Кіріспе

Гадолинийдің DTPA кешені

Гадопентетік қышқыл, Magnevist тауарлық атауымен сатылады, гадолинийге негізделген МРТ контрасттық агенті. 1987 жылы Schering AG компаниясы бұл препаратты алғашқы МРТ контрасттық құралы ретінде енгізді. Ол қан тамырларын және қан тамырларының өткізгіштігі жоғалған кездегі қабынулы немесе зақымдалған тіндерді бейнелеуге көмектеседі. Бұл препарат көбінесе бас сүйегі ішіндегі бұзылған қан тамырлары немесе қан-ми тосқауылының бұзылулары бар зақымдануларды қарау кезінде қолданылады. Әдетте препарат тамырға инъекция жасалады. Gd DTPA ациклді, ионды гадолиний контрасттық орта ретінде жіктеледі. Оның парамагниттік қасиеті ЯМР-де Т1 релаксациялық уақытын (сондай-ақ Т2 және Т2* релаксациялық уақыттарын да) қысқартады, бұл оның клиникалық тиімділігінің себебі болып табылады. Гадолинийге негізделген агенттер бүйрек жеткіліксіздігі ауыр науқастарда нефрогендік жүйелік фиброз (НЖФ) деп аталатын уытты реакцияны тудыруы мүмкін. Басқа гадолинийге негізделген МРТ контрасттық агенттерімен салыстырғанда, Гадопентетат димеглумин (Gd DTPA2) хелаттары шеміршектердің кешіктірілген гадолиниймен күшейтілген магниттік резонансын (dGEMRIC) жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл кешеннің ерекше зарядтық сипаттамасы зерттеушілерге спин-тор релаксациялық уақытын протеогликан агрегаттарының концентрациясына және буын шеміршегіндегі зарядталған гликозаминогликан тізбектеріне байланысты кері өлшеуге мүмкіндік береді.

Химиялық құрылысы және әсер ету тәсілі

Gd3+ және DTPA5− кешенінде гадолиний ионы 9 координаталы, оны карбоксилат топтарынан 3 азот атомы және 5 оттегі атомы қоршап тұрады. Тоғызыншы координациялық орынды су молекуласы иеленеді. Бұл су молекуласы тұрақсыз және гадолиний кешенінің жақын маңындағы су молекулаларымен жылдам алмасады. Гадолиний ионында 7 жұпталмаған электрон бар, спиндері параллель және 8S электрондық негізгі күйіне ие, ол күшті парамагниттік. Су молекулаларының релаксация уақытына олардың парамагниттік орталыққа үзілісті байланысуы әсер етеді. Бұл олардың МРТ қасиеттерін өзгертеді және контраст күшейтуге мүмкіндік береді.

Қауіпті жағдайлар

Гадолиний өте улы және мида гадолинийдің жиналуы алаңдау тудырады. Еуроодақ 2017 жылы сызықты хелаттарды тыйым салды.