Дэвид Борен: Оклахома саяхаты және мансабы

Кіріспе

Бұрынғы АҚШ сенаторы

Дэвид Лайл Борен (21 сәуірде 1941 жылы туған) – Оклахома штатының зейнеткерліктегі американдық заңгері және саясаткері. Демократиялық партия мүшесі, ол 1975 жылдан 1979 жылға дейін Оклахома штатының 21-ші губернаторы, ал 1979 жылдан 1994 жылға дейін АҚШ Сенатында үш мерзім қызмет етті. Консервативті демократ саналатын ол, бүгінгі күнге дейін Оклахома штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет еткен партиясының соңғы өкілі. 1994 жылдан 2018 жылға дейін Оклахома университетінің 13-ші және ең ұзақ қызмет еткен президенті болды. Сенаттың барлау комитетінің төрағасы лауазымында ең ұзақ қызмет еткен адам. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде Борен 2018 жылдың 30 маусымынан бастап Оклахома университетінің президенті лауазымынан зейнеткерлікке шығатынын ресми түрде жариялады.

Ерте өмір және мансап

Борен Вашингтон қаласында, Кристин (туған тегі МакКоун) мен бұрынғы АҚШ өкілі Лайл Хаглер Бореннің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1963 жылы Йель университетін американдық тарих мамандығы бойынша бітірді, сыныбының ең үздік бір пайызына кірді және Фи Бета Каппаға сайланды. Ол Йель консервативтік партиясының, Канон және Касл РОТК құрмет қоғамының мүшесі болды, Йель саяси одағының президенті болып сайланды және "Жұмыр сүйек және бассүйек" (Skull and Bones) қоғамының мүшесі. Ол Род стипендиясын жеңіп алып, 1965 жылы Оксфорд университетінен философия, саясат және экономика бойынша магистр дәрежесін алды, кейіннен Род стипендиясын іріктеу комиссиясының мүшесі болды. 1966 жылы Борен демократ Вильям К. Уонтлендті алғашқы сайлауда және Клиффорд Конн-младшийді жалпы сайлауда жеңіп, Оклахома штатының өкілдер палатасына өтті, онда төрт мерзім қызмет етті (1967-1975 жылдар). 1968 жылы Оклахома университетінің құқық мектебінен заңгерлік диплом алды. Палатада қызмет еткен кезінде Борен Оклахома университетінде қара нәсілді белсенді Пол Бутелге, социалист және Вьетнам соғысына қарсы белсенді, сөз сөйлеуге рұқсат бергені үшін тергеу жүргізген комиссияның мүшесі болды. Палатадағы қызметі барысында Борен Оклахома баптист университетінде профессор болып жұмыс істеді. Борен 1963 жылдан 1974 жылға дейін Оклахома армиясының ұлттық гвардиясында қызмет етті. Ол капитан шынжырғына жетіп, Вьюокадағы 2120-шы жабдықтау және қызмет көрсету ротасының командирі болды.

