the flashback and Akinnuoye Agbaje's performance as Eko. The episode's script was later nominated for an Emmy Award.
Қайталаулар
Нигериялық партизандар шағын ауылға келді, Еми есімді жас баланың қолына түсіп, оны бір қартты атуға мәжбүрлеуге тырысты. Бала тартынса, оның ағасы Эко қаруды алып, қартты өзі атып өлтірді. Партизандар бұған қуанып, оны өздерінің қатарына қосылуға мәжбүрледі, мойнынан христиандық крестін жұлып алды, ал оны Еми алды. Көп жылдар өткен соң Эко қуатты соғыс бастығына айналды. Ол елден героин шығаруға тырысатын есірткі сатушымен кездеседі. Эко оған «көмектесуге» ұсыныс жасайды, есірткіні арзанға сатып алып, елден шығарып жіберуге келіседі. Есірткі сатушы келіседі, бірақ Эконың жаны жоқ деп ойлағаннан кейін өлтіріледі. Кейін Эко туған қаласындағы шіркеуге барады, онда Еми дін қызметкері болып қызмет етеді. Эко Нигериядан тек Біріккен Ұлттар Ұйымының гуманитарлық және миссионерлік ұшақтарына ғана рұқсат берілетінін айтып, ұшақ сұрайды. Ол есірткіні Нигериядан алып кетіп, бауырына полиомиелитке қарсы вакцина алуға ақша беремін дейді. Еми көмектесуден бас тартады. Кейін Эко тағы да бауырына келіп, Емиден Эко мен оның екі серігін дін қызметкерлері етіп бекітетін құжаттарға қол қоюын сұрайды, осылайша олар өздері ұшақтың жолдамасын рәсімдей алады. Бауыры келіспейді, бірақ Эконың екі досы Еми көмектеспесе шіркеуді өртеп жіберетінін айтқаннан кейін, неге болса да қол қояды. Эко сондай-ақ, героинды жасыру үшін Әзірет Мәриямның мүсіндерін сатып алады. Діни қызметкерлердің киімін киіп, Эко және оның екі серігі есірткіні Бичкрафт ұшағына тиеп жатқанда, Еми келіп, кетпеуін өтінеді. Біраз уақыттан кейін Нигерия әскері келіп, оның біреуін өлтіріп, Емиді атып тастайды. Эко бауырын ұшаққа отырғызады, бірақ алтын тісі бар ұшқыш Эконың ұшуына кедергі келтіріп, ұшып кетеді. Содан кейін әскерилер келіп, Эконы нағыз дін қызметкері деп қате түсініп, одан: «Әке, жағдайыңыз қалай?» деп сұрайды.
Аралдағы
Аралда Клэр Литтлтон (Эмили де Равин) Эконың өз клубының басына діни жазуларды кескенін көріп, Чарли Пейстің (Доминик Монаган) Әзіре Мәрияның мүсінін алып жүргенін айтады. Эко бірден мүсінді көруді талап етеді, оны сындырып, Клэрге ішіндегі героинді көрсетеді. Содан кейін Эко Чарлиге барып, оны ұшаққа жеткізуді талап етеді. Осы уақытта Локк Майкл Доусонға (Гарольд Перрино) қаруды қалай қолдану керектігін үйретеді, ал Майкл Кейт Остинді (Эванжелин Лилли) люктің компьютеріндегі кезегін алмастыруын сұрайды. Компьютерде Майкл ұлы Уолтпен (Малькольм Дэвид Келли) сөйлесуді жалғастырады, бірақ Джек Шепард (Мэтью Фокс) кіргенде бұл сөйлесу үзіледі, ол бұл туралы ештеңе білмейді. Бичкрафтқа бара жатқанда Эко мен Чарли ағаштан парашют табады, ол Боун Карлайл (Иан Сомерхолдер) мен Джон Локк (Терри О'Квинн) бұрын тапқан, дін қызметкері киімін киген нигериялықтың денесіне алып келеді. Эко өлген адамның алтын тісін көргенде, Чарлиге ол адамның "өмірін сақтап қалғанын" айтады. Чарли жолын жоғалтады, ал Эко оған ағашқа көтерілуін айтады. Ол ағаштың үстінде тұрғанда, ағаштар түбірлерімен жұлынып, орманнан қара түтін шығады, ол еркін қозғалады. Түтін Экоға оның өткенінен суреттер көрсетіп, қарсы тұрады. Чарли қашуға айтса да, Эко өз орнынан қозгалмай, түтін артқа тартылып жоғалып кеткенше оған қарайды. (Бұл көрініс маңызды, себебі ол екінші маусымда түтін монстрдің алғашқы пайда болуын көрсетеді және оның алғашқы нақты суреті осы көріністе түсірілген; бірінші маусымның финалындағы өте қысқа көріністерден басқа, монстр бүкіл бірінші маусым бойы көрінбеді.) Эко мен Чарли ұшақты табады, оның ішінде Эко Йеми деп танитын тағы бір денеге тап болады. Йемидің денесінен крестті алып, Эко Чарлиге ол өзінің інісі екенін айтады, Чарлиге "сындырғаны үшін" Әзіре Мәрияның мүсінін сыйға береді және ұшақты өртеп жібереді. Чарли Экодан өзі дін қызметкері ме деп сұрайды, ал Эко кресті мойнына іліп, "Иә, менмін" деп жауап береді. Екеуі ұшақ өртеніп жатқанда Ескі Ұстаздан 23-ші псаломды оқиды. Лагерьге келгеннен кейін Чарли Клэрден кешірім сұрайды, бірақ Клэр оған оны және ұлын жалғыз қалдыруын айтады. Чарли орманға кіріп, Эко берген мүсінді сақтау үшін Әзіре Мәрияның мүсіндерін жасырған жерін ашады.
