Кіріспе

1959 жылы Джон Гиллерминнің түсірген «Тарзанның ең үлкен оқиғасы» фильмі – Джон Гиллерминнің режиссерлік жұмысы, Си Вейнтрауб пен Харви Хаютиннің продюсерлігімен, Лес Кручфилдтың сценарийі бойынша Эдгар Райс Берроуздың кейіпқахары негізінде жасалған. Бұл «Тарзан маймыл адам» (1932) фильмінен басталган Тарзан фильмдерінің жиырма екінші туындысы. Энтони Куэйл мен Шон Коннери сияқты актерлердің қатысуымен, әрекетке және күдікке толы фильм ересектерге де, балаларға да ұнаған Тарзан туындысы ретінде сыншылардың жоғары бағасын алды. Фильмде Гордон Скотт сауатты Тарзанды сомдады. Тарзанның әйелі Джейн кейіпкері көрсетілмейді және оның есімі де аталмайды. Бір сәтте Тарзан әйел кейіпкермен қысқа ғана романтикалық қарым-қатынасқа түседі, бұл оның отбасылық адам емес, жалғыз өмір сүретінін көрсетеді. Тарзанның көптеген фильмдегі шимпанзе серігі Чита фильмнің басында бірнеше рет ғана пайда болады, ал Читаның комедиялық рөлі фильмде көрінбейді. 1959 жылдың 8 шілдесінде көрсетілімге шыққан, ал 1960 жылы «Ұлы Тарзан» фильмі жарық көрді.

Сюжет

Түнде Африкадағы Манту ауылына динамит ұрлау үшін шабуыл жасалады. Ауылдың дәрігері мен радиооператоры тонауды тоқтатуға тырысып, қаза табады. Өлер алдында оператор қысқа толқын радиосы арқылы "Слейд" деп айғайлайды. Ертесі күні Тарзанды барабанның шуы оятады, оған бір нәрсе дұрыс емес екенін ескертеді. Ол ағаш үйінен шығып, Мантуға жетеді, онда қаза тапқан ауыл тұрғындарының жерлеу рәсімі өтіп жатыр. Полиция инспекторы Тарзанға шабуыл туралы хабарлайды. Содан кейін Тарзан каноэмен Слейд есімді ежелгі жауы мен оның тобын қуалайды. Жолда шағын ұшақ төмен ұшып, Тарзанды мазақтап, қысым көрсетеді. Бірақ ұшақтың қозғалтқышы істен шығып, апатқа ұшырайды, нәтижесінде америкалық бұрынғы модель Энджи өзенге құлайды. Оны тастап кетпеу үшін Тарзан Энджиді аң аулауға алып келеді. Темірқасықпен жүретін Слейд пен оның тонаушылары алшақтамай, өзен арқылы саяхаттап барады. Олардың мақсаты – құпия алмаз кені, онда ұрланған динамитті асыл тастарды қазу үшін пайдаланады. Кеме бұзылғанда, ұрылар арасында дау-жанжал басталады. Соңында біреуі кемеден секіріп кетеді, кейін құмға батып, шүкіршілік ете алмай қалады; екіншісі Тарзан жеткен кезде садақпен атып өлтіріледі. Бірақ Тарзан жараланады, сондықтан Энджи оның жараларын емдеуге кіріседі. Ол Слейдтің кемесінен медициналық құралдар ұрлауға тырысады, бірақ тұтқынға алынады. Слейд оны Тарзанды тұзаққа түсіру үшін пайдаланады, бірақ жоспар сәтсіз аяқталады, нәтижесінде Слейдтің тағы бір серігі қаза табады. Қалғаны – Слейд пен оның жалғыз тірі қалған одақтасы, бұрынғы нацист Крейгер. Бұл ұрылардың арасында адалдық жоқ, Крейгер кенге жеткеннен кейін Слейдті өлтіруге тырысқанда оны көрсетеді. Слейд Крейгерге қарсы кек алады, ол оны босатса, жинаған алмаздарын беретінін ұсынады. Слейд Крейгерді өлтіреді. Өзенде Энджи Тарзанды емдеп сауықтырады. Ол Слейдті ұстауға тырысуын жалғастырады, бұл Энджиді қатты ренжітеді. Тарзан Энджиге көмегі үшін алғыс айтып, Слейдпен соңғы шайқасуға асығады. Өзеннің биік жартасында Слейд Тарзанға мылтықпен оқ атып, оған жетеді. Бастапқыда Слейд Тарзанды сым арқанмен байлап, басымдыққа ие болады. Бірақ Тарзанның күші мен төзімділігі жеңіске жетеді, ол Слейдті жардан төменгі тастарға итеріп жібереді. Содан кейін ол Манту мен ағаш үйіне қайта өзенмен жол тартады.

