Кіріспе
Тартудағы театр, Эстония
Тартудағы театр – Ванемуйн. Бұл – эстон тіліндегі алғашқы театр. 1865 жылы құрылған Ванемуйн қоғамынан бастау алған театрдың алғашқы қойылымы Лидия Койдуланың «Сааремаа Онупоег» («Сааремаадан келген туыс») пьесасы болды. Келесі жылдары Ванемуйн симфониялық оркестр мен балет труппасын қосты, ал репертуарында опералар мен драмалар арқылы оперетталар мен музыкалық театрлар орын алды. Карл Меннинг басшылығымен театр кәсіби мақсатта жұмыс істеді, болашақ таланттарды тәрбиелеуге ерекше мән берілді. Кейінгі режиссерлер ойын-сауыққа басымдық берді, ал Ванемуйнге қырық жылдан астам уақыт басшылық еткен Каарел Ирд жанрлардың алуан түрлілігін және Кеңес Одағы бойынша гастрольдерді ұйымдастырды. Соңғы жылдары репертуар кеңейді. Ванемуйн бірнеше ғимараттарда орналасқан. Алғашқы Ванемуйн қоғамы үйі Жама көшесінде 33 жыл бойы жұмыс істеді, бірақ 1903 жылы өртенді. 1906 жылы ол қазіргі орнында фин сәулетшісі Армас Линдгрен жобалаған жаңа ғимаратқа көшті. Бұл ғимарат 1930 жылдары техникалық мәселелерді шешу үшін кеңейтілді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбадан қирады. Ванемуйн 1944 жылы Дорпаттың бұрынғы неміс театрына оралды; 1983 жылы өрттен кейін қайта жаңартылған бұл театр бүгінде «кішкентай үй» деп аталады. 682 орындық зал («үлкен үй») 1967 жылы, ал 842 орындық Ванемуйн концерт залы 1970 жылы аяқталды.
the theatre in Tartu
Vanemuine is a theatre in Tartu, Estonia. It is the first Estonian language theatre. Stemming from the Vanemuine Society (1865), the theatre's first performance was Lydia Koidula's Saaremaa Onupoeg ("The cousin from Saaremaa") at the society's fifth anniversary. In subsequent years, Vanemuine has expanded to include a symphony orchestra and ballet company, while its repertoire has included a range of operettas and music theatre through operas and dramas. Under Karl Menning, the theatre served a vocational purpose, with a great emphasis on educating future talent. Subsequent directors prioritized entertainment value, while Kaarel Ird—who led Vanemuine for more than forty years—oversaw a blend of genres as well as tours of the Soviet Union. In recent years, content has varied extensively. Vanemuine has occupied a series of venues. The original Vanemuine Society House on Jaama Street operated for 33 years before being destroyed by fire in 1903. In 1906, it was replaced by a new hall designed by the Finnish architect Armas Lindgren at its current location. This venue was expanded in the 1930s to address technical issues, but destroyed by a bomb during World War II. Vanemuine returned in the former German Theatre of Dorpat in 1944; rebuilt after a 1983 fire, this theatre is today nicknamed the "little house". A 682 seat hall (the "big house") was completed in 1967, with the 842 seat Vanemuine Concert Hall following in 1970.
