Кіріспе

Apple II компьютері үшін дискі жетегі

Disk II Floppy Disk Subsystem, көбінесе Disk ][ деп аталатын, 5 1/4 дюймдік дискі жетегі Майк Марккуланың ұсынысы бойынша Стив Вознякпен жасалған және Apple Computer, Inc. компаниясымен өндірілген. Ол 1978 жылдың маусым айында алдын ала тапсырыспен 495 АҚШ долларына сатылды; кейіннен 595 АҚШ долларына сатылды (1978 жылғы 595,0 АҚШ доллары шамамен соңғы жылдардағы <есептелген сомаға> тең), бұл контроллерлік картаны (екі жетекті басқаруға мүмкіндік береді) және кабельді қамтиды. Disk II Apple II жеке компьютерлер отбасымен қолдану үшін арнайы жасалған, бұрынғы баяу кассеттік таспа сақтағышын алмастыру үшін. Apple, Apple II сериясының өмір сүру кезеңінде негізгі 5 1/4 дюймдік Disk II тұжырымдамасының кем дегенде алты түрін шығарды: Disk II, Disk III, DuoDisk, Disk IIc, UniDisk 5.25" және Apple 5.25 Drive. Бұл жетектердің барлығы әртүрлі көрінеді және төрт түрлі жалғағыш түрлерін пайдаланады, бірақ олардың барлығы электронды жағынан өте ұқсас. Олардың барлығы бірдей төменгі деңгейдегі дискі форматын қолдана алады және екі штепсельден және сымдардан аспайтын қарапайым адаптерлерді пайдалану арқылы бір-бірімен алмастырылуы мүмкін. Көптеген DuoDisk жетектері, Disk IIc, UniDisk 5.25" және AppleDisk 5.25" тіпті бірдей 19 контактілі D Sub жалғағышын пайдаланады, сондықтан олар тікелей алмастырылады. Disk II отбасынан басқа Apple сатқан жалғыз 5 1/4" жетегі Mac II және SE компьютерлеріне PC дискілерін оқуға мүмкіндік беретін 360k MFM құрылғысы болды. Бұл Apple-дің 3 1/2 дюймдік жетектеріне қатысты емес, олар бірнеше түрлі дискі форматтарын және бірнеше түрлі интерфейстерді қолданады, тіпті бірдей жалғағышты пайдаланатын модельдерде де электронды жағынан мүлдем өзгеше; олар әдетте бір-бірімен алмастырылмайды.

