Инженер мамандығы және оның салалары

Кіріспе

Инженерлік саланың кәсіби мамандары және оның тармақтары

Инженерлер – бұл машиналарды, күрделі жүйелерді, құрылымдарды, құралдарды және материалдарды функционалдық мақсаттар мен талаптарды орындау үшін, сонымен қатар практикалық шектеулерді, ережелерді, қауіпсіздік талаптарын және шығындарды ескере отырып, ойлап табушы, жобалаушы, талдаушы, құрастырушы және сынаушы кәсіби мамандар. Инженер сөзі (лат. ingeniator, Бельгия және Нидерланды сияқты елдердегі инженер атағының негізі) латын сөздері ingeniare ("ойлап табу, құрастыру") және ingenium ("тапқырлық, зиялылық") сөздерінен шыққан. Лицензияланған кәсіби инженердің негізгі біліктіліктеріне әдетте инженерлік мамандық бойынша төрт жылдық бакалавр дәрежесі кіреді, ал кейбір елдерде инженерлік мамандық бойынша магистр дәрежесі және төрттен алты жылға дейінгі тәжірибелі әріптестердің бағалауынан өткен кәсіби тәжірибе (жобалық есеп немесе дипломдық жұмыс түрінде аяқталады) және инженерлік комиссияның емтихандарын сәтті тапсыру талап етіледі. Инженерлердің жұмысы ғылыми жаңалықтар мен оларды адамдар мен бизнес қажеттіліктеріне, сондай-ақ өмір сапасын жақсартуға қолдану арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Кәсіби инженер өз білімі мен тәжірибесінің арқасында инженерлік мәселелерді талдау және шешу үшін ғылыми әдіс-тәсілдерді қолдануға қабілетті. Ол инженерлік ғылым мен білімді дамыту және қолдану үшін, әсіресе зерттеу, жобалау, құрылыс, өндіріс, бақылау, басқару және инженерлерді оқыту салаларында жеке жауапкершілікті өз мойнына алады. Оның жұмысы көбінесе зихи және әртүрлі болады, бұл стандартты еңбек емес. Ол шығармашылық ойлау мен шешім қабылдау қабілетін, сондай-ақ басқалардың техникалық және әкімшілік жұмысын бақылау қабілетін талап етеді. Оның білімі инженерлік ғылымның өзінің саласындағы жаңалықтарды үнемі қадағалауға, бүкіл әлем бойынша жаңадан жарияланған еңбектерді зерттеуге, осы ақпаратты игеруге және тәуелсіз түрде қолдануға мүмкіндік береді. Осылайша, ол инженерлік ғылымның дамуына немесе оның қолданылуына үлес қосуға жағдай туғызады. Оның білімі мен тәжірибесі инженерлік ғылымдарды кең көлемде түсінуге, сондай-ақ өз саласының ерекшеліктерін терең білуге мүмкіндік береді. Уақыт өте келе ол өз саласындағы маңызды міндеттерді басқаруға жауапты болып, сенімді техникалық кеңес бере алады.

Engineers, as practitioners of engineering, are professionals who invent, design, analyze, build and test machines, complex systems, structures, gadgets and materials to fulfill functional objectives and requirements while considering the limitations imposed by practicality, regulation, safety and cost. The word engineer (Latin ingeniator, the origin of the Ir. in the title of engineer in countries like Belgium and The Netherlands) is derived from the Latin words ingeniare ("to contrive, devise") and ingenium ("cleverness"). The foundational qualifications of a licensed professional engineer typically include a four year bachelor's degree in an engineering discipline, or in some jurisdictions, a master's degree in an engineering discipline plus four to six years of peer reviewed professional practice (culminating in a project report or thesis) and passage of engineering board examinations. The work of engineers forms the link between scientific discoveries and their subsequent applications to human and business needs and quality of life. text=A professional engineer is competent by virtue of his/her fundamental education and training to apply the scientific method and outlook to the analysis and solution of engineering problems. He/she is able to assume personal responsibility for the development and application of engineering science and knowledge, notably in research, design, construction, manufacturing, superintending, managing, and in the education of the engineer. His/her work is predominantly intellectual and varied and not of a routine mental or physical character. It requires the exercise of original thought and judgment and the ability to supervise the technical and administrative work of others. His/her education will have been such as to make him/her capable of closely and continuously following progress in his/her branch of engineering science by consulting newly published works on a worldwide basis, assimilating such information, and applying it independently. He/she is thus placed in a position to make contributions to the development of engineering science or its applications. His/her education and training will have been such that he/she will have acquired a broad and general appreciation of the engineering sciences as well as thorough insight into the special features of his/her own branch. In due time he/she will be able to give authoritative technical advice and assume responsibility for the direction of important tasks in his/her branch.

Дизайн

Инженерлер жаңа технологиялық шешімдер әзірлейді. Инженерлік жобалау процесінде инженердің міндеттері проблемаларды анықтау, зерттеулер жүргізу және оларды шектеу, критерийлерді талдау, шешімдерді іздеу және талдау, сондай-ақ шешім қабылдауды қамтиды. Инженердің көп уақыты ақпаратты зерттеуге, табуға, қолдануға және таратуға жұмсалады. Шындығында, зерттеулер инженерлер өз уақытының 56% әртүрлі ақпараттық іс-әрекеттермен, оның ішінде 14% белсенді түрде ақпарат іздеумен айналысатынын көрсетеді. Көптеген инженерлер компьютерлерді жобаларды жасау және талдау, машинаның, құрылымның немесе жүйенің жұмыс істеуін модельдеу және тексеру, бөлшектерге техникалық талаптарды жасау, өнімдердің сапасын бақылау және процестердің тиімділігін арттыру үшін пайдаланады.

