Вашингтон штатындағы Ливенворт қаласы

Кіріспе

Вашингтондағы қала, АҚШ

Левенворт – Вашингтон штатының Челан округінде орналасқан қала. Ол Веначи-Шығыс Веначи қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 2263 адамды құрады. Қала 1929 жылдан бастап туризм мен демалыс индустриясын басты экономикалық сала ретінде дамытуға көшті, осы жылы шаңғыдан секіру трамплині ашылды. 1962 жылы Вашингтон университетімен бірлесіп, «Өмірді жақсарту үшін Левенворт» (Project LIFE) комитеті құрылды, мақсаты – қиын жағдайдағы орман шаруашылығы қаласын жаңғырту жолдарын іздеу. Темалық қала идеясын 1960 жылы 2-ші тас жолда құлдыраған кафе сатып алған Тед Прайс және Боб Роджерс атты Сиэтлдің екі кәсіпкері ұсынды. Прайс «Өмірді жақсарту үшін» жобасының туризм жөніндегі кіші комитетінің төрағасы болды, ал 1965 жылы олар идеяны қолдау үшін Дания үлгісіндегі Солванг қаласына (Калифорния штаты) сапар жасады. Бавария стилінде қайта жаңартылған алғашқы ғимарат Чикамин қонақ үйі болды, иесі Лаверн Петерсон оны Баварияның мемлекеттік гүлінің атымен – Эдельвейс деп атады.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,25 шаршы миль (3 км²) құрайды, оның ішінде 1,23 шаршы миль (3 км²) құрлық және 0,02 шаршы миль (0 км²) су.

Геология

Ливенворт Солтүстік Каскадтар жинағының оңтүстік-шығыс жағында орналасқан, бұл Солтүстік Америкаға шамамен бір уақытта қосылған террандар тобы. Теңіз қазбалары террандардың жүздеген миллион жыл бұрын Оңтүстік Тынық мұхитында пайда болған аралдар тобы болғандығын көрсетеді. Террандар Солтүстік Америкаға 90 миллион жыл бұрын, креда кезеңінің ортасында келген. Олар жаңа орнына соғылғанда, солтүстік-оңтүстіс бағытындағы тілімдердің жиынтығына айналды. Аккреция жалғасқан сайын, олар көлденең (шығыс-батыс) тілімдерге бөлінді. Эоцен кезеңінде, шамамен 50 миллион жыл бұрын, бұл аймақ тағы да тік тілімдерге бөлініп, Ливенворт және Энтиат жарылымдарын қалыптастырды. Осы екі жарылымның арасында Чивакум грабені пайда болды. Бұл грабеннің ені шамамен 12 миль, ал бағыты солтүстік-батысқа қарай 50 мильге созылады. Грабен төмендеген сайын, оны қоршаған төбелерден келген кластикалық шөгінділермен толтыра бастады, нәтижесінде Чамстик формациясы қалыптасты. Шамамен 30 миллион жыл бұрын, олигоцен кезеңінде, Чивакум грабені қысылу деформациясына ұшырады, бұл бүгінгі күні көрінетін бірнеше бүктелістерді тудырды. Ливенворт грабеннің батыс жиегінде орналасқан; шындығында, Ливенворт жарылымы қаланың батыс жиегінен өтеді. Ливенворттың батысы мен оңтүстік-батысындағы аймақ ортаңғы креда кезеңінде Стюарт тауы батолитінің көтерілуімен қалыптасты, нәтижесінде Айсикл қырқасы мен Тумвотер тауында көрінетін гранитті тау жынысы пайда болды. Плейстоцен және голоцен кезеңдерінде, оңтүстік-батыстан, Стюарт тауы жотасынан бастау алған альпілік мұздық қаланың қазіргі орнына жетті. Ливенворт сол мұздықтың соңғы моренасында орналасқан. Қаланың тұрғын аудандары көптеген мұздық ертеректерді көрсетеді, олар Стюарт тауының жанындағы Айсикл аңғарынан 20 шақырымдай жерде пайда болған. Шамамен 19000 жыл бұрын үлкен тас көшкіні Венатчидің оңтүстігіндегі Рок-Айленд маңында Колумбия өзенін бұғаттады. Уақытша бөгет, Миссула көлінің су тасқынымен бірлесіп, судың Венатчи аңғарына кері ағып кетуіне себеп болды, онда оны Ливенворттағы мұздық тоқтатты. Мұздықтың алдыңғы жиегі су тасқынымен әрекеттескенде, Стюарт батолитінен гранитті ертеректерді алып жүретін мұздықтар пайда болды, олар Ливенворттан аңғар бойымен 15 шақырымдай жердегі Драйден қаласына жетті. Мұздықтар шегінген кезде, Ливенворттың оңтүстік жағында моренамен бұғатталған көл пайда болды. Қаланың шығысындағы көпірден қазіргі Венатчи өзенінің моренаны кесіп өтетін жерін көруге болады.

