Кіріспе
Вейдер – АҚШ, Вашингтон штаты, Льюис округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 629 адамды құрайды.
Тарих
Бастапқыда Вейдер Литтл Фолс деп аталған және 1906 жылдың 12 қаңтарында құрылған. Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы оның атын Сопенах деп өзгертті, себебі олардың темір жол желілерінде Литтл Фолс, Миннесота деген қала бар еді. Қала тұрғындары жаңа атауға наразы болды және Вашингтон штатының заң шығарушы органына оны Торонтоға өзгерту туралы петиция жіберді. Содан кейін дау туындады, ол неміс тұрғыны (және Азамат соғысының қатысушысы) Мартин Вейдердің құрметіне қаланың атын атау туралы келісіммен шешілді. Қаланың аты 1913 жылдың 25 наурызында заң шығарушы органмен Вейдер деп өзгертілді. Кейін Вейдер Флоридаға көшіп кетті. Соңғы кезде қаланың атын бастапқы Литтл Фолс есіміне қайтару туралы ұсыныс жасалды. Бұл ұсыныс 2015 жылдың 3 қарашасындағы дауыс беруге қойылды, онда сайлаушылардың пікірі анықталды. Бірақ соңғы санау бойынша (2015 жылдың 4 қарашасы), тұрғындар 3:2 есебімен Вейдер атауын сақтап қалуға дауыс берді.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 0,93 шаршы миль (2 км²) құрайды, бәрі де құрлық.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 590 адам, 208 үй шаруашылығы және 151 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 654,4 адам (253,1/км2) құрады. 230 тұрғын үйдің орташа тығыздығы 255,1 бір шаршы мильге (98,7/км2) жетті. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,56% ақ нәсілді, 0,34% американдық индейлер, 1,86% басқа нәсілдерден және 4,24% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 6,61% құрады. Тұрғындардың 16,2% неміс, 12,5% американдық, 10,7% ирланд, 9,5% ағылшын және 5,3% швед тегінен шыққан. 208 үй шаруашылығының 38,5% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 55,3% бірге тұратын жұбайлар, 10,6% күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 27,4% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,6% жеке адамдардан тұрды, ал 9,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,84 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,36 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 32,9%, 18-24 жас аралығындағылар 5,9%, 25-44 жас аралығындағылар 26,8%, 45-64 жас аралығындағылар 22,2% және 65 жасқа толған немесе одан асқандар 12,2%. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 97,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 99,0 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 30 750 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 32 188 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 35 139 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 16 875 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 481 доллар болды. Отбасылардың 21,9% және халықтың 23,7% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 28,4% және 65 жасқа толған немесе одан асқандардың 3,1% кірді.
Мерекелер мен іс-шаралар
Вейдер 1952 жылдан бері мамыр айының бірінші сенбісінде өткізілетін «Май күні фестивалі» деп аталатын жыл сайынғы іс-шараны ұйымдастырып келеді. Мереке барысында майда би және шеру өтеді. Бұл іс-шара жергілікті скаут отрядының жетекшісі Лена ДеАгердің бастамасымен басталды, алғашқы жылдары скауттар безендірілген велосипедтер мен арбаларда шеруге қатысты. Жылдар өте келе фестивальге автомобиль көрмелері, торт жеңісі және «Май күні королевасының» тағына отырғызу рәсімі қосылды. Королева бұрын ақша жинауға арналған ыдыстарға ең көп сома жинағандыққа қарай сайланды.
Тарихи ғимараттар мен нысандар
Қалада Вейдердегі Грейс евангелистік шіркеуі орналасқан, ол готикалық стильде салынған және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Қазіргі таңда бұл ғимарат Біріккен методистік шіркеуде пайдаланылуда. Вейдерде NRHP тізімінде тағы бір ғимарат бар – Бен Олсен үйі.
Саябақтар мен демалыс
Вейдерде Макмерфи паркі орналасқан, ол 2001 жылы бұрынғы тұрғын сыйға тартқан жер учаскесі. Қаланың басты орталығынан солтүстікке қарай орналасқан, бұл парк Олеква өзенімен және Вейдердің Кішкентай сарқырамасымен шектеседі, ал парктің бір бөлігі қала шегінен тысқары орналасқан. Парк аймағын жергілікті тұрғындардың күш-жігерімен саябаққа айналдырылды, ал алғашқы жұмыстардың көп бөлігі 2007 жылы аяқталды. Аймақ үшін жоспарларға амфитеатр, ойын алаңдары, балалар ойын алаңдары, кемпинг және демалысқа арналған жабдықтар кіреді. Сыйлықтың бір бөлігі ретінде үлкен қара жаңғақ ағашы қалып қоюға тиіс болды. J. K. Werden есімді естелік паркі 2005 жылы Вейдердегі ресми парк болып құрылды және қаланың орталық бөлігіне жақын орналасқан. Бастапқыда шағын болған бұл парк, 2015 жылдың соңында мақұлданған және 10 000 долларлық грантпен төленген жер сатып алу арқасында екі есеге ұлғайды. Парк учаскесі 2009 жылы санитарлық тораптар мен ас үй жабдықтарымен жаңартылды, 2015 жылы баскетбол алаңы салынды, ал 2021 жылы Шехалистегі Пенни ойын алаңына ұқсас жаңа ойын құралдары орнатылды.
Дауыс беру
+ Президент сайлауы қорытындысы Жыл Республикалық Демократиялық Үшінші партиялар202058.52% 17537.46% 1124.02% 12
2020 жылғы сайлауда Либертариандық партия кандидаттарына 8 дауыс түсті.
Үкімет
Вадер қалалық кеңесі бес сайланған мүшеден тұрады, олар партиялық емес және әкіммен бірге төрт жылдық мерзімге сайланады.
Білім
Вейдердегі бастауыш мектеп 2007 жылы жергілікті салық көтеру және облигация бойынша ұсыныс қабылдалмағаннан кейін жабылды. Бұл шаралар мектептің күтілуі мен жұмыс істеуін қаржыландыруға, сондай-ақ кампустың қауіпсіздігін арттыруға арналған еді. Оқушылар Толедодағы уақытша мектепке тасымалданды. Вейдер мектеп округі Касл-Рок округінің басқаруына көшті, бірақ оқушыларға көбірек жақын жерлердегі мектептерді таңдауға мүмкіндік берілді.