Мамандандыру және басқару

Инженерлердің көпшілігі бір немесе бірнеше инженерлік салаға маманданған. Инженерлердің жұмысында бірнеше маңызды тақырыптар кездеседі: техникалық жұмыс (ғылымды өнімді әзірлеуге қолдану), әлеуметтік жұмыс (адамдар арасындағы өзара әрекеттесу), компьютерлік жұмыс және ақпараттық тәртіп. 2012 жылғы жұмыс үлгісін зерттеуінің басқа да толыққанды нәтижелері бар.

Инженерлердің түрлері

Инженерлік саланың көптеген тармақтары бар, олардың әрқайсысы нақты технологиялар мен өнімдерге маманданған. Әдетте инженерлердің бір сала бойынша терең білімі және оған байланысты салаларда негізгі білімі болады. Мысалы, механикалық инженерия оқу бағдарламаларына әдетте электр инженериясы, компьютерлік ғылым, материалдар ғылымы, металлургия, математика және бағдарламалық жасақтама инженериясы бойынша кіріспе курстар кіреді. Инженер фирмаға тұрақты түрде инженерлерді қажет ететін компанияға жұмысқа орналасуы мүмкін, немесе басқа компанияларға инженерлік кеңес беру қызметтерін ұсынатын инженерлік фирмаға тиесілі болуы мүмкін. Өнімді әзірлеу кезінде инженерлер көбінесе пәнаралық командаларда жұмыс істейді. Мысалы, роботтарды құрастыру кезінде инженерлік командада кем дегенде үш түрлі инженер болады. Механикалық инженер корпус пен орындаушы механизмдерін жобалайды. Электр инженері қуат жүйелерін, сенсорларды, электрониканы, электроникадағы енгізілген бағдарламалық жасақтаманы және басқару тізбектерін жобалайды. Соңында, бағдарламалық жасақтама инженері роботтың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін бағдарламалық жасақтаманы әзірлейді. Басқаруға ұмтылған инженерлер бизнес-администрация, жобаларды басқару және ұйымдық немесе бизнес-психология саласындағы білімдерін жетілдіреді. Инженерлер көбінесе жобаларды, функционалдық бөлімдерді, бөлімшелерді және ақырында көпұлтты корпорациялардың бас директорларын басқару арқылы басқару иерархиясында көтеріледі. Салалық бағыт Қатысты ғылымдар Өнімдер Автомобильдік инженерия Автомобильдерді және оларға байланысты технологияларды дамытуға бағытталған Құрылыс инженериясы, электроника, материалдар ғылымы, автомобиль қауіпсіздігі, сұйықтық механикасы, термодинамика, инженерлік математика, эргономика, экологиялық талаптарға сәйкестік, жол қозғалысы қауіпсіздігі, химия Автомобильдер Әуе-ғарыш инженериясы Ұшақтар мен ғарыш кемелерін дамытуға бағытталған Аэродинамика, астродинамика, астронавтика, авионика, басқару инженериясы, сұйықтық механикасы, кинематика, материалдар ғылымы, термодинамика Ұшақтар, робототехника, ғарыш кемелері, траекториялар Ауыл шаруашылығы инженериясы Ауыл шаруашылығынан азық-түлік өндіру және өңдеуге арналған, мысалы, егістік дақылдары, жұмсақ жемістер және мал шаруашылығы өндірісі сияқты инженерия, ғылым және технологияға бағытталған. Бұл пәннің басты мақсаты – азық-түлік өндірісі үшін ауыл шаруашылығының тиімділігі мен тұрақтылығын арттыру. Ауыл шаруашылығы инженериясы көбінесе басқа көптеген инженерлік пәндерді біріктіреді және үйлестіреді, мысалы, механикалық инженерия, азаматтық инженерия, электр инженериясы, химиялық инженерия, биожүйелер инженериясы, топырақ ғылымы, қоршаған ортаны қорғау, мал шаруашылығы, азық-түлік, бау-бақша шаруашылығы, орман шаруашылығы, жаңартылатын энергия көздері. Ауыл шаруашылығы техникасы, мысалы, тракторлар, комбайндар, шөп жинау машиналары. Ауыл шаруашылығы технологияларына роботтар мен автономды көлік құралдары кіреді. Сәулеттік инженерия және құрылыс инженериясы Ғимараттар мен құрылыстарға бағытталған Сәулет, сәулеттік технология Ғимараттар мен көпірлер Биомедициналық инженерия Инженерия мен медицина арасындағы алшақтықты жоюға бағытталған Биология, физика, химия, медицина Протездер, медициналық құрылғылар, тінді жаңарту, әртүрлі қауіпсіздік механизмдері, генетикалық инженерия Химиялық инженерия Химиялық заттарды өндіруге және/немесе табиғи ресурстардан химиялық түрлерді алуға бағытталған Химия, термодинамика, химиялық термодинамика, процестерді инженериялау, көліктік құбылыстар, нанотехнология, биология, химиялық кинетика, генетикалық инженерия, медицина, сұйықтық механикасы, тоқыма Химиялық заттар, көмірсулар, отын, дәрі-дәрмек, шикізат, азық-түлік және сусындар, қалдықтарды өңдеу, таза газдар, пластик, жабындар, суды тазарту, тоқыма Азаматтық инженерия Ірі жүйелерді, құрылымдарды және қоршаған орта жүйелерін салуға бағытталған