1870-1906: Ванэмуин қоғамының үйі
Ванэмуйн 1865 жылғы 24 маусымда Иоганн Вольдемар Яннсенмен Ванэмуйн қоғамы (Ванэмуайз Селтс) ретінде құрылды. 1869 жылы Ванемуин қоғамы Эстонияда алғашқы ән фестивалін ұйымдастырды. 1870 жылғы 24 маусымда қоғамның бесінші мерейтойында Лидия Койдуланың "Сааремаа Онупоег" ("Сааремаадан келген туыс") пьесасы Жама көшесіндегі Қоғам үйінде қойылды; бұл эстон тіліндегі алғашқы пьеса деп саналады. Теодор Кёрнердің осыған ұқсас атпен жазылған шығармасынан бейімделген бұл қойылымда Фришмут атты суретшінің фондары қолданылды, ал ферма сарайындағы сахнада үш актер – Генрих Розенталь, Гарри Янсен және Тонис Пекк ойнады. Бұл қойылым көпшіліктің ыстық ықыласына бөенді, сондықтан келесі күні екінші көрсетілім жоспарланды. Кейін Койдула "Марет және Мина немесе қайыңдар" ("Maret ja Miina ehk kosjakased") және "Сäärane mulk ehk sada vakka tangusoola" комедияларын қойды. 1874 жылы суретші Рейнхольд Саккер режиссер болып тағайындалғаннан кейін театрлық қызмет тұрақты сипатқа ие болды. Ванэмуйн қоғамының мүшесі және белсенді актер болған Саккер театрдың сақталуын қамтамасыз етіп, оның дәстүрін нығайтты. Саккер неміс драматургы Август фон Коцебуэдің пьесаларын аударды және көбінесе Тарту шеберлерін актерлер ретінде пайдаланды. 1878 жылы Август Виера Ванэмуйн қоғамымен ән, оркестр және сахна директоры ретінде шақырылды, оған іс-шаралар табысының белгілі бір пайызы берілді. Орысшаланудың қызу кезеңінде Виера эстон музыкасы мен пьесаларына қызығушылық танытқан көптеген адамдарды өзінің төңірегіне жинады. "Vanemuine" жолдарынан" атты естеліктерінде актер Леопольд Хансен Виераны "өзінде бірнеше сахналық мамандықтарды біріктірген" – музыка, балет және пьеса режиссері, сондай-ақ вокалдық жаттықтырушы ретінде сипаттады. 1880-ші жылдардың ортасына қарай Ванэмуйн труппасында 100-ге жуық мүше болды және қойылымдар тұрақты түрде өткізілді. Виера театрды дамытуға көмектесетін екі сахна директоры болды: Людвиг Меннинг (1878–1886 жылдар) және Хьюго Технер (1886–1891 жылдар), олар негізінен драмалық қойылымдарды қойды. Виера эстон театрына музыканы әкелді – оның басшылығымен эстон тіліндегі алғашқы музыкалық қойылым, Карл Мария фон Вебердің "Preziosa" (1883) сахнаға шығарылды. Кейін Виера бірнеше опереттаны қойды, ал труппаның алғашқы операсы Этьен Мехулдің "Мысырдағы Жүсіп" операсының бейімделуі болды. Басқа бейімделулерге Мольердің "Айымшыл" (1888), Шекспирдің "Венеция саудагері" (1888) және "Қызба жұлдызды жарастыру" (1889) эстон тіліндегі нұсқалары кірді. Осы кезеңде сахна кеңейтіліп, қоғам залы безендірілді. А. Гренцштейннің қаржауымен сахнаның екі жағына екі фонтан орнатылды; алайда, олар тек сәндік мақсатта болды, өйткені су оркестрдің аспаптарына зиян келтіруі мүмкін еді. Виера 1903 жылға дейін театрды басқарды, сонда оның театр туралы көзқарасы эстондық зиялылардың көтерілісімен қақтығыса бастады. 1903 жылы Ванэмуйн қоғамының үйі өртеніп кеткеннен кейін оның келісімшарты жаңартылмады.
