Ракеталардың іздерінен туындаған көрініс

Кіріспе

Ракеталық техникамен байланысты ауа райы құбылысы

Зымыран немесе ракета жанар майының бу жолында қалған шығарынды бөлшектері конденсацияланып, қатып, содан кейін атмосфераның жоғарғы қабатында кеңейеді. Қара аспанға қарсы көтерілген шығарынды түтіні, жер бетінен жоғарыдағы күн сәулесінің шашырауы арқылы жарықтанады. Жер бетінен қарағанда бұл көрініс керемет әрі түрлі-түсті болады. Бұл құбылыс әдетте күн шығысынан 30-60 минут бұрын немесе күн батқаннан кейін ұшырылғанда пайда болады, осы кезде көтеруші ракета немесе зымыран қараңғыдан шығып, күн сәулелі аймаққа көтеріледі – бұл бақылаушының жердегі тұрғысынан қарағандағы перспективаға байланысты. Ракета іздері стратосфера мен мезосфераға дейін созылып, күн батқаннан кейін де ұзақ уақыт бойы жоғарыдағы күн сәулесін ұстап алады. Кеңейіп жатқан шығарынды түтініндегі кішкентай бөлшектер немесе "булар" күн сәулесін дифракциялап, раушаң, көк, жасыл және қызғылт сары түстерді тудырады – дәл сияқты, дисперсиялық призма жарықты құрамына сәйкес спектрлік түстерге (көмешқырдің түстері) бөле алады, осылайша түнек құбылысын одан да әсерлі етеді. Шығарынды түтіні жоғары қабаттағы жел ағындарымен соққанда спираль тәрізді пішінге де ие болуы мүмкін. Әдетте, ұшырылғаннан кейін екі-үш минут ішінде байқалады. Ауа райына байланысты, ол жарты сағатқа дейін көкте тұрып, содан кейін тарап кетеді. Калифорниядағы Ванденберг әуе базасында 1958 жылдың желтоқсанынан бері Санта-Барбара округінің солтүстік жағалауынан 1800-нен астам зымыран мен ғарыш бустерлері ұшырылды. Дегенмен, бұл ұшырулардың тек шағын бөлігі ғана түнек құбылысын тудырды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің стратегиялық жүйелер бағдарламасы да осыған ұқсас – Оңтүстік Калифорния жағалауындағы Тынық мұхиты сынақ полигонында Огайо кластың SSBN атомдық суасты қайықтарынан Trident II (D5) зымырандарының сынақ ұшуларын жүргізеді немесе Гавайи аралындағы Кауаи аралындағы Баркинг Сэндс қаласындағы Кокола нүктесінде. Кейбір бақылаушылар бұл әуедегі тамаша көріністі тудырған зымыранның немесе ракетаның ұшу кезінде ақаулы болғанын немесе жойылғанын дұрыс емес жорамалдады. Мұндай сенім ұшыру машинасының іздерінің жоғары биіктіктегі ауа ағындары немесе желдің қиылысымен түйінге айналуынан туындайды. Бүгінгі күнге дейін түнек құбылысын тудырған ақаулы зымыран немесе ракета туралы хабарлама жоқ. Ракета немесе зымыран ақаулы болған жағдайда, оны қашықтықтан қауіпсіздік офицері түнек құбылысы пайда болатын биіктікке жеткенге дейін жояды. Бұл құбылыстың көрінісі мен қарқындылығы көрерменнің орналасқан жеріне және ауа райына байланысты өзгереді – әдетте, бұлт жабатын болмағанда ашық аспан және айдың жарығы болмауы керек. Бұл құбылысты әдетте Калифорния штатының барлық жерінде, сондай-ақ Аризона, Невада және Юта штаттарында көруге болады. Шығыс жағалауда да осындай көріністер НАСА-ның Кеннеди ғарыш орталығынан ғарыш шаттлының түскі ұшырылуы кезінде және Флоридадағы Кейп-Канаверал ғарыш күштері станциясындағы АҚШ ғарыш күштерінің ұшыру кешендерінен басқа да шығаратын ұшыру құралдарынан кейін байқалды және хабарланды. Еуропалық ғарыш агенттігі, Ресей ғарыш агенттігі, Қытай Ұлттық ғарыш агенттігі, Жапонияның JAXA, Үндістанның ISRO және басқа да ғарыш бағдарламалары бар көптеген елдер осындай құбылысқа тап болды.