Статика, сұйықтық механикасы, топырақ механикасы, құрылымдық инженерия, көліктік инженерия, геотехникалық инженерия, қоршаған ортаны қорғау, гидравликалық инженерия, құрылыс инженериясы Жолдар, көпірлер, тоғандар, ғимараттар, құрылымдық жүйелер, негіздер, топырақ жұмыстары, қалдықтарды басқару, суды тазарту Компьютерлік инженерия Компьютерлік аппараттық және бағдарламалық жүйелерді жобалау және әзірлеуге бағытталған Компьютерлік ғылым, математика, электр инженериясы Микропроцессорлар, микроконтроллерлер, операциялық жүйелер, енгізілген жүйелер, компьютерлік желілер Электр инженериясы Электр энергиясын, электрониканы және электромагнетизмді қолдануға бағытталған Математика, ықтималдық және статистика, инженерлік этика, инженерлік экономика, құралдар, материалдар ғылымы, физика, желілік талдау, электромагнетизм, сызықтық жүйелер, электроника, электр қуаты, логика, компьютерлік ғылым, деректерді беру, жүйелік инженерия, басқару инженериясы, сигналды өңдеу Электр энергиясын өндіру және жабдықтар, қашықтан зондтау, робототехника, басқару жүйелері, компьютерлер, үй шаруашылығы құралдары, интернет мүшелері, тұтынушы электроникасы, авионика, гибридтік көлік құралдары, ғарыш кемелері, ұшқышсыз әуе кемелері, оптоэлектроника, енгізілген жүйелер Өрттен қорғау инженериясы Өрттің және түтіннің зиянды және қирату әсерлерінен адамдарды, мүлікті және олардың қоршаған ортасын қорғау үшін ғылым мен инженерия принциптерін қолдануға бағытталған Өрт, түтін, сұйықтық динамикасы, термодинамика, жылу беру, жану, физика, материалдар ғылымы, химия, статика, динамика, ықтималдық тәуекелдерді бағалау немесе тәуекелдерді басқару, экологиялық психология, инженерлік этика, инженерлік экономика, жүйелік инженерия, сенімділік, өрт сөндіру, өрт сигнализациясы, ғимараттың өрт қауіпсіздігі, далалық өрттер, құрылыс кодекстері, өрт құбылыстарын өлшеу және модельдеу, математика, ықтималдық және статистика. Өрт сөндіру жүйелері, өртке қарсы дабыл жүйелері, пассивті өрттен қорғау, түтінге қарсы жүйелер, спринклерлік жүйелер, кодекс бойынша кеңес беру, өрт пен түтінді модельдеу, төтенше жағдайларды басқару, сумен жабдықтау жүйелері, өрт сөндіру сорғылары, құрылыстық өрттен қорғау, көбікпен сөндіру жүйелері, газды өрт сөндіру жүйелері, оттегіні азайту жүйелері, жалынды анықтау, аэрозольдік өрт сөндіру. Өнеркәсіптік инженерия Өндіріс, логистика және қызмет көрсету жүйелері мен процестерін жобалау, оңтайландыру және пайдалану Операциялық зерттеу, инженерлік статистика, қолданбалы ықтималдық және стохастикалық процестер, автоматтандыру инженериясы, әдістер инженериясы, өндіріс инженериясы, өндіріс жүйелері, логистика инженериясы, эргономика, сапаны бақылау жүйелері, өндіріс жүйелері, қойма жүйелері, жеткізу тізбектері, логистикалық желілер, кезек жүйелері, бизнес-процестерді басқару Мехатроникалық инженерия Өнеркәсіптік саланың барлық технологияларын және басқаруын бақылауға бағытталған Процесті басқару, автоматтандыру Робототехника, басқарушылар, CNC Механикалық инженерия Энергия жүйелерін, көлік жүйелерін, өндіріс жүйелерін, машиналарды және басқару жүйелерін дамытру және пайдалану Динамика, кинематика, статика, сұйықтық механикасы, материалдар ғылымы, металлургия, материалдардың беріктігі, термодинамика, жылу беру, механика, мехатроника, өндіріс инженериясы, басқару инженериясы Автомобильдер, ұшақтар, машиналар, қуатты өндіру, ғарыш кемелері, ғимараттар, тұтыну тауарлары, өндіріс, ЖЖЖ (Жылу, Желдету және Ауа кондициялау) Металлургиялық инженерия/материалдар инженериясы Металдарды кендерден алуға және жаңа материалдарды дамытуға бағытталған Материалдар ғылымы, термодинамика, металдарды алу, физикалық металлургия, механикалық металлургия, ядролық материалдар, болат технологиясы Темір, болат, полимерлер, керамика, металдар Тау-кен инженериясы Жерден әртүрлі минералдарды алу үшін қолданбалы ғылым мен технологияны пайдалануға бағытталған, металлургиялық инженериядан шатастырмау керек, ол кендерді өңдеумен айналысады, олар тау-кенде алынғаннан кейін Тас механикасы, геостатистика, топырақ механикасы, басқару инженериясы, геофизика, сұйықтық механикасы, бұрғылау және жару Алтын, күміс, көмір, темір кені, калий тұзы, әк тасы, алмаз, сирек кездесетін элементтер, боксит, мыс Бағдарламалық жасақтама инженериясы Бағдарламалық жүйелерді жобалау және әзірлеуге бағытталған Компьютерлік ғылым, ақпарат...