1906-1914: Эстондық кәсіби театр
Жаңа театр қажет болғандықтан, Ванэмуин қоғамы жаңа залды жобалау үшін фин сәулетшісі Армас Линдгренді шақырды. Аиа көшесінде (қазіргі Ванэмуизе көшесі) орналасқан бұл театр негізінен қайырымдылықтар есебінен қаржыландырылды. Ішкі кеңістігі әсем безендірілген, А. Вайзенбергтің "Таң" және "Кеш" мүсіндері вестибюльдің баспалдақ қоршауының үстінде тұрды. Бақтар 1907 жылы аяқталды. Ғимараттың ашылуына орай, Август Китцберг Postimees газетінде былай деп жазды: "Бұл үйдің өзіндік мінезі бар; жобалаушы, құрылыс шебері оған бір нәрсе салған, оның арқылы бір ойын жеткізуге тырысқан. Ішкі әлемімізде бізге таныс, бізге жақын, бізбен үйлесетін үн сезіледі. Көше жағындағы екі күшті мұнарасы бар үй бізге ауыр, ұзаққа созылған, берік, оңай бұзылмайтын, иілмейтін және өзін қорғауға ұмтылатын нәрсені еске салады. Суретші осылайша үйге көше жағынан монументалды ғимараттың күшін және беделін берген болса, ғимараттың бақша жағы керісінше, жарық, ашық және қуанышқа толы, сұлулық пен күнге ашық." (Postimees, 1906 жылғы 12 тамыз). Жұмыс орын аяқталмай тұрып басталды. 1906 жылғы 13 тамызда, Ванэмуин қоғамының үйі бұзылғаннан кейін үш жыл өткен соң, жаңа театр есігін ашты. Бұл мекеме, кәсіби театр, Карл Меннингтің басшылығында жұмыс істеді. Эстонияда, Германияда және Батыс Еуропада білім алған Меннинг компанияның тұңғыш қойылымы ретінде Китцбергтің "Желдің құрсауында" пьесасын таңдады. Бірақ көп ұзамай ғимараттың қойылымдар өткізуге қолайсыз екені анық болды. Көрермендерге арналған көтеріліс жоқ болғандықтан қойылымдар ыңғайсыз болды, акустика жақсы болмады, сондай-ақ жарықтандыру да нашар еді. Меннинг компанияға жаңа бағыт берді, театрдың білім беру мақсаттарын алға қойды. Опереттердің актерлер мен көрермендердің талғамын жоятынына сенгендіктен, Меннинг Ванэмуин симфониялық оркестрін құруды (1908) қолға алды. Оркестрдің тұңғыш концерті Самуэль Линдпердің жетекшілігімен 1908 жылғы 7 мамырда өтті. Театрда Меннинг психологиялық реализмге баса назар аударды, Вираның нұсқауларынан бас тартып, актерлердің рөлге ішкі және сыртқы жағынан кірігуіне көшті. Өндірістің барлық элементтері көрермендерді этикалық, эстетикалық және рухани жағынан тәрбиелеуге бағытталған. Осы мақсатта Меннинг пьесаларды талқылау кештерін ұйымдастырып, түрлі қойылымдармен өзі де қатысты. Оның қарсыластары жеңілірек және көңілді репертуар талап еткенде, Меннинг бас тартты. 1914 жылы Қоғам кеңесінің отырысынан кейін ол зейнетке шығатынын хабарлады және кейін Таллинге көшіп кетті.
