Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрияда туған британдық кристаллограф (1924–2023)
Hungarian born British crystallographer (1924–2023)
Ольга Кеннард, Леди Бурген (Вайс; 23 наурыз 1924 – 1 наурыз 2023) – кристаллография саласында маманданған венгрияда туған британдық ғалым. Ол Кембридж кристаллографиялық деректер орталығының негізін қалаушы. Кеннардтың зерттеулері органикалық молекулалардың құрылымын анықтауға, оның ішінде аденозин трифосфатының алғашқы үш өлшемді құрылымын және әсіресе ДНҚ-ның түрлі формаларын анықтауға бағытталған. Ол JD Берналмен бірге ғылыми деректерді орталық архивте жинаудың маңыздылығына сенді, осының нәтижесінде Кембридж құрылымдық деректер қоры (CSD) құрылды, ол негізінен органикалық молекулалардың кристаллдық құрылымдарын жинады. Кеннард сонымен қатар CSD-да Ақуыздық деректер банкін және EMBL нуклеотидтік тізбектер дерекқорын (кейіннен Еуропалық нуклеотидтік архив) құруға қатысты.
Olga Kennard, Lady Burgen ( Weisz; 23 March 1924 – 1 March 2023) was a Hungarian born British scientist who specialised in crystallography. She was the founder of the Cambridge Crystallographic Data Centre. Kennard's research focused on determining the structures of organic molecules, including the first three dimensional structure of adenosine triphosphate and particularly the different forms of DNA. Together with JD Bernal she believed in the value of collating scientific data in a central archive, this began the Cambridge Structural Database (CSD), collating crystal structures of mainly organic molecules. Kennard was also involved, at CSD, in the founding of the Protein Data Bank, and of the EMBL nucleotide sequence data library (later, European Nucleotide Archive).
Ерте өмір және білім
Кеннард 1924 жылғы 23 наурызда Будапешт қаласында, Венгрияда Джоир мен Катерина Вайз отбасында дүниеге келді. Венгриядағы антисемитизмнің күшеюіне байланысты ол 15 жасында отбасымен бірге Ұлыбританияға көшіп келді. Ұлыбританияда Хоув округі қыздар мектебінде және Эвешем қаласындағы Принс Генри VIII гимназиясында білім алды. Ол Кембридждегі Ньюнхэм колледжінде әйелдерге ресми түрде диплом берілмейтін дәуірде табиғат ғылымдарын оқыды. 1948 жылы магистратураны аяқтады.
Kennard was born in Budapest, Hungary on 23 March 1924, to Joir and Catherina Weisz. She moved to the United Kingdom at the age of 15 with her family in the face of growing antisemitism in Hungary. In the UK she was educated at Hove County School for Girls and Prince Henry VIII Grammar School, Evesham. She attended Newnham College, Cambridge, studying Natural Sciences at a time when women did not formally receive a degree. She went on to gain an MA in 1948.