There are many branches of engineering, each of which specializes in specific technologies and products. Typically, engineers will have deep knowledge in one area and basic knowledge in related areas. For example, mechanical engineering curricula typically include introductory courses in electrical engineering, computer science, materials science, metallurgy, mathematics, and software engineering. An engineer may either be hired for a firm that requires engineers on a continuous basis, or may belong to an engineering firm that provides engineering consulting services to other firms. When developing a product, engineers typically work in interdisciplinary teams. For example, when building robots an engineering team will typically have at least three types of engineers. A mechanical engineer would design the body and actuators. An electrical engineer would design the power systems, sensors, electronics, embedded software in electronics, and control circuitry. Finally, a software engineer would develop the software that makes the robot behave properly. Engineers that aspire to management engage in further study in business administration, project management and organizational or business psychology. Often engineers move up the management hierarchy from managing projects, functional departments, divisions and eventually CEOs of a multi national corporation. Branch Focus Related sciences Products Automobile engineeringFocuses on the development of automobiles and related technology Structural engineering, electronics, materials science, automotive safety, fluid mechanics, thermodynamics, engineering mathematics, ergonomics, environmental compliance, road traffic safety, chemistryAutomobiles Aerospace engineering Focuses on the development of aircraft and spacecraft Aeronautics, astrodynamics, astronautics, avionics, control engineering, fluid mechanics, kinematics, materials science, thermodynamics Aircraft, robotics, spacecraft, trajectoriesAgricultural engineeringFocuses on the engineering, science, and technology for the production and processing of food from agriculture, such as the production of arable crops, soft fruit and livestock. A key goal of this discipline is to improve the efficacy and sustainability of agricultural practices for food production. Agricultural engineering often combines and converges many other engineering disciplines such as Mechanical engineering, Civil engineering, electrical engineering, chemical engineering, biosystems engineering, soil science, environmental engineeringLivestock, food, horticulture, forestry, renewable energy crops. Agricultural machinery such as tractors, combine harvesters, forage harvesters. Agricultural technology incorporates such things as robotics and autonomous vehicles. Architectural engineering and building engineering Focuses on building and construction Architecture, architectural technology Buildings and bridgesBiomedical engineeringFocuses on closing the gap between engineering and medicine to advance various health care treatments. Biology, physics, chemistry, medicineProstheses, medical devices, regenerative tissue growth, various safety mechanisms, genetic engineering Chemical engineering Focuses on the manufacturing of chemicals and/or extraction of chemical species from natural resources Chemistry, thermodynamics, chemical thermodynamics, process engineering, transport phenomena, nanotechnology, biology, chemical kinetics, genetic engineering medicine, fluid mechanics, textiles Chemicals, hydrocarbons, fuels, medicines, raw materials, food and drink, waste treatment, pure gases, plastics, coatings, water treatment, textiles Civil engineering Focuses on the construction of large systems, structures, and environmental systems Statics, fluid mechanics, soil mechanics, structural engineering, transportation engineering, geotechnical engineering, environmental engineering, hydraulic engineering, construction engineering Roads, bridges, dams, buildings, structural system, foundation, earthworks, waste management, water treatment Computer engineering Focuses on the design and development of computer hardware & software systems Computer science, mathematics, electrical engineering Microprocessors, microcontrollers, operating systems, embedded systems, computer networks Electrical engineering Focuses on application of electricity, electronics, and electromagnetism Mathematics, probability and statistics, engineering ethics, engineering economics, instrumentation, materials science, physics, network analysis, electromagnetism, linear system, electronics, electric power, logic, computer science, data transmission, systems engineering, control engineering, signal processing Electricity generation and equipment, remote sensing, robotics, control system, computers, home appliances, Internet of things, consumer electronics, avionics, hybrid vehicles, spacecraft, unmanned aerial vehicles, optoelectronics, embedded systems Fire protection engineering Focuses on application of science and engineering principles to protect people, property, and their environments from the harmful and destructive effects of fire and smoke. Fire, smoke, fluid dynamics, thermodynamics, heat transfer, combustion, physics, materials science, chemistry, statics, dynamics, probabilistic risk assessment or risk management, environmental psychology, engineering ethics, engineering economics, systems engineering, reliability, fire suppression, fire alarms, building fire safety, wildfire, building codes, measurement and simulation of fire phenomena, mathematics, probability and statistics. Fire suppression systems, fire alarm systems, passive fire protection, smoke control systems, sprinkler systems, Code consulting, fire and smoke modeling, emergency management, water supply systems, fire pumps, structural fire protection, foam extinguishing systems, gaseous fire suppression systems, oxygen reduction systems, flame detection, aerosol fire suppression. Industrial engineering Focuses on the design, optimization, and operation of production, logistics, and service systems and processes Operations research, engineering statistics, applied probability and stochastic processes, automation engineering, methods engineering, production engineering, manufacturing engineering, systems engineering, logistics engineering, ergonomics quality control systems, manufacturing systems, warehousing systems, supply chains, logistics networks, queueing systems, business process management Mechatronics engineering Focuses on the technology and controlling all the industrial field Process control, automation Robotics, controllers, CNC Mechanical engineering Focuses on the development and operation of energy systems, transport systems, manufacturing systems, machines and control systems Dynamics, kinematics, statics, fluid mechanics, materials science, metallurgy, strength of materials, thermodynamics, heat transfer, mechanics, mechatronics, manufacturing engineering, control engineering Cars, airplanes, machines, power generation, spacecraft, buildings, consumer goods, manufacturing, HVAC Metallurgical engineering/materials engineering Focuses on extraction of metals from its ores and development of new materials Material science, thermodynamics, extraction of metals, physical metallurgy, mechanical metallurgy, nuclear materials, steel technology Iron, steel, polymers, ceramics, metals Mining engineering Focuses on the use of applied science and technology to extract various minerals from the earth, not to be confused with metallurgical engineering, which deals with mineral processing of various ores after they have already been mined Rock mechanics, geostatistics, soil mechanics, control engineering, geophysics, fluid mechanics, drilling and blasting Gold, silver, coal, iron ore, potash, limestone, diamond, rare earth element, bauxite, copper Software engineering Focuses on the design and development of software systems Computer science, information theory, systems engineering, formal language Application software, Mobile apps, Websites, operating systems, embedded systems, real time computing, video games, virtual reality, AI software, edge computing, distributed systems, computer vision, music sequencers, digital audio workstations, software synthesizers, robotics, CGI, medical software, computer assisted surgery, Internet of things, avionics software, computer simulation, quantum programming, satellite navigation software, antivirus software, electronic design automation, computer aided design, self driving cars, educational software