1914-1944: Тұрақсыздық пен қайта тууы
Меннинг кеткеннен кейін Ванэмуин театрының басқаруы Антс Симмге берілді, ол 1914-1921 жылдар аралығында көркемдік жетекші және бас режиссер болып қызмет етті. Симм басшылығымен Ванемуйн репертуарында оперетталар мен комедиялар басым болды. 1916 жылға қарай компанияның жиырма бір актерінің он бірі кетіп қалды, оның ішінде танымал ойын-сауыққа баса назар қоюға келіспегендер де болды. Оркестр, керісінше, бас дирижер Юхан Аавикпен бірге қарқынды дамыды; 1915 жылы, мысалы, 95 қойылым көрсетілді, оның бірнешеуі бақта өтті. Симм кеткеннен кейін Ванэмуин театрын актерлер комитеті басқарды. 1925-1931 жылдары труппаны Вольдемар Меттус жетекшілік етті, ал одан кейін 1934 жылға дейін Август Сунне басқарды. Аугуст Сунне, Эдуард Тюрк, Рудольф Ратассепп, Анна Маркус және Мари Мёлдре сияқты актерлер музыкалық театр туындыларын үнемі орындады. Дегенмен, көрермендер саны азайды; 1930 жылдардың басында орындықтардың үштен бірінен азы толуы жиі кездесетін жағдай болды. Театр мемлекеттік қолдау алғанымен, қарыздар тез өсті, себебі маңызды шешімдер қоғамға жүктелді. Бұл интеллигенция тарапынан сындарға ұшырады; мысалы, 1929 жылғы меморандумға (басқалармен қатар) Август Аннист, Альфред Курт, Андрус Сааресте, Юхан Сутист, Юхан Семпер, Густав Суитс, Айно Суитс, Эло Туглас және Фридберт Туглас қол қойды. Олар «әдеттен тыс жағдайды» айыптап, жаңа труппа құрумен қауіптеді. 1935 жылы Ванэмуин қоғамының шығармашылық шешімдерге қатысуы тоқтатылды. Ото Алоэ жаңа театр директоры болды, Эино Уули опера директоры, Ида Урбель хореограф-қоюшы, Каарли Алуожа драма директоры, ал Джухан Симм мен Эдуард Тубин дирижерлер болып тағайындалды. Опералармен қатар, күрделі драмалық қойылымдар мен опералар да қойылды. 1939 жылы Ванемуин балет труппасы алғашқы толық көлемді қойылымын – Чайковскийдің музыкасына жазылған «Карнавалдық сюитаны» көрсетті. Осы кезеңде ғимаратты жөндеу және оның кемшіліктерін жою жұмыстары жүргізілді. 1939 жылдың соңында 500 орындық жаңа театр залы мен сахнасы аяқталды, ол бірнеше техникалық жаңалықтарды және көрермендерге арналған жаңа қабаттарды ұсынды. Ал бұрынғы зал концерт залына айналды. Неміс оккупациясы кезінде театр Александр Эллер басшылығымен жұмысын жалғастырды. Театрға келушілер саны жоғары болды, Эдуард Тубиннің «Кратт» («Вомбл», 1943) қойылымы үлкен қызығушылық тудырды. Алайда, 1944 жылдың тамызында «Тарту» қойылымы көрсетіліп тұрған театр бомбаға ұшырап, қирады.
1944-1968: Ванемуйн Кеңес Эстониясында
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Ванэмуин труппасы Дорпаттың бұрынғы неміс театрының ғимаратын (қазіргі Ванэмуин "кішкентай үйі") иеленді, ол кинотеатрға айналдырылған еді. Труппа мүшелері ғимаратты өз қаражатымен қайта жаңартып, 1944 жылдың 21 желтоқсанында алғашқы қойылымын өткізді. Ванэмуин балет труппасын да қайта құру қажет болды, өйткені көптеген бишілер Эстониядан кетіп қалған. Дегенмен, 1946 жылы Сергей Прокофьевтің "Ромео мен Джульетта" спектаклі сахнаға шықты. Бұл іс-шаралардың барлығы ғимаратқа сыймағандықтан, шеберханалар мен репетициялық бөлмелер көрші ғимараттарда орналастырылды. Бұрынғы ғимаратты қайта салу жоспарлары жасалғанмен, іске аспады, нәтижесінде мүлдем жаңа ғимарат салынды. Каарел Ирд 1960 жылы театрдың көркемдік директоры және бас режиссері болды, ал келесі қырық жылда труппаны үш рет басқарды: 1944–1948, 1949–1950 және 1955–1985 жылдары. Көркемдік жетекшілік Андрей Полжаковқа (1950–1953), ол эстон тілінде сөйлемеген, және Ирдтің қызметтен