Әкім

1974 жылы Борен губернаторлыққа кандидат болды. Уотергейт дағдарысы кезеңіндегі анти-қалыптық қозғалыстармен үйлесімді, Бореннің күш-жігері «Бореннің сыпырғыш бригадасын» құрады, бұл «Ескі гвардияны жою» және мемлекеттік басқаруға түбегейлі реформалар енгізу туралы оның уәдесін көрсету үшін жасалды. Борен және конгрессмен Клем Макспадден бастауыш сайлауда қолданыстағы Дэвид Холлды жеңіп, Демократиялық партияның тікелей кандидаттығы үшін екінші турға өтті. Борен екінші турда Макспадденді жеңіп, содан кейін жалпы сайлауда республикашыл Джим Инхофты жеңді. Кездейсоқ жағдай, Инхоф 1994 жылғы арнайы сайлауда Бореннің отставкасынан кейін АҚШ Сенатында оның орнын басты. Өзінің қызметінің барысында Борен мыналарға жұмыс істеді: бір әйелден екіншісіне мүлік мұраға қалғандағы мүра салығын жою; штаттық табыс салығы мөлшерлемесін төмендету; 1973 жылғы Оклахома штатының түрмесіндегі тәртіпсіздіктерден кейін штаттық түзеу жүйесін жақсарту; және жүзден астам мемлекеттік агенттіктерді, комиссияларды және кеңестерді тарату. Борен Энергетикалық дағдарыс кезінде табиғи газ бағасын ұлттық деңгейде либералдауды жақтаған кезде ұлттық назарды өзіне тартты. Борен 1978 жылы қайта сайлануға түспеді, оның орнына зейнеткерлікке шыққан Дьюи Бартлетт ұстаған АҚШ Сенатының мандатына кандидат болды. Ол көптеген кандидаттардың арасында 46 пайыз дауыспен жеңіске жетті, ал екінші орынды алған Эд Эдмондсон 28 пайыз дауыс жинады. Борен содан кейін екінші турда Эдмондсонды жеңіп, жалпы сайлауда Оклахома мемлекеттік университетінің бұрынғы президенті, республикашыл Роберт Каммды жеңді.

1978 жылғы АҚШ Сенатының сайлау науқанындағы айыптаулар

1978 жылы АҚШ Сенатына сайлау науқанында губернатор лауазымында тұрған кезде Бореннің Демократиялық партиясының үміткерлігі үшін басты қарсыласы, бұрынғы АҚШ өкілі Эд Эдмондсон, Боренды «республикашыл» деп атады. Борен алғашқы сайлауда, қайта сайлауда және жалпы сайлауда үлкен артықшылықпен жеңіске жетті. Бір кезде салықтан түсім болмаса да, мұнай компаниялары есеп беру талаптарын орындауға міндетті болды, ал IRS салықты жинау үшін 15 миллион доллар жұмсады. Бореннің бас кеңесшісі – Капитолий төңірегінде беделді сарапшы, спикер Альберттің бұрынғы ұзақ жылғы әкімшілік көмекшісі Чарльз Уорд болды. Борен Сенаттың Қаржы комитеті мен Ауыл шаруашылығы, тамақтану және орман шаруашылығы комитетінде жұмыс істеді. 1987 жылы Роберт Борктың Жоғарғы Сотқа тағайындалуына қолдау білдірген екі демократ сенаторының бірі – Борен болды. 1991 жылы Борен Парсы шығанағындағы соғысқа қарсы дауыс берді. 1994 жылы президент Билл Клинтон Боренды АҚШ Қорғаныс министрі лауазымында Лес Аспиннің орнын басуға ең басты үміткерлердің бірі деп санады. Алайда, Клинтон Уильям Дж. Перриді таңдады. «New York Times» газетінде жарияланған ашық өзіндік сынағында Борен Жоғарғы Сот судьясы Кларенс Томасқа қолдау білдіргеніне өкініш білдірді. Осы мәлімдемесінен кейін, Бореннің мансабын қадағалап, қолдаған Оклахома штатының ең ірі газеті «The Daily Oklahoman» оны қатаң сынауға кірісті. 1993 жылы оның қарсылығы Клинтон әкімшілігі ұсынған, дефицитті азайту және ластануды төмендету мақсатындағы жылу мазмұнына негізделген (мысалы, британдық жылу бірлігі немесе джоуль) энергия салығының сәтсіз аяқталуына себеп болды. 1994 жылы ол Оклахома университетінің президенті қызметін қабылдау үшін Сенаттан кетті. 2023 жылғы мәлімет бойынша, ол Оклахома штатынан АҚШ Сенаторы болып сайланған соңғы демократ.