Этика

Инженерлердің қоғамға, клиенттеріне, жұмыс берушілеріне және кәсіби ортаға міндеттемелері бар. Көптеген инженерлік ұйымдар мүшелеріне нұсқау беру және халықты хабардар ету үшін тәжірибе ережелерін және этика кодекстерін әзірледі. Әрбір инженерлік сала және кәсіби ұйым мүшелері сақтауға міндеттенетін этика кодексін ұстайды. Мамандықтарына қарай инженерлерге арнайы заңдар, құпия ақпаратты жариялау, өнім үшін жауапкершілік туралы заңдар және көбінесе бизнес этикасының принциптері де қатысты болуы мүмкін. Солтүстік Америкада инженерлік білім алған кейбір түлектер темір сақина немесе Инженерлік сақина арқылы танылады – бұл темірден немесе тот баспайтын болаттан жасалған және басты қолының саусағына тағылатын сақина. Бұл дәстүр 1925 жылы Канадада «Инженерді шақыру рәсімі» арқылы басталды, онда сақина инженердің кәсіби міндеттемелерін еске салып, символы ретінде қызмет етеді. 1972 жылы АҚШ-тың бірнеше колледждері, соның ішінде Инженерлер орденінің мүшелері бұл практиканы қабылдады.

Білім

Көптеген инженерлік бағдарламалар математика, физикалық және тіршілік ғылымдары пәндерімен қатар, инженерлік мамандық бойынша шоғырланған оқуды қамтиды. Көптеген бағдарламаларға сондай-ақ жалпы инженерлік және қолданбалы есептеу курстары да кіреді. Көптеген бағдарламалардың оқу жоспарының бір бөлігі болып, көбінесе компьютерлік немесе зертханалық сабақтармен немесе олардың екеуімен бірге жүретін жобалау курсы да қарастырылады. Көбінесе инженерлік салаға тікелей қатысы жоқ, әлеуметтік ғылымдар немесе гуманитарлық ғылымдар сияқты жалпы курстар да талап етіледі. Аккредиттеу – бұл инженерлік бағдарламалардың қолданылатын стандарттарға сәйкес келетінін анықтау үшін сыртқы органмен бағалану процесі. Вашингтон келісімі – көптеген ірі ұлттық инженерлік ұйымдар белгілеген стандарттардың маңызды шамамен теңдігін мойындайтын, академиялық инженерлік білім беруге арналған халықаралық аккредиттеу келісімі болып табылады. АҚШ-та инженерлік мамандықтар бойынша жоғары білім беру бағдарламалары Инженерлік және технология аккредиттеу кеңесімен аккредиттеледі.