алынған кезеңдерінде Антс Лаутерге (1953–1955) де жүктелді. Тарту драма театры қоғамының Театр өнері студиясында және Пярну мен Тарту жұмысшы театрында тәжірибесі бар Ирдті Кеңес Эстониясының билеушілері лайықты кандидат деп санады. Ирд өзі Ванэмуинды қайта жаңарту қажет деп есептеді. Ол Олаф Уттке жазған жеке хатында: "Мен үшін Ванэмуин театры эстон мәдениетінің құнды және қасиетті бөлігі, әдебиет мұражайы, этнография мұражайы, университет кітапханасы сияқты." Ол театрдан бас тартса, "театрдың деңгейін сақтай алатын ешбір адам қалмас еді. Мен тіпті мұны өзім де істей аламын ба, жоқ па, білмеймін. Әсіресе, бізге көмек аз түсіп жатқанда немесе мүлдем түспегенде." (1966) Ирд Ванэмуиндегі қалыптасқан дәстүрді жалғастырды, балет жаңа жағдайларда гүлденді. Ол көптеген сөздері мен жарияланымдарында Меннингтің идеалдарын – психологиялық реализмді, ансамбльдік ойын қағидасын және ұлттық драматургияны дамытуды үнемі айтты. Сонымен қатар, репертуардың идеологиялық тұрғыдан бағынуы, "советтік" және саяси пьесаларды басым етуі көрермендерді театрдан алшақтатты. Маусымдар шиеленісті болды, ал 1950 жылдардың басында музыкалық театр жойыла бастады. Балет труппасы да әлеуметтік өзгерістерден зардап шекті, идеология би тіліне күшті әсер етті, ал штаттан шығарулар бишілер санын он сегізге дейін азайтты, бұл көптеген классикалық композициялар үшін жеткіліксіз болды. 1956 жылы, Ирд драма директоры лауазымына оралғаннан кейін, Ванэмуин мүшелеріне Мәскеуде эстон өнері мен әдебиетін таныстыру мүмкіндігі берілді. Сәтті қойылымнан кейін театр Эстон ССР-інің Ұлттық театры Ванэмуин болып жарияланды. 1957 жылы Киевке тағы бір гастрольдік қойылым жасалды. "Литературная газета" газетінде: "Біз, әрине, Ванэмуин театрын сліп көшірмейміз, бірақ бұл шынымен де жоғары прогрессивті мәдениетке ие жақсы театр. Біз де сахнада ұлтымыздың бар байлығы мен ерекшелігін жеткізе алатын актерлерді тәрбиелеуді қалаймыз. Эстондық шеберлердің өнер көрсетуі украиналық қонақтарға үлкен қуаныш пен эстетикалық қанағат сыйлады" деп жазылған. (Литературная газета, Киев). 1960 жылы Ванэмуин Е. Капптың "Тальвемуинасжутт" ("Қысқы ертегі"), Густав Эрнесактың "Тюлеристид" ("От шомылдыру рәсімі") және Б. Кёрвердің "Ланелилл" ("Қысқы жасыл") спектакльдерін Мәскеу Кремль театрында көрсетті. Бұл табысқа 1960 жылдардың басындағы тұрақтылық кезеңі ілесіп келді, онда труппаның негізгі мүшелері көп жылдар бойы бірге жұмыс істеді. Ирд жаңа буын орындаушыларды даярлау үшін Ванэмуин оқу студиясын құрды. 1961 жылы ашылған алғашқы студияның түлектері арасында Эвальд Аавик, Раиво Адлас және Эвальд Гермакула сияқты актерлер болды, ал кейінгі жылдары тағы үш топ бітірді. Компанияның репертуарында кеңес пьесалары, эстон пьесалары (Юхан Смуль, Раймонд Каугвер, Эгон Раннет, Август Китцберг және Арди Лийвс сияқты жазушылар), сондай-ақ әлемдік классика (Шекспир, Брехт) қойылды. Бұл кезеңде музыкалық қойылымдарды көбінесе театрдың штаттық режиссерлері қойды. 1960 жылдардың аяғында идеологиялық бақылау әлсіреген кезде, Ванэмуин аудиториямен ортақ тіл тапты, тіпті компания Кеңес Одағы бойынша гастрольдік сапарлар жасап, Одақтық кеңестер мен семинарларды өткізді. 1966 жылы Ванэмуин академиялық театр болып жарияланды. А. Волберг, П. Тарвас және У. Толпус жобалаған, ал ішкі дизайны В. Тамм жасаған жаңа театр залы 1967 жылы аяқталды, ал алғашқы қойылымы 1967 жылдың 3 қарашасында өтті. 682 орындық бұл зал 2012 жылы жаңартылды. Сонымен қатар, 1970 жылы 842 орындық Ванэмуин концерт залы ашылды.