ІІ диск

Apple бастапқыда Apple II үшін дискілік диск ұсынбады, ол сол кездегі басқа микрокомпьютерлер сияқты деректерді кассеталық сақтауды қолданды. Apple компаниясының алғашқы инвесторлары мен атқарушы директоры Майк Марккула, Марккула жазған чек кітапшасын теңдестіру бағдарламасының таспадан жүктеу ұзаққа созылатынын анықтағаннан кейін, оның негізін қалаушы Стив Возняктан компьютер үшін диск жүйесін жасауды сұрады. Возняк диск контроллерлері туралы ештеңе білмеді, бірақ Hewlett Packard-та ол Shugart Associates дискісін басқару үшін қарапайым бес чиптік схеманы жасады. Apple II-де дискілік дискінің болмауы "көрінетін кемшілік" болды, бұл басқаша жылтыратылған, кәсіби өнім болуы керек еді. Кейінірек Osborne 1 дизайнері Ли Фелсенштейн былай деді: "Касеталық және дискілік жүйелердің айырмашылығы хобби құрылғылары мен компьютер арасындағы айырмашылық болды. Сіз, мысалы, VisiCalc-ті кассеталық жүйеде орындайтынын күте алмадыңыз". II-ге диск дискінің қажет екенін мойындаған Apple диск дискіні және оны орындау үшін DOS-ты әзірлеуді бастады. Возняк 1977 жылғы Рождестволық демалыс күндерін өзінің контроллер дизайнын бейімдеумен өткізді, бұл қолданыстағы контроллерлерге қарағанда қолданылатын чиптердің санын 10 есеге қысқартты. DOS-тың әлі де жоқ болуы және Возняк операциялық жүйелерді жобалауда тәжірибесіз болғандықтан, Стив Джобс жобамен Shepardson Microsystems компаниясына жақындады. 1978 жылы 10 сәуірде Apple компаниясы DOS-ты әзірлеу үшін Shepardsonмен 13000 долларға келісімшартқа қол қойды. 1977 жылдың соңында диск дискінің жобасы басталғаннан кейін Стив Джобс Шугарттың кеңсесіне бірнеше рет барып, 100 доллар тұратын диск дискіні қалағанын мәлімдеді. Возняк IBM диск контроллерлерінің дизайнын зерттей бітіргеннен кейін Джобс Шугарттан контроллер тақтасы, индекстік сенсор, жүктеме соленоидтары немесе жол нөлдік сенсоры жоқ диск дискіні сатуды талап етті. Бұл сұрақты түсінбеушілікке ұшыраған Шугарт Apple-ге Apple II үшін дискілік жүйе әзірлеуде прототип ретінде пайдалана алатын 25 диск механизмін ұсынды. Прототиптер SA 390 атауын алды. Возняк North Star Computers және басқа да күрделі дискеталық контроллерлерді зерттеді. Ол өзінің қарапайым дизайнында олардың ерекшеліктері жоқ деп сенді, бірақ олардың аз күрделі екенін түсінді; мысалы, оның жұмсақ секторлы дискілерді қолдана алады. Шугарт контроллерінің нұсқаулығын басшылыққа алып, Возняк FM типті контроллерлерді жолдың әрқайсысына 10 секторды сақтаумен жасауға тырысты, бірақ топтық кодталған жазудың жолға 13 секторды сыйдыра алатынын түсінді. Возняк нәтижесінде пайда болған Disk II жүйесін "Apple-дегі ең керемет тәжірибем және мен жасаған ең жақсы жұмыс" деп атады және оны және VisiCalc-ті Apple II-дің табысына ие етті. Инженер Клифф Хьюстон құрастыру желісінде ақаулы дискілерді қалпына келтірудің бірнеше әдістерін ойлап тапты. Apple компаниясы Shugart-қа SA 390-ға тапсырыс жібергенде, Shugart инженері диск дискінің өндірушісі Apple-ді алдап жүргенін және SA 390-лар іс жүзінде SA 400-ден бас тартылғанын мойындады, олар зауыттың тексеруінен өтпеді. Apple компаниясы дисктерді іске қосып алмаса, SA 400-дің қымбаттаған түрлерін сатып алуға мәжбүр болады деген ой болды. Disk II Apple үшін өте табысты болды, ол осы уақытқа дейін сатылған ең арзан дискета жүйесі болды және компания үшін өте пайдалы болды, сонымен қатар стандартты FM дискілеріне қарағанда 20% -ға жуық сақтау кеңістігі болды. Бір кездері микрокомпьютерлер саласындағы жалғыз тікелей бәсекелесі TRS 80 Model I болды, ол 85k үшін тек стандартты FM сақтауды қолданды. Atari 8 биттік диск дискінің шығыны Disk II-дің 15 КБ/с-ынан әлдеқайда баяу болды, бұл олардың бизнес нарықта бәсекеге қабілеттілігіне қатты әсер етті. Алайда Возняктың