Реттеу

Көптеген елдерде көпірлерді, электр станцияларын, өнеркәсіптік жабдықтарды, машиналарды және химиялық зауыттарды жобалау сияқты инженерлік тапсырмаларды лицензияланған кәсіби инженер мақұлдауы керек. Кәсіби инженердің ең көп таралған атағы – практикаға лицензия болып табылады және ол пост-номинальді әріптермен көрсетіледі: PE немесе P. Eng. Бұл Солтүстік Америкада және Еуропадағы EUR ING атағы сияқты кең таралған. АҚШ-та инженерлік – заңмен реттелетін кәсіп, оның практикасы мен онымен айналысушылар лицензияланады және заңмен басқарылады. Лицензия алу әдетте білім алу, алдын ала емтихан (Инженерлік негіздер емтиханы), емтихан (кәсіптік инженерлік емтихан) және инженерлік тәжірибе (әдетте 5 жылдан астам) арқылы жүзеге асырылады. Әр штат кәсіби инженерлерді тексеріп, лицензиялайды. Қазіргі уақытта көптеген штаттар нақты инженерлік сала бойынша лицензия бермейді, жалпылама лицензия береді және инженерлерге өздерінің біліктілігіне қатысты кәсіби шешімдерді қабылдауға сенім білдіреді; бұл кәсіби қоғамдардың бағалайтын тәсілі. Дегенмен, көптеген штаттарда талап етілетін кем дегенде бір емтихан нақты бір салаға бағытталған; лицензия алуға үміткерлер әдетте өздерінің біліміне ең жақын емтихан санатын таңдайды. АҚШ-та «өндірістік босату» бизнеске қызметкерлерді жұмысқа алуға және оларды «инженер» деп атауға мүмкіндік береді, егер мұндай адамдар тікелей қадағалау мен бақылауда болса және ішкі өндіріспен байланысты болса (дайындалатын бөлшектер) бизнес субъектісімен байланысты немесе босатылған ұйым ішінде жұмыс істейтін болса. Мұндай адамдарға басқалардың меншігіндегі тұрақты құрылыстарға, жүйелерге немесе объектілерге енгізілетін инженерлік жобаларды, жоспарларды немесе ерекшеліктерді бекітуге соңғы құқығы немесе жауапкершілігі болмайды. Бұл адамдарға инженерлік қызметтерді тікелей халыққа немесе басқа бизнеске ұсынуға немесе бизнес субъектісі штаттың инженерлік кеңесінде тіркелмесе, инженерлікпен айналысуға тыйым салынады және бұл қызметті тек инженерлікпен айналысуға лицензиясы бар инженерлер ғана жүргізеді немесе тікелей бақылайды. Кейбір жағдайларда, «санитариялық инженер» сияқты кейбір лауазымдардың инженерлік ғылымдарда негізі болуы мүмкін емес. Кейбір штаттарда инженерлік аккредиттеу жөніндегі аккредиттеу кеңесінің (ABET) Инженерлік аккредиттеу комиссиясы (EAC) аккредиттеуін алған инженерлік білімі талап етілсе де, штаттардың үштен екісі ABET-тің Инженерлік технология аккредиттеу комиссиясы (ETAC) аккредиттеуін алған инженерлік технология бойынша бакалавр дәрежесін қабылдайды, осылайша кәсіби инженер ретінде лицензия алуға болады. Әр штаттың инженерлік негіздер (FE) және кәсіби инженерлік (PE) емтихандарын тапсыру үшін талаптары әртүрлі. Кейбір штаттарда қосымша білім алу үшін инженерлік мамандық бойынша магистратура талап етуі мүмкін. Жеті жыл жұмыс істегеннен кейін, екі жыл маңызды инженерлік жұмыстарға жауапты болғаннан кейін, үздіксіз кәсіби дамудан өткеннен кейін, жоғары білікті ПЭ инженерлер халықаралық кәсіби инженерлер Int(PE) атағын алуға құқылы. Бұл инженерлер кәсіби біліктіліктің ең жоғары деңгейіне сай болуы керек және бұл сарапшылардың қарауынан өтетін процесс. IntPE атағы берілгеннен кейін инженер халықаралық тәжірибе үшін көптеген мемлекеттердің ұлттық тізілімдеріне оңай кіруге мүмкіндік алады. Канадада инженерлік – өзін-өзі реттейтін кәсіп. Әр провинциядағы кәсіпті өз инженерлік қауымдастығы басқарады. Мысалы, Британдық Колумбия провинциясында инженерлік білімі бар, инженерлік салада төрт жыл немесе одан да көп тәжірибесі бар және этика мен заң бойынша емтихан тапсырған инженерлер кәсіби инженер болу үшін Кәсіби инженерлер және геоғылымшылар қауымдастығына (APEGBC) тіркелуі керек, содан кейін оларға P. Eng. кәсіби атағы беріліп, инженерлікпен айналысуға рұқсат беріледі. Еуропаның континенттік бөлігінде, Латын Америкасында, Түркияда және басқа елдерде бұл атақ заңмен инженерлік білімі бар адамдарға ғана беріледі және басқалардың оны пайдалануы заңсыз. Италияда бұл атақ инженерлік білімі бар, кәсіби біліктілік емтиханын (Esame di Stato) тапсырған және Ұлттық инженерлер қауымдастығының жергілікті бөлімшесінің тізіліміне тіркелген адамдарға ғана беріледі. Португалияда кәсіби инженерлік атақтар мен аккредиттелген инженерлік білім «Ordem dos Engenheiros» ұйымымен реттеледі және сертификатталады. Чехияда «инженер» (Ing.) атағы тарихи және дәстүрлі себептерге байланысты химия, технология немесе экономика саласындағы (магистратура) білімі бар адамдарға беріледі. Грецияда бес жылдық инженерлік оқу курсын аяқтағаннан кейін «Дипломдық инженер» академиялық атағы беріледі, ал Технологиялық білім беру институтында (TEI) инженерлік оқудың төрт жылдық курсын аяқтағаннан кейін «Сертификатталған инженер» атағы беріледі.