Ird continued the established traditions at the Vanemuine, with ballet thriving in the new conditions. In his numerous speeches and publications, Ird repeatedly brought up Menning's ideals: psychological realism, ensemble play principle, and the development of national dramaturgy. At the same time, the ruthless ideologization of repertoire, whereby "Soviet" and political plays were favored, drove audiences away from the theatre. Seasons were tense, and by the beginning of the 1950s musical theatre was disappearing. Neither was the ballet company left untouched by social changes; ideology strongly influenced the language of dance, and layoffs reduced the number of dancers to eighteen — a number insufficient for most classical compositions. In 1956, soon after Ird returned to the position of drama director, members of Vanemuine were given the opportunity to present Estonian art and literature in Moscow. After a successful performance, the theatre was designated the Estonia SSR National Theatre Vanemuine. Another travelling performance, to Kiev, followed in 1957. The Literaturnaya Gazeta wrote, "Certainly, we do not favour the blind copying of the Vanemuine Theatre, although it truly is a good theatre with a highly progressive culture. We would rather see that we also raised such actors who could pass along our nation’s virtuosity in all its richness and peculiarity on stage. Such thoughts sprung up at the performance of the Estonian art masters that – we repeat – offered great pleasure and aesthetical satisfaction to the Ukrainian theatre guests." (Literaturnaya Gazeta, Kiev). In 1960, the Vanemuine presented E. Kapp's Talvemuinasjutt ("Winter Fairytale"), Gustav Ernesaks' Tuleristsed ("Baptism of Fire") and B. Kõrver's Laanelill ("Winter Green") at the Moscow Kreml Theatre. This success was followed by a period of stability at the beginning of the 1960s, wherein core members remained with the company for years at a time. Ird also established the Vanemuine study studios to train new generations of performers. Alumni of the first studio, which began in 1961, included such actors as Evald Aavik, Raivo Adlas, and Evald Hermaküla; three more classes graduated in later years. Works in the company's repertoire included Soviet plays, Estonian plays (by writers such as Juhan Smuul, Raimond Kaugver, Egon Rannet, August Kitzberg, and Ardi Liives), as well as world classics (Shakespeare, Brecht) are being staged. During this period, musical productions were staged mostly by theatre's own employed directors. As ideological control weakened during the late 1960s, the Vanemuine found a common language with the audience even as the company continued to travel around the Soviet Union and host Union wide meetings and seminars. In 1966, the Vanemuine was denominated as an academic theatre. The new theatre hall, designed by A. Volberg, P. Tarvas and U. Tölpus, with interior design by V. Tamm, was finally completed in 1967; its inaugural performance occurred on 3 November 1967. This 682 seat venue was renovated in 2012. Meanwhile, in 1970, the 842 seat Vanemuine Concert Hall was opened.