Leavenworth sits on the southeast side of the North Cascades collage, which is a group of terranes that accreted to North America all about the same time. Marine fossils indicate that the terranes were probably a group of islands originating in the South Pacific hundreds of million years ago. The terranes arrived at North America about 90 million years ago in the middle of the Cretaceous period. When they smashed into their new home, they were a puzzle of north–south slices. As accretion continued, they were cut into horizontal (east west) slices. During the Eocene epoch, about 50 million years ago, the area was once again cut into vertical slices, creating among others, the Leavenworth fault and the Entiat fault. In between these two faults the Chiwaukum graben was created. This graben is about 12 miles wide and trends northwest from Wenatchee for about 50 miles. As the graben dropped, it began to fill with clastic sediment from the surrounding hills, creating the Chumstick formation. About 30 million years ago in the Oligocene epoch, the Chiwaukum graben underwent compressional deformation creating several folds in the region that are visible today. Leavenworth is on the western edge of the graben; in fact, the Leavenworth fault runs through the western edge of town. The area to the west and southwest of Leavenworth was created in the middle Cretaceous period with the uplift of the Mount Stuart batholith, forming the granite rock seen today in Icicle Ridge and Tumwater Mountain. During the Pleistocene and into the Holocene epochs, an alpine glacier originating from the southwest in the Mount Stuart range made its way to where the town is today. Leavenworth sits on the terminal moraine of that glacier. The residential parts of town display many glacial erratics that originated 20 miles up the Icicle Valley near Mount Stuart. About 19,000 years ago, a large rock slide dammed the Columbia River near Rock Island, just south of Wenatchee. The temporary dam, in conjunction with one of the Lake Missoula floods, caused the water to flow back up the Wenatchee Valley, where it was stopped by the glacier at Leavenworth. As the leading edge of the glacier interacted with the flood, ice rafts formed carrying granite erratics from the Stuart batholith, which ended up in the town of Dryden about 15 miles down the valley from Leavenworth. As the glacier retreated, the south side of Leavenworth was a lake dammed up by the moraine. The bridge on the east side of town is a good vantage point to see where the Wenatchee River cuts through the moraine today.

Климат

Ливенворттың континенталды Жерорта теңізі климаты (Köppen Dsb) жаз айларында ыстық, күннөлді күндермен және салқын түндермен, ал қыс айларында суық, қарлы ауа-райымен сипатталады. Жаз мезгілінде ауа райы, әдетте, Солтүстік Тынық мұхитының антициклонының болуына байланысты антициклоникалық болады, нәтижесінде ашық аспан және күндізгі температураның кең ауқымы байқалады. Жаңбыр мөлшері Каскад тауларының жаңбыр көлеңкесімен және антициклонның әсерімен шектеледі. Мамырдан қазанға дейінгі айларда кейде жауын-шашын жаумайды, оның ішінде 2003 жылдың маусымынан қазанға дейін 114 күн қатарынан жауын-шашынсыз өтті. Колумбия алқабына континенттік ауа ағыны енгенде, күндіз температура өте жоғары болуы мүмкін, ең ыстық температура 1941 жылдың шілде айында тіркелген. Дегенмен, салқын және тыныш күндері жазғы түндер де суық болуы мүмкін, ал 1980 жылы 29 тамызда аяз тіркелді. Күз айларында температура біртіндеп төмендеп, жауын-шашын тудыратын фронталды дауылдардың жиілігі артады. Қысқы ауа-райы әдетте суық және қарлы болады, жылдық орташа қар жаууы құрайды, ал 1996 жылдың желтоқсанында айлық ең жоғары көрсеткіш тіркелді. Ең қарлы маусым 1968 жылдың шілдесінен 1969 жылдың маусымына дейін, ал ең аз қарлы маусым 1962 жылдың шілдесінен 1963 жылдың маусымына дейін болды, осы кезеңде тек қар жауды. Ливенвортта ең төменгі температура 1968 жылдың 30 желтоқсанында тіркелген, бірақ әдетте жылына бес таңертең температура нөлге тең немесе одан төмен болады. Ең жауын-шашынды "жаңбыр жылы" 1955 жылдың шілдесінен 1956 жылдың маусымына дейін, ал ең құрғақ жыл 1929 жылдың шілдесінен 1930 жылдың маусымына дейін тіркелген. Көктем айларында температура біртіндеп жылынып, құрғарады, бірақ сәуір айының басында да аяз жиі кездеседі. Жыл бойы орташа есеппен 168-нен астам таңертең температура нөлге дейін төмендейді. 16 мамыр – соңғы аяздың орташа күні; 2016 жыл наурыз айында соңғы аяз тіркелген алғашқы жыл болды.