In many countries, engineering tasks such as the design of bridges, electric power plants, industrial equipment, machine design and chemical plants, must be approved by a licensed professional engineer. Most commonly titled professional engineer is a license to practice and is indicated with the use of post nominal letters; PE or P. Eng. These are common in North America, as is European engineer (EUR ING) in Europe. In the United States, engineering is a regulated profession whose practice and practitioners are licensed and governed by law. Licensure is generally attainable through combination of education, pre examination (Fundamentals of Engineering exam), examination (professional engineering exam), and engineering experience (typically in the area of 5+ years). Each state tests and licenses professional engineers. Currently, most states do not license by specific engineering discipline, but rather provide generalized licensure, and trust engineers to use professional judgment regarding their individual competencies; this is the favoured approach of the professional societies. Despite this, at least one of the examinations required by most states is actually focused on a particular discipline; candidates for licensure typically choose the category of examination which comes closest to their respective expertise. In the United States, an "industrial exemption" allows businesses to employ employees and call them an "engineer", as long as such individuals are under the direct supervision and control of the business entity and function internally related to manufacturing (manufactured parts) related to the business entity, or work internally within an exempt organization. Such person does not have the final authority to approve, or the ultimate responsibility for, engineering designs, plans, or specifications that are to be incorporated into fixed works, systems, or facilities on the property of others or made available to the public. These individuals are prohibited from offering engineering services directly to the public or other businesses, or engage in practice of engineering unless the business entity is registered with the state's board of engineering, and the practice is carried on or supervised directly only by engineers licensed to engage in the practice of engineering. In some instances, some positions, such as a "sanitation engineer", does not have any basis in engineering sciences. Although some states require a BS degree in engineering accredited by the Engineering Accreditation Commission (EAC) of Accreditation Board for Engineering and Technology (ABET) with no exceptions, about two thirds of the states accept BS degrees in engineering technology accredited by the Engineering Technology Accreditation Commission (ETAC) of ABET to become licensed as professional engineers. Each state has different requirements on years of experience to take the Fundamentals of Engineering (FE) and Professional Engineering (PE) exams. A few states require a graduate MS in engineering to sit for the exams as further learning. After seven years of working after graduation, two years of responsibility for significant engineering work, continuous professional development, some highly qualified PEs are able to become International Professional Engineers Int(PE). These engineers must meet the highest level of professional competencies and this is a peer reviewed process. Once the IntPE title is awarded, the engineer can gain easier admission to national registers of a number of members jurisdictions for international practice. In Canada, engineering is a self regulated profession. The profession in each province is governed by its own engineering association. For instance, in the Province of British Columbia an engineering graduate with four or more years of post graduate experience in an engineering related field and passing exams in ethics and law will need to be registered by the Association for Professional Engineers and Geoscientists (APEGBC) in order to become a Professional Engineer and be granted the professional designation of P. Eng allowing one to practice engineering. In Continental Europe, Latin America, Turkey, and elsewhere the title is limited by law to people with an engineering degree and the use of the title by others is illegal. In Italy, the title is limited to people who hold an engineering degree, have passed a professional qualification examination (Esame di Stato) and are enrolled in the register of the local branch of National Associations of Engineers (a public body). In Portugal, professional engineer titles and accredited engineering degrees are regulated and certified by the Ordem dos Engenheiros. In the Czech Republic, the title "engineer" (Ing.) is given to people with a (master's) degree in chemistry, technology or economics for historical and traditional reasons. In Greece, the academic title of "Diploma Engineer" is awarded after completion of the five year engineering study course and the title of "Certified Engineer" is awarded after completion of the four year course of engineering studies at a Technological Educational Institute (TEI).

Ел бойынша анықтамасы

"Инженер" терминінің мағынасы елдер мен құрлықтар бойынша әртүрлі болады.

Азия және Африка

Үндістан субконтинентінде, Ресейде, Таяу Шығыста, Африкада және Қытайда инженерлік мамандықтар ең көп сұранысқа ие бакалавриат курстарының бірі болып табылады, оған түсу емтихандары өте бәсекелі. Мысырда білім беру жүйесі инженерлік мамандықты елдегі ең құрметті екінші мамандыққа айналдырады (медицинадан кейін); Мысыр университеттерінің инженерлік колледждері жалпы орта білім беру аттестатында (الثانوية العامة al Thānawiyyah al `Āmmah) өте жоғары баға талап етеді – 97 немесе 98 пайызға жуық – және осылайша (медицина, табиғат ғылымдары және фармация колледждерімен бірге) "ең үздік колледждер" (كليات القمة kullīyāt al qimmah) деп есептеледі. Филиппинде және шетелдегі филиппиндік қауымдастықтарында, филиппиндік немесе басқа ұлттан болған инженерлерге, әсіресе бірнеше мамандық иелеріне, сөйлескенде "мырза/ханым" немесе "мырза/ханым/қыз" (филиппин тілінде G./Gng./Bb.) есімдерінің алдына қойылмай, "инженер" деп тілдеседі және таныстырады. Бұл сөз жеке немесе есімнің алдында қолданылуы мүмкін.

Еуропа

2022 жылдан бастап Еуропадағы отыз екі ел (соның ішінде Еуропалық Одақтың барлық 27 елі) «Еуропалық инженер» атағын мойындайды, бұл «EUR ING» (әрқашан толық әріптермен жазылатын) атағын алдынан қоюға мүмкіндік береді. Әр ел атақты пайдалану үшін өзінің нақты біліктілік талаптарын белгілейді (бірақ олардың барлығы шамамен бірдей). Қажетті біліктілікке ие болу автоматты түрде құқық бермейді. Атаққа өтініш беру қажет (және тиісті төлем жасалуы керек). Атақ иесі осы атақты өз паспортында көрсетуге құқылы. EUR ING иелері өздерін кәсіби білікті инженерлер деп атауға және 32 қатысушы елдің кез келгенінде, соның ішінде инженер атағы заңмен реттелетін елдерде де осы сала бойынша жұмыс істеуге рұқсат етіледі.

