Непалдың бесжылдық жоспарлары: даму мақсаттары мен нәтижелері
Five-Year Plans of Nepal
Непалдың бесжылдық жоспарлары: өндіріс, жұмыс орындары, инфрақұрылым, экономикалық тұрақтылықты арттыру. Сыртқы көмекке тәуелділік, әлеуметтік мақсаттар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Непалдың бесжылдық жоспарлары көбінесе өнім мен жұмыспен қамтуды арттыруға, инфрақұрылымды дамытуға, экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуге, өнеркәсіпті, коммерцияны және халықаралық сауданы ілгерілетуге, экономикалық дамуды қолдау үшін әкімшілік және мемлекеттік қызмет институттарын құруға, сондай-ақ жұмыссыздықты азайту үшін еңбекке көп күш жұмсалатын өндіріс техникаларын енгізуге бағытталды. Жоспарлардың әлеуметтік мақсаттары – денсаулық сақтау мен білім беруді жақсарту, сондай-ақ табыстың тең бөлінуін қамтамасыз ету болды. Әрбір жоспардың даму басымдықтары әртүрлі болғанымен, ресурстарды бөлу әрқашан осы басымдықтарға сәйкес келмеді. Алғашқы төрт жоспар инфрақұрылымға, яғни тауарлар мен қызметтердің тасымалдауын жеңілдетуге және нарық көлемін ұлғайтуға бағытталды. Бесжылдық жоспарлардың барлығы гранттар мен несиелер түріндегі шетелдік көмекке зор тәуелді болды. Бюджеттің шамамен 30% көлік саласына жұмсалды, ал ауыл шаруашылығы, ауылдық даму, суару және орман шаруашылығы да маңызды қаржыландыру алды. Бірінші жоспардың төрт деңгейлі мақсаты: жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету үшін өндіріс, тұрмыс деңгейін көтеру, қажетті институттарды құру және келесі жоспар үшін қажетті статистиканы жинау болды. Даму жоспарларын іске асыруға дейін Непал экономикасы өте жайлы және дамылмаған еді. Бірінші басымдық көлік, байланыс және құрылыс салаларына, екінші басымдық ауыл шаруашылығы мен әлеуметтік қызметтерге, ал үшінші басымдық электр энергиясы, суару және ішу суына берілді.
Five Year Plans of Nepal generally strove to increase output and employment; develop the infrastructure; attain economic stability; promote industry, commerce, and international trade; establish administrative and public service institutions to support economic development; and also introduce labor intensive production techniques to alleviate underemployment. The social goals of the plans were improving health and education as well as encouraging equitable income distribution. Although each plan had different development priorities, the allocation of resources did not always reflect these priorities. The first four plans concentrated on infrastructure—to make it possible to facilitate the movement of goods and services—and to increase the size of the market. Each of the five year plans depended heavily on foreign assistance in the forms of grants and loans. Transportation received top priority with almost 30% of the budget allocation but rural development, including agriculture, village development, irrigation and forestry also received significant amounts. The first plan had four tiers of objective: production to provide employment raise living standards, establish necessary institutions and collect necessary statistic for the next plan. Before launching development plans the Nepalese economy was quite primitive and undeveloped. The first priority was given to transportation,communication and construction,the second priority to agriculture and social services and the third priority was to electricity, irrigation and drinking water.
Екінші
1959 жылғы Конституция бойынша құрылған Парламент 1960 жылы қызметі тоқтатылғаннан кейін, Екінші бесжылдық жоспар мерзімінде орындалмады. Жаңа жоспар 1962 жылға дейін ұсынылмады және ол тек үш жылды – 1962-1965 жылдарды қамтыды.
After Parliament, which had been established under the 1959 constitution, was suspended in 1960, the Second Plan failed to materialize on schedule. A new plan was not introduced until 1962 and covered only three years, 1962 65.
Тоғызыншы
Тоғызыншы жылдық жоспар (1997–2002) Тоғызыншы жоспардың негізгі мақсаты – кедейлікті жеңілдету болды. Тоғызыншы жоспардың көздегені – өнеркәсіптік өндірісті жыл сайын 6%-ға арттыру. Ішкі және шетелдік инвестициялардың жалпы сомасы 35 миллиард теңгеге бағаланды. Сондай-ақ, жоспарда қосымша 0,35 миллион жұмыс орны құру көзделді. ЖІӨ-ге өнеркәсіптің үлесі жоспарлық кезеңнің соңына қарай 14%-ға жетеді деп күтілді. Алайда, жоспарлық кезеңде осы мақсаттардың көп бөлігіне қол жеткізілмеді.
Ninth Year Plan(1997 2002) The main objectives of Ninth plan was poverty alleviation. The target of the ninth plan was to increase industrial production by 6% per annum the investment both domestic and foreign was estimated to be Rs. 35 billion. The plan also estimated creation of additional 0.35 million jobs. Industrial contribution to the GDP was expected to reach 14% by the end of the plan period. Many of these targets could not be achieved during the plan period.
Ондық
10-жылдық жоспар (2002-2007 жж.) Оныншы жоспар да кедейлікті жеңілдетуге басымдық берді. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін жоспар экономикалық, адам капиталы және әлеуметтік көрсеткіштерді жақсартуға бағытталған. Сондай-ақ, жоспар жеке сектордың мүмкіндіктерін күшейтуді және оны әлеуметтік даму қызметтеріне қатысуға ынталандыруды көздейді.
Tenth Year Plan(2002 2007) Tenth plan also has given priority to poverty alleviation. To achieve the objective the plan has targeted to improve the economic, human and social indicators. The plan also aims to strengthen the capability of the private sector and encourage it to participate in social development activities.