Кіріспе

Халықаралық инженерлік стандарттар ұйымы

Халықаралық Консалтингтік Инженерлер Федерациясы (әдетте FIDIC деп аталады, бұл оның француз тіліндегі Fédération Internationale Des Ingénieurs Conseils деген атауының аббревиатурасы) – құрылыс технологиясы және консалтингтік инженерия саласындағы халықаралық стандарттарды анықтайтын ұйым. Бұл ұйым FIDIC келісімшарт нысандары жинағымен ең көп танымал.

Тарих

1913 жылы шілде айында Бельгияның Гент қаласында өткен дүниежүзілік көрмеде инженер-консультанттардың жаһандық федерациясын құру мүмкіндігін талқылау үшін шақырылған алғашқы жиынға 59 қатысушы келді. Олардың 19-ы АҚШ, Бельгия, Дания, Франция, Германия, Нидерланды және Швейцариядан келген ресми делегаттар еді, ал қалғандары Австрия-Венгрия, Канада, Ресей және Ұлыбританиядан келді. Бұл жиын FIDIC-тің ресми конституциясының 1913 жылғы 22 шілдеде қабылдануына әкелді. Кейбір елдер алғашқы жылдары тек уақытша байланыстарды сақтап қалды. FIDIC-тің негізін қалаушы мүшелері – Бельгия, Франция және Швейцария. FIDIC 1940 жылдардың соңына дейін мүшелерінің саны өзгеріп отырып, қиын жағдайға тап болды, барлық мүшелері еуропалық елдерден болатын. 1959 жылы Австралия, Канада, Оңтүстік Африка және АҚШ оларға қосылды. 1962 жылы дамушы елдерден алғашқы мүше-ассоциациялар – Орталық Африка (қазіргі Малави), Замбия және Зимбабве қосылды. Колумбия 1967 жылы қосылды. FIDIC-тің 104 елде мүшелері бар. 2018 жылдың наурыз айында Нельсон Огуншакин FIDIC-тің бұрынғы басқарушы директоры Энрико Винк орнына жаңа бас директоры болып тағайындалды. Қазіргі президенті – Екатерина Каракацанис.

Қызметтер

FIDIC-тің мақсаты – технологиялық қызметтер ұсынатын компаниялардың, ұйымдардың және инженерлердің мүдделерін қорғау арқылы консалтингтік инженерияны жаһандық деңгейде өкілдік ету болып табылады. Ұйым түрлі семинарлар мен оқу курстарын өткізеді, оның ішінде Әлемдік инженер-консультанттар конференциясы да бар.

Стандартты нысандағы келісімшарттар

FIDIC халықаралық келісімшарттар мен бүкіл әлемде қолданылатын бизнес-тәжірибелік құжаттарды жариялайды. Ұйым 1999 жылы жаңартылған "спектрлік жинақ" келісімшарттарын жариялады, онда жұмыстардың ерекшеліктеріне байланысты келісімшарт шарттарының бірнеше түрі белгіленді. 1957 жылдан бері қолданылып келе жатқан Қызыл кітап жұмыс беруші жобалаған құрылыс және инженерлік жұмыстарды қамтиды. Сары кітап жобалау-құрылыс жағдайларын қамтиды, онда механикалық және электрлік (М&Э), құрылыс және инженерлік жұмыстарды мердігер жобалайды. Күміс кітап инженерлік, сатып алу және құрылыс (ЭКК) және "кілтті игеру" тәсілімен жүзеге асырылатын жобаларды қамтиды. Жасыл кітап келісімшарттың қысқартылған нұсқасын жасады. Бұл жаңартылған келісімшарттар 1995 жылы жобалау-құрылыс және "кілтті игеру" опциясын ұсыну үшін жарияланған Қызыл кітапты толығымен алмастырды, себебі әрбір тиісті жағдайда Сары кітап немесе Күміс кітап қолданылуы жиі кездеседі.