Өндіріс жазбалары

Тарзан фильмдерін Соль Лессер «Тарзанның жеңісі» (1943) фильмінен бастап өндірген. 1958 жылдың сәуір айында Лессер өзінің компаниясын, соның ішінде Тарзан фильмдеріне құқықтарды Сай Вайнтраубқа 3,5 миллион долларға сатты. Гордон Скотт Лессердің басшылығымен сериядағы төрт бұрынғы фильмде Тарзан рөлін ойнады: «Тарзанның жасырын орманы» (1955), «Тарзан және жоғалған сафари» (1957), «Тарзан және аулаушылар» (1958) және «Тарзанның өмір үшін күресі» (1958). 1958 жылдың шілдесінде ол Тарзан рөліне оралмайтынын мәлімдеді, эксклюзивті келісімшартқа қол қоюдан бас тартты. Вайнтрауб жаңа Тарзанды табатынын айтты. 1958 жылдың қыркүйегінде Вайнтрауб Paramount Pictures компаниясымен екі фильмге келісімшарт жасағандығын хабарлады. Фильмдер түпнұсқа орында түсірілетін болады, ал біріншісі «Тарзанның әлемдік саяхаты» деп аталады. Олар Скоттты алмастыратын актерді іздеп жүрді. Қазан айында продюсерлер Теодор Б. Силлистің режиссерлікке келісімін алғандарын хабарлады. Қараша айында Хедда Хоппер Вайнтраубтың жаңа Тарзанды таба алмағанын және Скоттпен жеті жылдық келісімге келгенін мәлімдеді. Продюсер өзгеше стильдегі фильм жасауды шешті. «Тарзанның ең ұлы шығармасы» Тарзанды шикі, реалистік кейіпкер ретінде көрсетеді. Ол қарсыластарындай қатыгез бола алатын, бірақ одақтастарымен әдепті және сұлу сөйлей алатын жалғыз қақтырыс. Тарзан бұрынғы нұсқаларындай емес, осал және жеңілмейтін болмайды. «Тарзан есейді», - деді Скотт 1959 жылы. «Мен күнделікті қолданыстағы, түсінікті ағылшын тілінде сөйлеймін». Ол сондай-ақ: «Лессер Тарзанды отбасылық бірлік бөлігі ретінде қарастырды, бірақ егер сіз Берроуздың кітаптарын оқысаңыз, осы тасталаған [Грейсток] не істеу керектігін білді. Мен оны денесінде бірнеше жаралармен ойнағым келді; ол бұқа маймылдарымен күресіп, бірнеше соққы алатын, білесіз. Мен соны іске асыруға тырыстым, бірақ олар оған сенбеді. Бұл ұсақ-түйек сияқты көрінуі мүмкін, бірақ осы ұсақ-түйектердің барлығы жиынтығында маңызды». Фильм Кенияда және Лондонның Шеппертон студиясында түсірілді. Жануарлар дүниесін, әсіресе жануарлардың шабуылдарын көрсету үшін сафари кадрлары қолданылды. Скотт: «Коннери керемет болды. Біз Шеппертонға оралғанда, екеуміз жақсы күлдік. Олар оны келесі Тарзанға алуды қалады, тіпті ол осы фильмде өлсе де, өйткені ол өте жақсы ойнады. Ол «Жарайды» деді, бірақ оған [продюсерлер Альберт] Брокколи мен [Гарри] Солтцман үшін бір нәрсе жасау қажет болды, ал ол – «Доктор Но». Содан кейін біз оған қол тигізе алмадық». Фильм түсіріліп жатқан кезде Metro Goldwyn Mayer өздерінің Тарзан фильмін, «Тарзан, маймыл адам» (1959) түсірді. Олар мұны 1932 жылғы сол аттас фильмді қайта түсіру құқығын сақтап қалғандықтан істей алды.

Қабылдау

Kinematograph Weekly басылымының мәліметінше, фильм 1959 жылы британдық кассада "орташадан жақсы" көрсеткіштерді көрсетті. FilmInk журналы оны "сериядағы шедевр, «Тарзан мен оның серігі» (1934) фильмінен бергі ең жақсы Тарзан фильмі және, мүмкін, Голливуд тарихындағы франшизаның ең керемет «қайта жаңғыруы» деп атады. Он жылдан астам бері қарай төмендеуден кейін сапаның секірісі таңғажайсып тұр." Гордон Скотт тағы бір Тарзан фильміне, «Құрметті Тарзанға» (1960) түсті, содан кейін «Тарзан Үндістанға барады» (1962) фильмінде оны Джок Махонимен алмастырды, бұл фильмді де Гиллермин түсірген.