A twilight phenomenon is produced when exhaust particles from missile or rocket propellant left in the vapor trail of a launch vehicle condense, freeze, and then expand in the less dense upper atmosphere. The exhaust plume, which is suspended against a dark sky, is then illuminated by reflective high altitude sunlight through dispersion, which produces a spectacular, colorful effect when seen at ground level. The phenomenon typically occurs with launches that take place either 30 to 60 minutes before sunrise or after sunset when a booster rocket or missile rises out of the darkness and into a sunlit area, relative to an observer's perspective on the ground. Because rocket trails extend high into the stratosphere and mesosphere, they catch high altitude sunlight long after the sun has set on the ground. The small particles in the expanding exhaust plume or "cloud" diffract sunlight and produce the rose, blue, green and orange colors—much like a dispersive prism can be used to break light up into its constituent spectral colors (the colors of the rainbow) – thereby making the twilight phenomenon all the more spectacular. The exhaust plume may also take on a corkscrew appearance as it is whipped around by upper level wind currents. It is typically seen within two to three minutes after a launch has occurred. Depending on weather conditions, it could remain in the sky for up to half an hour before dispersing. At Vandenberg AFB in California, more than 1,800 missiles and space boosters have been launched from the central California coastline in northern Santa Barbara County since December 1958. However, only a small percentage of these launches have created the twilight phenomenon. The same is true with the U. S. Navy's Strategic Systems Programs, which conducts Trident II (D5) missile test flights at sea from Ohio Class SSBN submarines in the Pacific Test Range off the coast of Southern California, or Kokola Point at Barking Sands on the Hawaiian island of Kauai. Some observers have wrongly assumed the missile or rocket creating the aerial spectacle must have malfunctioned or been destroyed while in flight. That belief stems from the appearance of the launch vehicle's contrail as it becomes twisted into knots by upper altitude air currents or wind shear. To date, no malfunctioning missile or rocket has been known to create the phenomenon. On the rare occasions when a missile or rocket does malfunction, it is destroyed by a Range Safety Officer before reaching the altitudes where twilight phenomenon occur. The phenomenon's appearance and intensity varies with viewer location and weather conditions—typically, clear skies with no moonlight, since cloud cover would block one's view. The phenomenon can usually be seen throughout the state of California, and as far away as Arizona, Nevada and Utah. On the East Coast, similar sightings were observed and reported during twilight launches of the Space Shuttle from NASA's Kennedy Space Center, and observed after other expendable launch vehicles from the U. S. Space Force's launch complexes at Cape Canaveral Space Force Station in Florida. Numerous nations with a space program — such as the European Space Agency, the Russian Space Agency, the China National Space Agency, Japan's JAXA, India's ISRO and other countries have experienced the same event.

Мысалдар

2010 жылы Лос-Анджелес, Калифорния жағалауында пайда болған конденсациялық із қалдырды, бұл бақылаушыларды зымыран ұшырылған деп ойлауға әкелді. 2010 жылдың 7 шілдесінде "ұшатын объекті" (НЛО) туралы хабарлар Қытайдың Ханчжоу қаласындағы Сяошан әуежайын уақытша жұмысты тоқтатуға мәжбүр етті. Түсуге дайындалып жатқан экипаж, ұшу жолағының үстінде жарқыраған жарық түрінде көрінген, Қытайдың зымыран сынағы болуы мүмкін затты байқап, әуе қозғалысын басқару бөліміне хабарлады. Әуе қозғалысын басқару радарада оны анықтай алмады және қонуға дайындалып тұрған рейстерді басқа бағытқа бұрды. 18 рейс әсер етті. Қалыпты жұмыс төрт сағаттан кейін қайта басталды, бірақ бұл оқиға қытайлық БАҚ-тың назарын аударды және НЛО-ның табиғаты туралы қызу пікірталас тудырды. 2015 жылдың 7 қарашасында кешкі сағат 19:00 мен 20:00 аралығында Оңтүстік Калифорнияда жарқыраған шам кеңейіп, содан кейін "жарылыс" болды. Оранж округінің шерифі бұл "Кентукки" атомдық суасты қайығынан жасалған "Трайдент II" баллистикалық зымыранының сынақ атуы екенін растады.