Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кекіректің түрі
Species of lizard
Техас аллигатор кекірегі (Gerrhonotus infernalis) – ангуидтар тұқымдасының Gerrhonotinae кіші тұқымдасына жататын кекірек түрі. Бұл түр Америка Құрама Штаттарының Техас штатының орталық аймағында және оңтүстікке қарай, іргелес Солтүстік Мексикада ғана кездеседі.
The Texas alligator lizard (Gerrhonotus infernalis) is a species of lizard in the subfamily Gerrhonotinae of the family Anguidae. The species is endemic to the central region of the American state of Texas, and south into adjacent northern Mexico.
Сипаттама
Техас аллигаторлы кекірегі – орташа мөлшерлі кекірегі, толық ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) шамамен 60 сантиметрге жетеді. Бұл Техастағы ең ірі кекірегі түрі және әлемдегі ең ірі аллигаторлы кекіректердің бірі. Оның басы жазық, үшбұрышты пішіндес. Денесі әдетте сары қоңыр түсті, көбінесе арқа жағында қара қоңыр және ақ түсті ұзынша дақтар болады, ал құрсақ жағы біркелкі ашық, ақ немесе сұр түсті. Қабыршақтары өте қатты және табақша тәрізді. Аяқтары қысқа, ал құйрығы – қауіптен қорғану үшін түсіп қала алады, бірақ уақыт өте келе қайта өседі. Ерронотинді кекірткелер кең басы, қысқа аяқтары және қабыршақтармен жақсы қорғалғандығымен белгілі, содан аллигатор кекірегі деген атау шыққан. Gerrhonotus liocephalus түрін, әсіресе, арқасындағы 16 бойлық қатардағы қабыршақтары және бас сүйегінен құйрық тамырына дейінгі 46-дан 54-ке дейінгі қабыршақтары бойынша оңай тануға болады (Браун 1950). Сүйек құрылысы бойынша, оның мұрын сүйегінің кеңеюі, префронтальды және суперцилиарлық сүйектердің қосылуы, бір преокуляр, бір кантальды/лореалды элементінің жоғалуы және орбитамен жанасатын екі уақытша сүйегі бар (Good 1988). Бұл түрдің түс схемасы жасына байланысты айтарлықтай өзгереді. Жаңа туған кекірткелер терең металл қоңыр түсті, анық көрінетін ақ жолақтарымен (Бартлетт 1999). Ересектердің түсі сарғыш қоңырдан қызғылт қоңырға дейін өзгереді, арқасында қоңыр жиектері бар сегіз-он ақ жолақтары болады. Басы мен құрсақ бөліктері белгісіз, ал құйрығы арқасына ұқсас. Егде саяған кекірткелердегі жолақтар нашар көрінеді. Техас аллигаторлы кекірегінің жас кекірткелері шамамен 10 сантиметрге жуық, ал толық жетілгенде 50 сантиметрге дейін жете алады (Bevans 1956).
The Texas alligator lizard is a medium sized lizard, attaining a maximum total length (including tail) of around It is the largest lizard species in Texas, and one of the largest alligator lizards in the world. This lizard has a flat, wedge shaped head. Its body is generally a yellow brown color, often with darker brown and white checker patterning on its dorsal surfaces, and uniformly light colored, white, or grey on its ventral surfaces. Its scales are very stiff and plate like. It has short limbs, and a tail that can fall off to distract a potential predator, but will regrow in time. Errhonotine lizards are known for their broad heads, short limbs and being heavily armored with scales, from which the common name alligator lizard derived. Gerrhonotus liocephalus, in particular, can be easily recognized by 16 longitudinal rows of dorsal scales and 46 to 54 dorsal scales from the occiput to the base of the tail (Brown 1950). Osteologically, it has supranasal expansion, prefrontal superciliary contact, a single preocular, loss of one canthal/loreal element, and two temporals contacting the orbit (Good 1988). The color pattern of this species undergoes considerable change with age. Hatchlings are a deep metallic brown with well defined white crossbands (Bartlett 1999). Adult color pattern ranges from a tan yellowish to a reddish brown with eight to ten lighter crossbands on the dorsum that are weakly edged with brown. The head and ventrum are unmarked with the tail being similar to the dorsum. Crossbands on aged specimens are vague. Texas Alligator Lizard hatchlings are around four inches in length, and can reach up to 20 inches in length at full maturiy (Bevans 1956).
Мінез-құлық
Техас аллигаторлы кекірегі - салыстырмалы түрде баяу, күндіз белсенді келіп, жақсы көру қабілетіне ие кесіртке. Көбінесе агрессивті болмаса да, қолға тигізгенде шағуы мүмкін, ал көптеген мәдениеттерде оны қате түрде уытты деп есептейді.
The Texas alligator lizard is a relatively slow, diurnal lizard, with quite good vision. Though not generally aggressive, it may bite if handled, and is incorrectly considered to be venomous by many cultures.
Тіршілік ету ортасы
G. infernalis көбінесе тасты төбелерде кездеседі, онда ол тастардың арасында немесе әктастың жарықтарында жасырынады. Көбінесе өзіне қолайлы ортасында сирек кездеседі, бірақ Gerrhonotus liocephalus Орталық Техастың Эдвардс платосынан бастап, Мексиканың шығысындағы төменгі және орта биіктіктерге дейін таралған.
G. infernalis is often found on rocky hillsides, where it hides among the stones or in limestone crevices. Though uncommonly seen in its most suitable habitats, Gerrhonotus liocephalus has a range from the Edwards Plateau of Central Texas, south throughout low mid elevations in eastern Mexico.
Диета
G. infernalis негізгі тамағы жәндіктер мен басқа омыртқасыздар, бірақ кейде олар ұядағы қозылар мен кеміргіштерге шабуыл жасайды.
The primary diet of G. infernalis is insects and other invertebrates, but it may sometimes prey on nestling birds or rodents.
Көбею
Ұрықтандыру жыл бойы жүреді; кейде жылына бірнеше рет жұмыртқа салады. Аналықтар көбінесе ұялаған жерге жақын қалып, оны қорғайды, бірақ жас аллигатор кесірткелерінен шыққаннан кейін ата-аналық күтім болмайды. Жастардың әдетте көзге түсетін өрнектері болады және олардың ұзындығы шамамен (құйрығын қоса есептегенде) құрайды.
Breeding occurs year round; sometimes, multiple clutches of eggs are laid per year. Females will often stay near the nesting site to protect it, but no parental care occurs once the young alligator lizards hatch. The young generally have more striking markings, and are only about long (including tail).