дизайнының артықшылығы, екі есе тығыздықты MFM контроллерлерінің құны Disk II енгізілгеннен кейін бір жыл өткен соң төмендеді. Бастапқы Disk II дисктер (A2M0003) Shugart SA 400 модификациясы болды, бұл коммерциялық түрде қол жетімді алғашқы 5 1/4 дюймдік дискеталық диск. Apple тек стандартты SA 400 контроллерлік тақтасыз жалаңаш диск механизмдерін сатып алды, оны Возняк тақтасының дизайнымен ауыстырды, содан кейін беткі тақтаға Apple кемпірқосағы логотибін таңбалады. Apple компаниясының алғашқы өндірісін екі адам жүргізді, олар күніне 30 диск жинады. 1982 жылы Apple шығындар үшін Alps дисктеріне ауысты. Дискі жағындағы қалыпты сақтау көлемі 113,75 КиБ болды Apple DOS 3.2.1 және одан бұрынғы (256 байт секторына, 13 секторға жол, 35 жол бір жағына), немесе 140 КиБ DOS 3.3 және ProDOS (256 байт секторына, 16 секторға жол, 35 жол бір жағына). 1980 жылы DOS 3.3 пайдалануға енгізілген 16 секторлық жаңарту тек контроллерлік картаның микропрограммасын тиімдірек GCR кодын пайдалану үшін өзгертті, ол "6 және 2 кодтау" деп аталды. Дискінің өзі де, физикалық бит тығыздығы да өзгертілген жоқ. Бұл жаңартудың кемшілігі – ескі 13 секторлық Apple II бағдарламаларын автоматты түрде іске қоспауы. Disk II контроллері толығымен бағдарламалық түрде басқарылғандықтан, пайдаланушы кодирование және форматқа толық бақылай алды, егер ол диск механизмі мен медианың физикалық шектерінде болса. Бұл сонымен қатар бағдарламалық компанияларға түрлі көшіруден қорғау схемаларын пайдалануға мүмкіндік берді. Disk II-ден бейімделген Shugart SA 400 бір жақты, 35 жолмен диск болды. Алайда, пайдаланушылар дискіні кері тістеп, дискеттің қорғаныш қабығына екінші ойық жасап, жазуға қол жеткізу үшін оны қолмен аударуы жиі кездесетін жағдай болды. Көптеген коммерциялық бағдарламалар бірнеше дискілік жақтарды қолданса, олар мұндай "қайырылатын" дискілерде жеткізілді. Бір уақытта тек бір жаққа қол жеткізуге болады, бірақ бұл әр дискеттің сыйымдылығын едәуір арттырды, бұл медиа әлі де қымбат болған ерте жылдары өте маңызды еді. Disk II-де толық биіктіктегі диск механизмі беж боялған металл корпусының ішінде орналасқан және 20 контактілі лента кабелі арқылы контроллерлік картаға қосылған; контроллерлік карта Apple негілгі тақтасындағы автобус ұяларының біріне қосылған. Коннектор контроллерлік картада оңай шатастырылуы мүмкін, бұл дискідегі белгілі бір микросхеманы қысқа тұйықтатуға әкеледі; егер кейін дұрыс қосылса, осылай зақымдалған диск ішке салынатын кез келген дискідегі деректерді жояды, тіпті коммерциялық бағдарламаларды тарату үшін қолданылатын қорғалған дискілерді де. Бұл мәселе көптеген клиенттердің шағымдануына және жөндеуге әкелді, нәтижесінде Apple пайдаланушы нұсқаулықтарында коннекторды дұрыс орнату қалай жүргізіледін түсіндіретін ескертулерді басып шығарды. Кейінірек дискілерде шатастырылмауы мүмкін болатын басқа коннекторлар қолданылды. Бастапқы Disk II үшін DB 19 адаптерлері Apple-дің кейінгі коннектор стандартымен пайдалану үшін қол жетімді болды. Бір Apple II немесе Apple IIe компьютеріне 14 дискке дейін қосуға болады – контроллерлік картаға екі диск, бір картаға бір ұя және компьютерде 7 пайдалы ұя болды. DOS және ProDOS операциялық жүйелері картаны Apple II/II+ моделіндегі 0-ұяны немесе кейінгі модельдердің арнайы жад кеңейту ұяларын қоспағанда, кез келген қалыпты ұяда жұмыс істесе де, Apple-дің басылған нұсқаулықтары бірінші контроллерлік картаны 6-ұяда пайдалануды ұсынды; көптеген Apple II бағдарламалары осы ұяда негізгі 5 1/4 дюймдік дискінің орналасқанын күтеді және әйтпесе сәтсіздікке ұшырайды. Disk II-нің Bell & Howell нұсқасы Apple-дің Bell & Howell Apple II Plus нұсқасының түсімен сәйкес келетін қара боялған корпуспен де Apple-дің өндірісінде болды.