Мансап
Оқуын аяқтағаннан кейін Кеннард 1944-1948 жылдары Кембридждегі Кавендиш зертханасында ғылыми көмекші болып жұмыс істеді, онда Макс Перутцпен бірге гемоглобиннің құрылымын зерттеді. Осыдан кейін ол Лондонға көшіп, 1948-1951 жылдар аралығында Медициналық зерттеулер кеңесінің (Medical Research Council) RC Vision Research Unit-те жұмыс істеді. Бұл қызметінде ол Хамильтон Хартриджпен бірге родопсин мен А витаминін зерттеді. 1961 жылы Кеннард Кембриджге қайтып оралды (ол Лондонға жұмысқа барғанда тұрған қаласы), университет химия бөлімінде Кристаллография бөлімін құру үшін. Ол зейнеткерлікке шыққанға дейін осы бөлімде жұмыс істеді, бірақ MRC-ден тағайындалғандықтан университетте қызметке орналаспады. Өмірі бойында 200-ден астам ғылыми мақала жазып, бірнеше кітап шығарды. 1972 жылы Кеннард Еуропалық кристаллографиялық комитетті (қазіргі Еуропалық кристаллографиялық қауымдастық) құрған кристаллографтардың шағын тобының құрамына кірді және 1975-1981 жылдары оның президенті болды. Кеннард Кембридж құрылымдық деректер базасын (Cambridge Structural Database) құрушы және Кембридж кристаллографиялық деректер орталығының (Cambridge Crystallographic Data Centre) алғашқы директоры (1965-1997) ретінде танымал болды. Бұл ресурстың пайда болуы оның "деректерді бірлесіп пайдалану жеке эксперименттер нәтижелерінен асып түсетін жаңа білімді ашуға әкеледі" деген сенімінен туындады. Кеннард 1974-1989 жылдары MRC-нің арнайы қызметкері болды және 1988-1990 жылдары Лондон университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1988 жылғы туған күніне орай "Биологиялық молекулалардың құрылымын зерттеудегі ғылыми еңбектері үшін" Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. Оның еңбегін құрметтеу үшін Корольдік қоғам басқаратын кристаллография саласындағы Ольга Кеннард атындағы ғылыми-зерттеу стипендиясы құрылды. 2017-2022 жылдар аралығындағы стипендия иегері Джон Агирре (Йорк университеті) болды. 1993 жылы Academia Europaea мүшесі болып сайланды. 2003 жылы Кембридж университеті оған құрметті заң ғылымының докторы (Doctor of Law honoris causa) атағын берді. 2020 жылы IUCr доктор Кеннардқа "кристаллографиялық деректер базасын дамытуға жасаған құнды үлесі үшін" 12-ші Эвальд сыйлығын табыс етті.
Following her studies, Kennard worked as a research assistant at the Cavendish Laboratory, Cambridge from 1944 to 1948, working with Max Perutz on the structure of hemoglobin. After this she moved to London, working at the Medical Research Council RC Vision Research Unit from 1948 to 1951. In this role she studied rhodopsin and vitamin A with Hamilton Hartridge. In 1961 Kennard returned to work in Cambridge (where she had lived whilst working in London) to the University's chemistry department to set up a Crystallography Unit. She remained in this department until retirement but never held a University post as she was seconded from the MRC. During her career she produced over 200 scientific papers and wrote several books. In 1972, Kennard was among a small group of crystallographers who set up the European Crystallographic Committee (now the European Crystallographic Association) and she became its president from 1975–81. Kennard was best known as a founder of the Cambridge Structural Database and first director (from 1965 to 1997) of the Cambridge Crystallographic Data Centre. The resource was borne of her belief that "collective use of data would lead to the discovery of new knowledge which transcends the results of individual experiments". Kennard held an MRC special appointment from 1974 to 1989 and was visiting professor at the University of London from 1988 to 1990. and appointed an Officer of the Order of the British Empire (OBE) "for services to Scientific Research on the Structure of Biological Molecules" in the 1988 Birthday Honours. In recognition of her work, an Olga Kennard Research Fellowship in crystallography was created, administered by the Royal Society. The awardee from 2017–22 was Jon Agirre (University of York). In 1993 she was elected a member of the Academia Europaea. In 2003 the University of Cambridge made her a Doctor of Law honoris causa. In 2020, the IUCr awarded Dr Kennard the 12th Ewald Prize for her "invaluable pioneering contribution to the development of crystallographic databases".
Жеке өмір және өлім
Кеннард екінші күйеуі сэр Арнольд Бургенге 2022 жылдың мамырында қайтыс болғанға дейін үйленген. Оның бірінші күйеуі Дэвид Кеннард болды, олар 1948 жылдан 1961 жылға дейін бірге тұрмыс құрды және екі қызы болды. Ұлттық портрет галереясында оның суреті сақталған. Кеннард 2023 жылдың 1 наурызында 98 жасында дүние салды.
Kennard was married to Sir Arnold Burgen, her second husband, until his death in May 2022. Her first husband was David Kennard, to whom she was married from 1948 to 1961, together having two daughters. The National Portrait Gallery holds her portrait. Kennard died on 1 March 2023, at the age of 98.