Кіріспе

Түс моделінің үш өлшемді бейнелеуі

Түс денесі – түстік кеңістіктің немесе моделінің үш өлшемді бейнелеуі болып табылады және оны, мысалы, бір өлшемді түс шеңберінің аналогы ретінде қарастыруға болады, ол реңктің (қызыл, сары, жасыл, көк, құлпынай және т.б.) өзгеруін көрсетеді; немесе реңк және түстілік (хрома немесе қанығу) айнымалыларын бейнелейтін екі өлшемді түстілік диаграммасы. Қосылған кеңістік өлшемі түс денесіне түстің үш өлшемін бейнелеуге мүмкіндік береді: жарықтық (жарық пен қараңғының, тон мен көлеңкенің деңгейлері), реңк және түстілік, бұл түс денесіне барлық ойдағы түстерді ұйымдастырылған үш өлшемді құрылымда бейнелеуге мүмкіндік береді.

Ұйым

Әр түрлі түс теориясының мамандары әрқайсысы ерекше түсті денелер жасады. Көптегендері шар пішіндес, ал басқалары үш өлшемді эллипсоидтық пішіндер болып табылады – мұндай өзгерістер түстердің арақатынасының кейбір аспектілерін нақтырақ көрсету үшін жасалған. Филипп Отто Рунге мен Йоханнес Иттен жасаған түс шарлары көптеген басқа түсті денелер схемаларының үлгісі және прототипі болып табылады. Тең жарықтығы бар таза, қаныққан түстер шардың экваторының шетінде орналасқан. Түс шеңбері сияқты, қарама-қарсы (немесе толықтыратын) түстер бір-біріне қарама-қарсы жатады. Экваторлық жазықтықтағы шардың ортасына қарай жылғанда түстердің қанықтығы азаяды, сонда барлық түстер орталық осьте бейтарап сұр түс ретінде қосылады. Шарда тік бойымен жылғанда түстер ашық (жоғары қарай) және қараңғы (төмен қарай) болады. Жоғарғы полюсте барлық түстер ақ түспен, ал төменгі полюсте барлық түстер қара түспен бірігеді. Осылайша, түс шардың тік осі бойында сұр түс өзгереді, төменгі жағында қарадан басталып, жоғарғы жағында аққа дейін жетеді. Барлық таза (қаныққан) түстер шардың бетінде орналасқан, олар шардың бойымен ашықтан қараға дейін өзгеріп отырады. Барлық таза емес (қанықпаған түстер, қарама-қарсы түстерді араластыру арқылы жасалған) шардың ішкі бөлігін құрайды, сондай-ақ жоғарыдан төменге қарай жарықтығы да өзгереді.

Қолданылуы

Суретшілер мен өнер сыншылары түстің тоқтығын түстердің үш өзгеретін шамасын – түс, жарықтық (немесе құндылық) және қанықтық (немесе хрома) – HCL және HSL түс модельдерінде бейнеленгендей, бір схемада ұйымдастырудың тиімді тәсілі деп есептейді, оны көркем өнерді құрастыру мен талдауға көмекші құрал ретінде пайдаланады.

Түс көлемі

Түс көлемі – барлық қолжетімді түстердің жиынтығы, барлық бояу, қанықтық және жарықтық деңгейлерінде. Ол 2D түс кеңістігінің немесе 2D түс гаммасының (хроматикалықты көрсететін) динамикалық диапазонмен үйлесімдесуінің нәтижесі. Бұл термин HDR-дің SDR-ге қарағанда жоғары түс көлемін сипаттау үшін қолданылады (яғни, SDR-дің 100 кд/м² шегінен кемінде 1000 кд/м² жоғары ең жоғарғы жарықтық және Rec. 709 / sRGB-дан кеңірек түс гаммасы).