ІІІ диск

1978 жылы Apple компаниясы жаңа Apple /// және Lisa бизнес-компьютерлерінде пайдалану үшін өзінің "FileWare" дискілік механизмін жасауды жоспарлады. Бірақ олар тез арада механизмдермен байланысты қиындықтарға тап болды, бұл оларды Apple /// құрамына енгізуге мүмкіндік бермеді. Сөйтіп, бұл машинада II дискіге ұқсас Shugart дизайны қолданыла берді. Apple /// үшін ұсынылған Disk II-нің алғашқы нұсқасы Disk III (A3M0004) деп аталды, ол өзгеше жалғауышпен жабдықталған өзгертілген пластикалық корпус ішінде сол механизмді пайдаланды. Шамалы өзгерістермен екі дискіні де алмастыруға болады. Apple компаниясы Apple /// арқылы жаңа дискілерді сатып алуға итермелеуге тырысқанмен, көптеген бұрынғы Apple II қолданушылары қолдағы арзан Disk II дискілерін бейімдеудің жолын тапты; алайда, осылай тек бір сыртқы Disk II дискісі қолдау тапты. Disk III алғаш рет Apple ///-дегі 26 контактілі ленталық кабельге үш қосымша дискіні тізбектеуге мүмкіндік берді, яғни жалпы саны 4 дискеталық дискіні пайдалануға болады – Apple /// дискілік механизмдері орнатылған алғашқы Apple компьютері болды. Apple III Plus 26 контактілі жалғауышын DB 25 жалғауышына ауыстырды, бұл Disk III дискісімен пайдалану үшін адаптерді қажет етті.

FileWare (Файл жүгірту)

1983 жылы Apple компаниясы түпнұсқа Apple Lisa-да пайдаланған 871 килобайттық "FileWare" механизмін қолданатын бір және екі сыртқы дискіні (UniFile және DuoFile) жариялады, олар Disk II және Disk III дискілерін алмастыруы тиіс болған. Бірақ, Apple өндірісіндегі "Twiggy" дискілік механизмдерінің сенімділік мәселелеріне байланысты бұл өнімдер ешқашан сатылған жоқ.

DuoDisk (қос дискі)

1984 жылы, Apple IIe өткен жылы шығарылғаннан кейін көп ұзамай, Apple екі, үштен екі бөлігіндей биіктіктегі, 140 килобайттық Disk II дискілік механизмдерін бір пластик корпусқа біріктіріп ұсынды, бұл DuoDisk (A9M0108) деп аталды және оны тізбектеуге болмады. Бұл құрылғы компьютердің үстіне, ал монитордың астына қоюға арналған еді. Әрбір құрылғыға жеке дискілік контроллер картасы қажет болды (өйткені әрбір карта тек екі дискіні басқара алатын), сондықтан құрылғылардың саны қолданыстағы слоттар санымен шектелді; практикалық тұрғыда, Apple II компьютерінің көптеген қолданушылары екі 5 1/4 дюймдік дискіні тиімді пайдалана алды, сондықтан бұл шектеу маңызды болған жоқ. Алғашында Apple III Plus-қа сәйкес DB 25 коннекторымен шығарылған, ол Apple-дің стандартты DB 19 дискеталық қосылысын қабылдаған алғашқы құрылғы болды.

IIc дискісі

Disk IIc (A2M4050) – 1984 жылы Apple Computer компаниясы ұсынған, Apple IIc жеке компьютерімен бірге қолдануға арналған, 5 1/4 дюймдік, жартылай биіктіктегі флоппи-дискі жетегі. Apple II сериялы компьютерлерінің ішінде 5 1/4 дюймдік дискі жетегі құрылысымен жабдықталған жалғыз модель – Apple IIc болды. Бастапқы IIc-дегі дискі порты тек бір қосымша, сыртқы 5 1/4 дюймдік дискі жетегін басқаруға арналған, сондықтан бұл модельде тізбектеу порты болмады. Оны басқа Apple II модельдерінде де қолдануға болады, бірақ дискі жетегі тізбегінде соңғы құрылғы ретінде қосылу керек болды (тізбектеу портының жоқтығына байланысты); алайда, Disk IIc контроллер картасысыз сатылғандықтан, және Apple IIc компьютеріне мұндай карта қажет болмағандықтан, оны қолданыстағы Disk II контроллер картасына бейімдеу қажет болды. Құрылысы толық биіктіктегі Disk II-ге ұқсас, Apple Disk IIc-ді 329 АҚШ долларына сатты, ал кейіннен басқа компаниялар осыған ұқсас жетекті арзан бағаға ұсынды.