1969-1985: ІРІІ кезеңінің соңы
1960 жылдардың соңында Ванемуйн эстон театрының инновациялық орталығына айналды. Жаңа буын театрдың заманауи көзқарасын ұсынды, ол каноннан бас тартып, жаңа тәсілдер іздеді. Ванемуйнде Жаан Туминг және Эвальд Гермакула сияқты жас режиссерлер А. Китцбергтің «Ласеб кэле сууд анда» («Қолдан сүйеуге рұқсат беру») және П. Э. Руммоның «Тухкатринумэнгу» («Күл шашыраған ханшайым») пьесаларын сахнаға қойды. Би театрында да осыған ұқсас серпіліс болды, оны Үло Вилимаа («Контрастар», 1967; «Қолдар», 1973; «Русалка», 1974) жасады. Тағы бір идеолог – болашақ режиссер Мати Унт, ол сол кезде театрдың әдебиет бөлімінде жұмыс істеді. Режиссерлер өз идеяларын жақсырақ көрсете алу үшін пьеса мәтіндерін өзгертті, қойылымдар физикалық жағынан белсендірек болды және символдар мен метафораларға толы болды. Жастар театрды жаңашылдығымен тез қабылдады, ал консервативті көрермендер күдікпен қарады. Ресми тұлғалар да тартынды: «Күл шашыраған ханшайым» пьесасына сахнаға қоюға рұқсат берілмеді, ал «Ирдке» цензура репетициядан кейін қойылымды тоқтатып, рұқсат алуға шамамен бір жыл кетті. Цензура көптеген онжылдықтар бойы проблема болып қала берді. Осы кезеңде Ирд жас режиссерлерді қолдады. Олардың театры оның жеке талғамына сай болмаса да, қажет болғанда оларды қорғады, бұл оның жақтастары бұрын-соңды болмаған жағдай деп сипаттады. Басқалар Ирд эстон театрының болашағына алаңдап, инновацияны емес, оны ілгерілететін таланттарды қорғады деп санайды. Ирд Ванемуйндегі көрнекті режиссер болып қала берді, оның сәтті қойылымдарының қатарында «Кюлавелаулуд» («Ауыл әндері», 1972) және «Тагаховис» («Артқы аулада», 1974) бар. Ирдтің көзқарасы бойынша, Ванемуйн репертуарының шамамен жартысы эстон драматургиясынан – жаңа пьесалар, классика және театрлық қойылымдардан тұрды. 1972 жылға қарай ол Эстониядағы ең көп келуші театрға айналды, ал 1978 мен 1981 жылдар аралығында театрға жылына орташа есеппен 256 000 адам келді. Ванемуйн труппасы 1970 және 1980 жылдары Германия Демократиялық Республикасы (1971, 1973), Венгрия (1972), Финляндия (1974) және Швеция (1983) сияқты елдерге гастрольдік сапарлар жасады. 1971 жылы Ленинградқа жасалған гастрольдік сапар және 1975 жылы Мәскеудегі қонақ өнер көрсетулері маңызды оқиғалар болды. Сынақшылардың пікірлері оң болды, ал 1979 жылы Ванемуйн кеңес театрын Белградтағы Халықаралық Театр Фестивалінде ұсынуға таңдалды. Ұйымдастырушылар «Põrgupõhja uus Vanapagan» («Тозақтың жаңа ескі әулиесі») қойылымын көруді тіледі, бірақ үй иелері техникалық мәселелерді шеше алмағандықтан, оның орнына «Тагаховис» («Артқы аулада») қойылды. 1978 жылы Ванемуйннің «кішкентай үйі» өрттен зардап шекті. Жөндеу жұмыстары кешіктірілді және ғимарат 1990 жылы ғана қайта ашылды.