Демография

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 1 965 адам, 908 үй шаруашылығы және 500 отбасы тұрды. Халық тығыздығы шамамен болды. Орташа тығыздығы шамамен 1241 тұрғын үй құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 92,9% ақ нәсілді, 0,4% қара нәсілді, 0,5% американдық индейлер, 0,6% азиялықтар, 0,2% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,9% басқа нәсілдер және 1,6% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтар халықтың 10,8% құрады. 908 үй шаруашылығының ішінде шамамен 24% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 42% бірге тұратын жұбайлар, 10% күйеуі жоқ әйелдер, 3% күйеуі жоқ еркектер және шамамен 45% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37% жеке адамдардан тұрды, ал 20% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,16 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,84 адамды құрады. Қаладағы орташа жас шамамен 42 жас. Тұрғындардың 20% 18 жасқа дейін, 8% 18 мен 24 жас аралығында, 25% 25 пен 44 жас аралығында, 27% 45 пен 64 жас аралығында және 20% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 46,7% еркек және 53,3% әйел.

Мәдениет және туризм

Ливенворт 1960-шы жылдардан бастап Альпілік неміс стилінде жобаланды, көптеген ғимараттар Бавария елді мекендерінің үлгісімен салынды және стереотиптік шрифттер мен атауларды қабылдады. Дегенмен, қалада Баварияға тән емес кең көшелер мен үлкен тұрақ орындары бар. Альпілік неміс сәулеттік стилі барлық жаңа бизнес үшін міндетті, тіпті желілік мекемелер үшін де, нәтижесінде жергілікті фастфудтар мен басқа да сауда орындарының ерекше дизайны пайда болды. 1990-шы жылдары қаланың бавариялық бейнесі әлсірегенімен, 1998 жылы басталған Октоберфест сияқты жыл сайынғы іс-шараларды ұйымдастыру арқылы қайта жанданды. 2020 және 2021 жылдары COVID-19 пандемиясы салдарынан Октоберфест тоқтатылды, ал бастапқысы 2022 жылдан бастап Веначи қаласына көшірілді, ал қалалық сауда-өнер палатасы қалада өткізілетін өз Октоберфест іс-шарасын ұйымдастырды. Ливенворттың тақырыптық қалаға айналуына Калифорниядағы Солванг қаласы шабыттанды және көмектесті. Кейіннен Вашингтон штатындағы Уинтроп қаласы Ливенворттың үлгісімен жүріп, Батыс стиліндегі қала тақырыбын қабылдады. Ливенвортта 1995 жылы ашылған Жаңғақ сығушылар мұражайы орналасқан, онда 16-шы және 17-ші ғасырлардан бастап қазіргі заманға дейінгі 7000-нан астам жаңғақ сығушылардың коллекциясы жиналған. Қала желтоқсан айында жыл сайынғы Рождество шыршасын жағып, мыңдаған туристерді тартады. 2001 жылға қарай қалада 19 жыл сайынғы фестиваль мен іс-шара өткізілді. 2007 жылдың қараша айында "Жақсы таң, Америка!" телешоуы Ливенвортқа "Глобус үшін Рождестволық сыйлықтар" акциясы аясында барды, онда телешоу қаланы Рождество мерекесіне әсемдеуге көмектесті. Ливенворт A&E Network арнасының "АҚШ-тың ең керемет Рождестволық қаласы" деп танылды.

Білім

Ливенвортта және оның айналасындағы мемлекеттік мектептерді Каскад мектеп ауданы басқарады, онда 1300-ден астам оқушы оқиды. Ауданның Ливенворт қаласында орналасқан бір жоғары мектебі бар, ол 2019 жылы жаңадан салынды. Ливенвортта Үстіңгі Аңғар христиан мектебі орналасқан, бұл Ливенворт Назарет шіркеуі басқаратын жекеменшік, K-12 мектебі.

Көлік

Левенворт АҚШ-тың 2-бағдарламалық жолында орналасқан, ол Стивенс Пасс арқылы батысқа қарай Снохомиш округіне және шығысқа қарай Веначиге дейін созылады. Чамстик тас жолы, бұрын 209-шы мемлекеттік жол деп аталған, солтүстікке қарай Левенворттан Плейнге және Веначи көлі мемлекеттік паркіне дейін барады. Қалаға Amtrak компаниясының Empire Builder пойзы қызмет көрсетеді, ол күн сайын қала орталығына жақын Icicle станциясында тоқтайды. Қалада бірнеше жеке такси компаниялары және қалааралық автобус операторлары бар, оның ішінде Солтүстік-Батыс Trailways және Amtrak Thruway аялдамалары да бар.