UniDisk және Apple 5.25 дискжетегі

DuoDisk шығарылғаннан кейін бір жылдан астам соң Apple компаниясы UniDisk (A9M0104) пластикалық корпуста, DuoDisk стиліне ұқсас дизайнмен ұсынды. Бірнеше айдан кейін UniDisk 3.5 шығарылғаннан кейін, осы есімдері ұқсас дискілерді ажырату үшін UniDisk көбінесе "UniDisk 5.25" деп аталатын. UniDisk Disk II-нің барлық қолданылу салаларын толықтай алмастыра алғандықтан, бастапқы Disk II осы кезде тоқтатылды. 1986 жылы алғашқы платина түсті компьютер Apple IIGS-пен бірге Apple 5.25 Drive (A9M0107) деп аталатын дискінің платина сұр түсті нұсқасы енгізілді. Дискінің атауы да IIGS-пен бірге шығарылған Apple 3.5 Drive-қа ұқсас болды. DuoDisk және Disk IIc дискілерінен бұрынғыдай, UniDisk және Apple 5.25 Drive жеке дискілік корпус ішінде жартылай биіктіктегі дискілік механизмдер болды. Екі дискінің де тізбекті қосылым порты болды. Дискілер Apple II компьютерлерінде бір-бірімен және бұрынғы дискілермен алмастырылатын болғанымен, шағын электрлік айырмашылықтар Apple 5.25 Drive-ты ғана Apple IIGS-тің кейінгі (ROM 3) нұсқасымен және Macintosh LC-дегі Apple IIe картасымен пайдалануға мүмкіндік берді.

Apple PC 5.25" дискісі

Apple компаниясы жасаған 5 1/4 дюймдік бір диск бар, ол жоғарыда аталған барлық дисктермен толыққандай үйлесімсіз. 1987 жылы Apple компаниясы IBM-нің үстемдік құрған бизнес нарығында бәсекелестікті күшейту үшін өзара үйлесімділік мүмкіндігін ұсынды. Macintosh SE және Macintosh II шығарылымымен бірге Apple компаниясы Apple PC 5.25" Drive-ды шығарды, ол әрбір Mac моделі үшін жеке PC 5.25 Floppy Disk контроллер картасын қажет етті. Бұл, Macintosh-пен пайдалануға болатын Apple компаниясы жасаған жалғыз 5 1/4 дюймдік диск. Бұл диск өнеркәсіп стандартындағы екі жақты 5 1/4 дюймдік 360 килобайт форматталған икемді дискілермен жұмыс істеуге арналған. Ол Disk IIc-ге сыртқы түрімен ұқсас болды. Осымен бірге келген арнайы Macintosh Apple File Exchange утилитасы арқылы диск MS DOS форматталған дискеталардан файлдарды оқи және жаза алатын. Бағдарламалық "аудармашылар" WordStar және MacWrite сияқты форматтар арасында құжаттарды түрлендіруге мүмкіндік берді. Бұл диск барлық Apple II компьютерлерімен және Macintosh LC үшін Apple IIe картасымен үйлесімсіз; сонымен қатар Macintosh-қа 5 1/4 дюймдік Apple II форматталған дискілерден ақпарат оқуға немесе жазуға рұқсат бермейді. Бұл диск 3 1/2 дюймдік дискілердің кеңінен қолданылуына байланысты қолданудан шығарылды және 3 1/2 дюймдік Apple FDHD Drive-мен алмастырылды, ол Macintosh, DOS және Windows-тың барлық қолданыстағы форматтарын, сондай-ақ Apple II ProDOS форматын оқи және жаза алатын.