Нельсон Манделаның мақтау сөздері

АҚШ Сенатының барлау комитетінің төрағасы ретінде Борен АҚШ Мемлекеттік департаментінің шетелде демократияны дамытуға бағытталған бастамаларына келісім мен екі партиялық қолдау құруда шешуші рөл атқарды, бұл Нельсон Манделаның босатылуына ықпал етті. Боренге Ма Mandelaның Оңтүстік Африкадағы түрмеден тарихи босатылуын еске алуға арналған, Тед Коппел жүргізген ABC News Nightline арнасының арнайы эфирінде құрмет көрсетілді және ол Mandela бастаған тұрған аплодисменттерге ие болды. Мандела бостандыққа шыққаннан кейін АҚШ-қа жасаған алғашқы сапарында Борен мен оның әйелі Моллидің қонағы болды.

Оклахома университетінің президенті

Борен 1994 жылдан 2018 жылдың 30 маусымына дейін Оклахома университетінің президенті қызметін атқарды. Оның орнын бизнес-сарапшы Джим Галлогли басты. Ол сонымен қатар Texas Instruments және AMR Corporation (бұрын American Airlines компаниясының бас компаниясы) директорлар кеңесіне де мүше болды. 2017 жылы Оклахома университетінің президенті ретіндегі оның жылдық жалақысы 383 852,88 долларды құрады. Оқу жылының әр семестрінде Борен 200 студентке бірінші курс деңгейіндегі саяси ғылым пәнін оқыды.

Сигма Альфа Эпсилон оқиғасы

2015 жылдың наурыз айында Оклахома университетінің «Сигма Альфа Эпсилон» студенттік бауырластығының мүшелері нәсілдік қорлауға толы ән айтқан жазбасы жарияланды. Әнге нәсілдік қарғыс сөздер («ниггер») және линч, нәсілдік сегрегацияға сілтемелер енген еді. Университет президенті Борен АҚШ ақпарат құралдарында жиі пайда болып, осы әрекетті айыптады, бауырластықтың екі студент мүшесін университеттен шығарды және бауырластықтың ұлттық кеңсесінің көмегімен ОУ бөлімшесін жабуға бұйрық берді. Ол сондай-ақ бүкіл кампус үшін міндетті түрдегі «Түрлі мәдениеттерді зерттеу» курсын енгізді. Кейбір құқық мамандары бұл студенттерді университеттен шығарудың дұрыс болмағанын айтты, себебі тіл бостандығы, тіпті оның мазмұны қорлаушы болса да, АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуімен қорғалады. Басқа ғалымдар студенттерді университеттен шығару студенттік мінез-құлық кодексіне сәйкес келіп, қорғауға жатпайды деген пікірде.