1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін: посткеңестік жылдар
1985 жылы Ирдтің драмалық режиссер ретінде үшінші мерзімі аяқталды; оның орнын 1990 жылға дейін осы лауазымды атқарған Аго Эндрик Керге басты. Vanemuine жоғары деңгейін сақтап, көптеген көрермендерге қонақжайлық жасады. Керге репертуарға бірнеше жанрдағы сәтті қойылымдар қосты; 1980-жылдардың соңында Жан Туминг та бірнеше жетістікке жетті. 1981 жылы Василий Медведев Vanemuine балет труппасына қосылды, онда ол солист және режиссер болып жұмыс істеді. 1989-1999 жылдары бас дирижер болып Эндел Нõгене болды. 1990-1993 жылдары Vanemuine-ді классикалық қойылымдарға басымдық берген Линнар Приймäги басқарды. Оның кезеңі үлкен қайшылықтар мен шығармашылық дау-дамажылдармен еректелді, ал 1994 жылы оның орнын басатын Жаак Виллер тағайындалғаннан кейін театрдың басқару жүйесі де өзгерді: үш көркемдік директор лауазымы құрылды, Юри Лумисте (1993–1999) драмалық директор, Уло Вилимаа (1974–1997) балет директоры және Эндел Нõгене (1987–1999) музыкалық директор болып жұмыс істей бастады. 1997 жылы Маре Томмингас театрдың балет режиссері болды. Экономикалық тұрақсыздық пен Эстонияның тәуелсіздігіне қол жеткізу кезеңінде Vanemuine көрермендердің қызығушылығын жоғалтты. 1994 жылдан бастап театр Лийна Олмару, Мерле Йääгер және Райне Лоо сияқты жетекші актерлер мен Айн Мäеотс ("Суси / "Wolf"", 1995) және Тиит Палу сияқты жаңа режиссерлердің күшімен қиындықтарды жеңіп өтті. Сол жылдары Мати Унт жиі қонақ режиссер болып келді, ал Микк Микивер ("Ашулы он екі ер адам", 1997) және Финн Пулсен ("Кішкентай қарттың хикаясы", 1996) басқа да сәтті қойылымдарды сахналады. Дегенмен, 2003 жылға қарай көрермендер саны тағы да азая бастады. Пол Мäги 2011 жылдан бері Vanemuine театрының музыкалық директоры және бас дирижері. 2013 жылы Томас Петерсон театрдың бас директоры, ал Тиит Палу драмалық режиссері болды. 2000-жылдардың басынан бері штаттық өзгерістер жиі болып тұрады. Бас дирижерлер қатарында Михкель Кютсон (1999–2004, 2008 – қазірге дейін), Хендрик Вестманн (2004–2006) және Тоомас Вавилов (2006–2007) болды. Драмалық бөлімді 1999-2006 жылдары Айн Мäеотс, ал 2007-2010 жылдары Свен Карья басқарды. Барри Раттер (Ұлыбритания) және Алёна Анохина (Ресей) сияқты шетелдік режиссерлермен қатар, Уку Уусберг, Ингомар Вихмар, Хендрик Тумпере және т.б. эстондық режиссерлер де жұмыс істеді. Актерлер құрамында да көп өзгерістер болды; 2010 жылы труппада 21 мүше болды. Есте қаларлық драмалық рөлдерді Ханнес Кальюярв, Айвар Томмингас, Кюллики Салдре, Мерле Йääгер, Юри Лумисте, Рихо Кютсар сомдады. Сонымен қатар, 2004 жылдан бастап Vanemuine балет труппасы халықаралық сипатқа ие болды; эстондық би мектептері театрға жеткілікті бишілер даярлай алмады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, театрдың үш тұрақты орны бар: "үлкен үй", "кішкентай үй" және "Порт" театры. Сонымен қатар, Тарту ойыншық мұражайындағы Театр үйінде жас көрермендерге арналған қойылымдар қойылады. Театр 363 адамды жұмысқа алды, оның ішінде 67 мүшелі симфониялық оркестр, 9 әншіден тұратын музыкалық ансамбль, 22 мүшелі драма труппасы, 33 мүшелі балет труппасы және 33 мүшелі опера хоры бар. 2016 жылы Vanemuine-ді 161 647 адам тамашалады.