Франция

Францияда инженер (инженер) атағы қорғалмаған атақ болып табылады және осы мамандықпен айналысатын кез келген адам оны пайдалана алады. Дегенмен, инженер дипломы (дипломды инженер) атағы – үкімет қорғаған ресми академиялық атақ және Франциядағы беделді академиялық дәреже – Инженер дипломымен байланысты. Францияда осы атақты заңсыз қолданған кез келген адамға ірі айып салынып, түрмеге қамау жазасы берілуі мүмкін, себебі ол көбінесе француз инженерлік «гранд-экольдерінің» түлектеріне арналған. Француз революциясы кезінде құрылған инженерлік мектептер француз халқы арасында ерекше құрметке ие, өйткені олар 18 ғасырдың соңындағы көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысқан елден 19 ғасырдағы өнеркәсіптік дамыған Францияға өтуге көмектесті. 19 ғасырдағы Францияның экономикалық байлығы мен өнеркәсіптік қуатының көп бөлігі École Centrale Paris, École des Mines de Paris, École polytechnique немесе Télécom Paris мектептерін бітірген инженерлердің еңбегі арқасында құрылды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Францияны қайта жарақтандыру кезінде де осылай болды. 1970 жылдардағы «Реформа Рене Хаби» алдында осындай мектептерге түсу өте қиын болды, ал француз инженерлері жалпы халықтың элитасы ретінде қарастырылды. Алайда, Хаби реформасынан және одан кейінгі бірқатар реформалардан (Француз университеттерінің жаңарту жоспарлары) кейін салыстырмалы түрде аз бәсекелестікпен қол жетімді бірнеше инженерлік мектептер ашылды. Қазір Францияда инженерлік лауазымдар инженерлік «гранд-экольдерді» бітірген инженерлер дипломы және мемлекеттік университеттердегі ғылым магистрі дәрежесін алған мамандар арасында бөліседі.

Италия

Италияда тек кемінде бакалавр дәрежесіне ие ресми инженерлік білімі бар адамдар ғана өздерін инженер деп атауға рұқсат етіледі. Мұндай біліктілігі бар адамдар "Ingegnere" (немесе әйел болса "Ingegnera", екі жағдайда да көбінесе "Ing." деп қысқартылады) деген префикс атауын "Синьор", "Синьорина" немесе "Синьора" (сәйкесінше мырза, бойжеткен қыз және ханым) орнына қолдануға құқылы, дәл докторлық ғылым кандидаты немесе докторы "Доктор" деген префикс атауын қолданатындай.

Канада

Канадада инженерлік мамандық заңмен реттелетін мамандық болып табылады, оның тәжірибесі мен онымен айналысатын адамдар лицензияланып, заңмен басқарылады. Лицензияланған кәсіби инженерлер P. Eng. деп аталады. Көптеген канадалық инженерлер темір сақина тағады. Канаданың барлық провинцияларында "Кәсіби инженер" атағы заңмен қорғалады және лицензиясы жоқ жеке тұлға немесе компания осы атақты қолданса, заң бұзушылыққа жол берген болып есептеледі және айыппұл салынып, қызметіне тыйым салынуы мүмкін. Professional Engineers Ontario ("PEO") және Engineers Canada талаптарына қарамастан, "Инженер" атағын P. Eng. атағы жоқ адамдардың қолдануы Канада заңымен қабылданды. Инженер атағы тек P. Eng. атақтарымен шектелмейді. "Бағдарламалық инженер", Канада армиясының түрлі шендері мен лауазымдары, теміржол локомотивтерінің инженерлері, стационарлық инженерлер және ұшақтарды техникалық қызмет көрсету инженерлері (AME) сияқты көптеген мамандықтарда "Инженер" атағы бар, олардың көпшілігі P. Eng. мәртебесіне ие емес.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында кәсіби инженерлік қызмет қатаң түрде реттеледі және "кәсіптік инженер" атағы заңмен қорғалады, яғни бұл атақты инженерлік қызметтерді халыққа ұсыну үшін қолдану, сол штаттың кәсіби инженерлік лицензиясы арқылы берілген нақты рұқсат, сертификация немесе басқа ресми мақұлдаусыз заңсыз болып табылады.

Испан тілінде сөйлейтін елдер

Кейбір испан тілінде сөйлейтін елдер итальяндық дәстүрді қабылдайды, яғни инженерлер өз есімдерінің алдына "ingeniero" (немесе әйел болса "ingeniera") деген атауын қояды. Италиядағыдай, бұл атау көбінесе "Инг." деп қысқартылады. Испанияда мұндай тәжірибе қолданылмайды. 2014 жылғы зерттеуге сәйкес, Испанияда инженерлік мамандыққа жоғары мәртебе беріледі, ол медициналық дәрігерлерге, ғалымдарға және профессорларға шамалас, ал судьялар, журналистер немесе кәсіпкерлерден жоғары тұрады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда инженерлік қызмет заңмен реттелмейді, бірақ «дипломдық инженер» (CEng) және «корпоративтік инженер» (IEng) атақтарын бақылау заңмен реттеледі. Бұл атақтар заңмен қорғалады және Инженерлік кеңес белгілеген қатаң талаптарға жатады. CEng атағы Британдық кәсіби кодекстерді қабылдайтын немесе бейімдейтін Ұлттар Достастығы елдерінде қолданылады. Ұлыбританиядағы көптеген білікті және жартылай білікті мамандық иелері, мысалы, үй шаруалық техникаларына немесе телефон желілеріне қызмет көрсететін инженер-техниктер өздерін инженер деп атайды, және бұл термин осы контексте көпшілік тарапынан жиі қолданылады. «Инженер» атағын тек кәсіби инженерлер ғана пайдалана алатындай етіп заңмен қорғау туралы 2015 жылғы Ұлыбритания Парламентіне ұсынылған петиция сияқты бастамалар сәтсіз аяқталды (2023 жылдың қазіргі күніне дейін).