2019 жылғы теріс іс-әрекет туралы тергеу

2019 жылдың 13 ақпанында, денсаулық мәселелеріне байланысты демалыста болған кезде, 2018 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Оклахома университеті Боренге қатысты "ауыр" бұзушылықтар туралы айыптаулар туындағаннан кейін оны тергеу үшін Jones Day заң фирмасын жалдағаны хабарланды. Университет, әсіресе OU регенттер кеңесі, тергеудің Боренге қатысты екенін немесе оның басталу және күтілетін аяқталу күнін нақтыламады, оның орнына оны жалпы кадрлық тергеу ретінде сипаттады. Бұл институт президенті ретінде 24 жыл қызмет еткеннен кейін болды. Оклахома университетінің регенттері 2019 жылдың сәуір айында Jones Day заң фирмасы жүргізген IX бөлімшесі бойынша тергеудің қорытындыларын алды және оны бір жылға созылған қылмыстық тергеу үшін Оклахома штатының Тергеу бюросына тапсырды, нәтижесінде ешқандай айыптау қойылмады. Тергеу нәтижесінің тек бір бөлігі ғана айыптаушы және бұрынғы OU студенті Джесс Эддиге жарияланды, оның айыптаулары заң фирмасы тарапынан "жалпы алғанда сенімді" деп танылды, бірақ Эдди "The Oklahoman газеті Бореннің тергелуде екенін алғаш хабарлағаннан кейін Боренге жеке қоңырау шалып, қаржылық өтемақы сұрағанын" мойындады. OU тарапынан жарияланған төрт беттік бөлімде Боренмен байланысқа түскен "алты куәгер" туралы мәліметтер келтірілді. Бореннің ізбасары Джеймс Л. Галлогли, Боренге қатысты тергеуді тапсырған, қызмет еткенін тоғыз ай екі аптадан кейін 2019 жылдың 12 мамырында отставкаға кетті. Тергеу Бореннің президенттік қызметі кезінде қызметкерлерді немесе студенттерді сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыратқанын анықтауға бағытталған. Айыптаулар 2010 жылдың күзінде Бореннің Хьюстонға жеке ұшақпен және одан кейін өткен қонақ үй шараларына жасаған қайырымдастық сапарынан туындады. Тергеу барысында OU түлегі және бұрынғы Бореннің сынып көмекшісі Джесс Эдди, Бореннің сексуалдық бұзушылығы туралы мәлімдемесін бұқаралық ақпарат құралдарына берген сұхбаты арқылы жариялады. Борен өзінің адвокаты арқылы кез келген бұзушылық немесе заңсыз әрекеттерді жоққа шығарды, сондай-ақ "Борен ешқандай айыптау туралы баспасөзден естігенге дейін білмегенін" қосты. Бореннің адвокаты сондай-ақ, OU-дың қазіргі президенті Джеймс Л. Галлогли, Оклахома университетінің вице-президентіне Боренге "Мен оның көрген ең жаман адамымын, егер ол мені тағы да кесіп өтсе, мен оны жоямын" деген хабарды жеткізуді тапсырғанын мәлімдеді, Борен Галлоглинің президенттігінен кейін қаржылық жағдайдың тәртіпсіз екенін айтқан сөзіне жауап ретінде OU-дың қаржылық жағдайын қорғап жазғаннан кейін. Оклахома университетінің регенттері 2019 жылдың сәуір айында тергеудің нәтижелерін алды, және олар ешқандай қорытынды жарияламағанмен, төраға тергеуді "әділ, бейтарап, толық және объективті" деп сипаттады. Боренге айыптау тағынған Джесс Эдди "The Oklahoman газеті Бореннің тергелуде екенін алғаш хабарлағаннан кейін, Боренге жеке телефон соғып, қаржылық өтемақы сұрағанын" мойындады.

On February 13, 2019, while on sabbatical from health issues, following his 2018 retirement it was reported that the University of Oklahoma had hired the Jones Day law firm to investigate Boren after allegations of his "serious" misconduct arose at the university. The university and specifically the OU Board of Regents declined to specify whether the investigation was actually of Boren, or to specify its start or projected end date, instead referring to it generally as an ongoing personnel investigation. shortly after the end of his 24 year tenure as the institution's president. University of Oklahoma regents received the findings of that Title IX investigation in April 2019, conducted by the law firm Jones Day, and turned it over to the Oklahoma State Bureau of Investigation for the agency's criminal investigation which lasted a year ending with no charges. Only a portion of the Title IX report has been released publicly to accuser and former OU student Jess Eddy, whose allegations were deemed "generally credible" by the law firm though Eddy admitted to "calling Boren personally and asking for financial compensation after The Oklahoman first reported Boren was being investigated." The four page section released by OU referenced "six witnesses" who discussed interactions with Boren. Boren's successor, James L. Gallogly who ordered investigations of Boren, resigned May 12, 2019 after nine months and two weeks in office. The investigation purportedly sought to determine whether Boren sexually harassed staff or students during his tenure as president. The allegations arose from a Fall 2010 Boren fundraising trip to Houston in a private jet and hotel events afterward. During the investigation, OU graduate and former Boren classroom aide Jess Eddy made his allegation of Boren's sexual misconduct public through media interviews. Boren has issued a blanket denial of any misconduct or illegal activity through his attorney. and an attempted character assassination on Boren without basis in fact, adding that "Boren was unaware of any allegations until he heard about it in the press." Boren's attorney also stated that current OU President James L. Gallogly told a Vice President of the University of Oklahoma to deliver the message to Boren that "I am the meanest son of a bitch he has ever seen, and if he ever crosses me again, I will destroy him," after Boren wrote an op ed defending the state of OU's finances in response to Gallogly's assertion that they were in disorder following Boren's tenure as president. The University of Oklahoma regents received the results of the investigation in April 2019, and although they did not release any of the findings, the chairwoman described the probe as "fair, non biased, thorough and objective." Boren accuser Jess Eddy has admitted to "calling Boren personally and asking for financial compensation after The Oklahoman first reported Boren was being investigated."