Өндіріс
"Deus Ex Machina" фильмінің түсірілімінде нигериялық ұшақ, қарулы дін қызметкері кейпіндегі мәйіт және героинге толы Мария мүсіндері таныстырылды. "Lost" жазушылары Бичкрафттың оқиғасын кейіпкерлердің бірінің естеліктерімен байланыстыруды шешті. Олар 2-ші маусымда таныстырылатын, ұшақтың құйрық бөлігіндегі кейіпкердің бірін пайдалануға келісті, "іс жүзінде дін қызметкері кейпінде жасырынуға мәжбүр болған жаман жігіт, және ол мұндай жағдайға қалай түсті, және қазір өзін дін қызметкері ретінде көрсетуі мүмкін бе?". Эко мен Локк аралдағы рухани көшбасшылар болғандықтан, бірақ Локк аралдың күштеріне "язықшалық, ритуалдық құрметпен" қарайтын болса, ал Эко – "шынайы діни сенімге" ие болғандықтан, жазушылар Карлтон Куз және Деймон Линделф осы эпизодта "Deus Ex Machina" фильмімен салыстырулар жасауды шешті, онда Локк пен Бун Бичкрафтты табады. Ең үлкен ұқсастық – Чарлидің Эконың "жақтасы" болуға құштар еместігі, дәл Бунның Локкке ұшаққа жасаған саяхатында еріп келгені сияқты. Естеліктер Эконың діни бауырынан өзгеше екенін көрсетуге бағытталған, бірақ ақырында Йемиге ұқсас болып шықты. Бұл эпизодты шамамен 20,56 миллион американдық көрермен тамашалады, апталық рейтингте AFC плей-оффтары мен "Desperate Housewives" телесериалынан кейін үшінші орынға ие болды. "23-ші псалм" эпизодына жазылған пікірлер көбінесе оң болды. Entertainment Weekly журналының редакторы Джефф Дженсен эпизодқа "азаттық пен тағдыр туралы керемет және ерекше теңеу" деп баға берді. Filmfodder.com сайтынан Мак Слокум бұл эпизодты екі айлық үзілістен кейін лайықты қайта оралу деп атады, Эконың "жай ғана келбеті мен қарапайым сөздері экранды салмақтылық пен тартымдылықпен толтырады" деді. Zap2it сайтынан Райан Макги эпизодтың ең жарқын тұстарын Монстрмен болған сахна және естеліктер деп атады, оның пікірінше, "[кейіпкерді осыншалықты қысқа мерзімде түсіндіруге тамаша жұмыс жасалған]". IGN сайтынан Крис Каработ эпизодқа 10 балдық шкала бойынша 8,3 бал берді, Эко кейіпкерінің дамуын және естеліктерді жоғары бағалады. Жазушылар Карлтон Куз және Деймон Линделфтің "23-ші псалм" сценарийі "Драмалық сериалдағы үздік жазу" номинациясы бойынша Primetime Emmy сыйлығына ұсынылды. IGN "23-ші псалмды" барлық 115 "Lost" эпизодының арасында 40-шы орынға қойды, бұл естеліктерді "сериалдағы ең динамикалық және амбициялық" деп сипаттады. Los Angeles Times газетінің ұқсас тізімі эпизодты 49-шы орынға орналастырып, оны "керемет бастама, бірақ өкінішке орай, лайықты жалғасы болмаған" деп сипаттады.