Сенаттық мансабынан кейінгі мансап

1996 жылы Реформалық партияның президенттік үміткері Росс Перот Боренді вице-президенттікке кандидат ретінде қолдауға тырысты. 2001 жылы Борен, демократтардың бұрынғы губернаторы Джордж Найгпен бірге, Оклахома штатындағы «Жұмыс істеуге құқық» заңын қолдаған деп есептелді. Бұл шараны сол кездегі губернатор Фрэнк Китинг ұсынды және дауыс беру арқылы қабылданды. Борен Сенаттың барлау комитетінің төрағасы болған кезінен бастап, бұрынғы Орталық барлау қызметінің директоры Джордж Тенеттің ұстазы ретінде танылады. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Борен мен Тенет бірге таңғы ас ішіп отырғанда, Тенетке террористік шабуылдарға жауап беру үшін қоңырау келді. 2007 жылдың маусым айында консервативті саяси жазбагер Роберт Новак Бореннің Нью-Йорк мэрі Майкл Блумбергпен үшінші партиядан президенттікке түсу мүмкіндігін талқылау үшін кездескенін мәлімдеді. Блумберг жақында Республикалық партиядан шығып, Бореннің оған вице-президент ретінде қосылуы мүмкін деген болжамдар пайда болды. Бірақ 2008 жылдың 18 сәуірінде Борен Иллинойс штатының жетекші демократ үміткері, сенатор Барак Обаманы қолдады. 2008 жылы ол «Америкаға хат» атты кітабын жариялады. Борен мен бұрынғы АҚШ сенаторы Чак Хейгел Барак Обама басшылығымен партиялық емес АҚШ Президентінің барлау жөніндегі кеңес тақтасының тең төрағалары болды. Ол Ұлттық қалалық дебаттар лигасының құрметті кеңесінің мүшесі. 1988 жылы ол Оклахома Даңқ залына енгізілді. 1996 жылы Борен білім беруді қолдағаны және 1992 жылғы Ұлттық қауіпсіздік білімі туралы заңды жазғаны үшін Солтүстік-Шығыс шет тілдерін оқыту конференциясынан «Шет тілдерді қолдау» сыйлығын алды.

Жеке өмір

Ол екі рет үйленген. Оның алғашқы некесі 1968 жылы бітіргеннен кейін Реуэль Литтлдің қызы Жанна Литтлмен болды. Олардың екі баласы болды және 1976 жылы ажырасты. 1977 жылдың 27 қарашасында Понтоток округінің арнайы ауданының судьясы Молли У. Шиге үйленді. Оклахома губернаторының қызметте тұрмысқа шығуы – бұл алғашқы оқиға болды. Ши Оклахома штатының Ада қаласында туған, Шығыс Орталық университеті мен Оклахома университетінің түлегі, онда ол құқық білімін алған. Судья болып тағайындалғанға дейін ол екі жыл жеке тәжірибеде адвокат болып жұмыс істеді. Оның қызы Кэрри – бұрынғы актриса, қазір Даллас епископтық епархиясындағы жаңару ісі жөніндегі директор. Борен отбасы мемлекеттік саясатқа қызығушылық танытады және үш буын мемлекеттік қызметте еңбек еткен. Оның әкесі Лайл Борен 1937 жылдан 1947 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында (ОК 04) қызмет етті. Оның ұлы Дэн Борен 2005 жылдан 2013 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында (ОК 02) қызмет етті. Борен – әнші, ән жазушы және актер Хойт Акстонның туысы, ол "Joy to the World" әнін жазғанымен танымал.